I SA/Wa 573/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi S. G., V. M. i Y. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 573/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w imieniu S. G., V. M. i Y. C. przez adwokata J. S., rozstrzygniętej po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2003 r., sygn. akr I SA 3267/03 decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r., nr [...]odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] i utrzymanego tą decyzją w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta m. W. z dnia [...] lipca 1949 r., nr [...] odmawiającego dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul.[....], oznaczonej nr hip. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu podniósł, że: powyższa nieruchomość stanowiła własność J. I. - firma "J. G. S. [...] w W. - firma jednoosobowa" i została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1946 r., a wnioskodawcy są jego następcami prawnymi. Odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z powodu przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego powyższej nieruchomości na cele użyteczności publicznej o zabudowie biurowej i korzystanie przez dotychczasowego właściciela z tej nieruchomości, zdaniem organu, nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawcy podnieśli, że przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej nie wykluczało użytkowania jej przez osobę fizyczną (przy właściwej interpretacji pojęcia użyteczności publicznej) zwłaszcza, że obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego nie przewidywał rozbiórki istniejących budynków, ani nie zawierał linii rozgraniczających oddzielających części terenu, objęte konkretnym przeznaczeniem. Obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie komunalne - działkę ewidencyjną nr [...] i część działki ewidencyjnej o nr [...] z obrębu [...], a wydana przez Ministerstwo Budownictwa decyzja z dnia [...] marca 1950 r. i utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta m.W. z dnia [...] lipca 1949 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej wobec przeznaczenia tej nieruchomości na cele publiczne w sytuacji, gdy znajdujące się na niej budynki były budynkami mieszkalnymi, nie naruszały przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. i nie zawierają wady powodującej ich nieważność. Ustalono, że w dacie wydania orzeczeń administracyjnych z dnia [...] marca 1950 r. i z dnia [...] lipca 1949 r. nieruchomość objęta była planem zagospodarowania przestrzennego nr [...] uchwalonym w dniu [....] maja 1948 r., który uzyskał moc obowiązującą z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy, tj. z dniem 12 czerwca 1992 r.(M.P. Nr 54, poz. 308). Plan ten przeznaczał teren przedmiotowej nieruchomości pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej oraz budownictwo społeczne, place publiczne, parki, skwery, ogrody oraz drogi i inne linie komunikacyjne wraz z urządzeniami pomocniczymi. Plan ten nie zawierał odrębnego przeznaczenia dla znajdujących się na tym gruncie budynków. Ze znajdującego się w aktach własnościowych opisu budynków przy ul.[...] , hip. [...] sporządzonego w dniu 27 lipca 1949 r. na podstawie operatu inwentaryzacyjnego wykonanego przez Wydział Polityki Budowlanej Zarządu W. wynika, że znajdowało się tam 5 budynków o charakterze mieszkalnym. Powołane przez wnioskodawcę rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r.- o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli ( Dz. U. RP Nr 23, poz. 202) nie precyzuje pojęcia użyteczności publicznej, chociaż wymienia przykładowo budynki przeznaczone do użytku publicznego przy czym lista ta nie jest zamknięta. Powołany przez wnioskodawców art. 320 powyższego rozporządzenia pozostawał w związku z treścią tytułu I części pierwszej rozporządzenia - ta część rozporządzenia dotyczyła kwestii planów zabudowania. Przepisy te zostały uchylone i zastąpione przez uregulowania dekretu z 2 kwietnia 1946 r. – o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109). Dlatego, zdaniem organu, przy interpretacji pojęcia użyteczności publicznej należy mieć na względzie przepisy powyższego dekretu. Przepisy art. 5 ust. 2 stanowił, że plany miejscowe ustalają przeznaczenie terenu na: zespoły mieszkaniowe z podziałem na tereny mieszkaniowe z udziałem budownictwa społecznego, tereny przeznaczone pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, itp. Powyższe, zdaniem organu oznacza, że przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania na użyteczność publiczną nie oznacza zabudowy nieruchomości jednym z wymienionych w art. 320 rozporządzenia z 16 lutego 1928 r. rodzajów budynków przeznaczonych do użytku publicznego. Użyte pojęcie oznacza cel użyteczności publicznej o jakim mowa w art. 5 ust. 2 dekretu z 2 kwietnia 1946 r. Przeznaczenie terenu na cele publiczne oznacza cele o charakterze ogólnodostępnym. Natomiast oddanie takiego terenu na własność czasową właścicielom, oznaczałoby, że teren zostanie wykorzystany dla celów indywidualnych, zatem odmowa przyznania prawa własności czasowej była prawnie uzasadniona. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył w imieniu S. G. V. M., Y.C. adwokat J. S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że przeznaczenie nieruchomości w planie zabudowy pod użyteczność publiczną, w tym konkretnym przypadku, nie stanowiło przeszkody dla zrealizowania tej funkcji przez osoby fizyczne, a także uznał za niezasadne argumenty organu, że korzystanie z gruntów przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zabudowy. Przypomniał, że sprawa była już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 16 maja 2003 r. (sygn. akt I SA 3267/01) zgodził się z poglądem wnioskodawców i uznał, że przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej samo przez się nie uniemożliwia uwzględnienia wniosku, zwłaszcza, że plan zabudowy nie przewidywał wybudowania budynku lub zmiany jego funkcji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast określił wytyczne jakimi należało kierować się wydając następną decyzję. Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a następnie Ministerstwo Infrastruktury jego następca prawny, nie ustosunkowały się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając wyrokiem z dnia 16 maja 2003 r. decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. i decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] marca 1950 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta m. W. z dnia [...] lipca 1949 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] zobowiązał jednocześnie organy do wyjaśnienia przy ponownym rozpatrywaniu sprawy kwestii, czy obowiązujący wówczas plan zabudowania, poza przeznaczeniem wolnego terenu pod określoną zabudowę mającą dopiero powstać, zawierał również ustalenia dotyczące istniejących budynków, zachowanych po działaniach wojennych (z wyłączeniem ich dotychczasowych funkcji), mogące uzasadnić przekonanie, że uwzględnienie wniosku dotychczasowego właściciela nie było możliwe. Tym bardziej, że przedmiotowy budynek mieszkalny przetrwał wojnę i nadal spełniał swoje funkcje. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy, jedyną czynnością jaką podjął organ wykonując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, było zwrócenie się do Archiwum Państwowego m. W. o wyjaśnienie czy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...], uchwalony w dniu [...] maja 1948 r., zawierał w swej treści ustalenia dotyczące budynków znajdujących się na terenie nim objętym. Archiwum Państwowe przekazało organowi tylko barwny wydruk legendy do Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego m.st. W. nr [...] uchwalonego przez Naczelną Radę Odbudowy W. w dniu[...] maja 1948 r. informując, że jest to jedyny dokument przechowywany w zasobie archiwalnym nakreślający obraz planu i zawierający informacje o sposobie i formie planowanego miejscowego zagospodarowania przestrzennego także dla budynków znajdujących się w jego obrębie. Tym czasem plan ten obejmował bardzo duży obszar, nie zawierał także zapisów nakazujących rozbiórkę istniejącej zabudowy lub zmiany jej przeznaczenia. Z przesłanego dokumentu nie wynika też jak wyglądały linie rozgraniczające obszar objęty planem na poszczególne funkcje w nim wskazane. Organ centralny wydając decyzję w przedmiotowej sprawie oparł swoje orzeczenia wyłącznie na omówionym wyżej dokumencie, z którego wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej oraz budownictwo społeczne, place publiczne, parki, skwery, ogrody, drogi i inne linie komunikacyjne. Nie zawierał on ustaleń dotyczących poszczególnych budynków znajdujących się na terenie nieruchomości przy ul.[...] , oznaczonej nr hip. [...] i nie wskazywał co z nimi zrobić. Tymczasem budynki te były od okresu przedwojennego i są po dziś dzień wykorzystywane jako mieszkalne czego organ w ogóle nie wziął pod uwagę w swoich rozważaniach, uznając ostatecznie, że decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 1950 r. i orzeczenie administracyjne Prezydenta m.W. z dnia [...] lipca 1949 r. nie naruszyły przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Tymczasem, zdaniem sądu, w przypadku, gdy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał różne możliwości wykorzystania terenu, każda jego część objęta konkretnym przeznaczeniem powinna być oznaczona liniami rozgraniczającymi. W przeciwnym razie na całym terenie objętym planem można byłoby realizować każdy cel. Skoro plan z [...] maja 1948 r. obejmował bardzo rozległy teren, od [...] [...] po [...], a nie zawierał linii rozgraniczających oddzielających poszczególne części terenu objęte konkretnym przeznaczeniem, to rozpoznając sprawę organ powinien przy pomocy innych środków (np. opinii biegłego) ustalić te linie, a także konkretny cel, na który miała być przeznaczona sporna nieruchomość wykorzystywana w sposób ciągły na cele mieszkalne (przed wojną i po wojnie kiedy uchwalono plan zagospodarowania przestrzennego). Nie wyczerpując przy rozpoznaniu sprawy wszystkich możliwych środków dowodowych mogących wyjaśnić konkretne przeznaczenie spornej nieruchomości według planu obowiązującego w dacie orzekania, organ naruszył przepisy art. 7, 77 i 80 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.