I SA/Wa 573/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej prawo do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] (w decyzji błędnie wskazano nr [...]) uchylającą decyzję w przedmiocie świadczenia wychowawczego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał D. M. świadczenie wychowawcze na dziecko K. M. na okres od [...] czerwca 2017r. do [...] września 2017r. w wysokości 500 zł miesięcznie. W związku z uzyskaniem przez męża skarżącej prawa do renty, organ I instancji po przeliczeniu dochody rodziny, decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] uchylił decyzję ustalającą prawo do świadczenia wychowawczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. M.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] rozpatrując sprawę przywołało treść przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r. poz. 195 ze zm.) i wskazało, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest nieuznanie przez organ I instancji utraty dochodu męża skarżącej z tytułu zawieszenia wynagrodzenia za pracę, w związku z przebywaniem na urlopie bezpłatnym. Organ II instancji ustalił, że z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] czerwca 2017r. wynika, że mężowi skarżącej przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od [...] kwietnia 2017r. do [...] czerwca 2018r. w wysokości [...] zł miesięcznie, a z zaświadczenia pracodawcy z [...] września 2017r. wynika, że M. M. od [...] kwietnia 2017r. przebywa na bezpłatnym urlopie w związku uzyskaniem prawa do renty czasowej. W ocenie organu odwoławczego w związku z powyższymi okolicznościami wobec M. M. nie nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 ww. ustawy, ponieważ pozostaje on w stosunku pracy, a więc nie utracił zatrudnienia, pozostając jedynie pracownikiem urlopowanym. Fakt przebywania na urlopie bezpłatnym nie wypełnia zdaniem organu przesłanki z art. 2 pkt 19 lit. c ustawy, tj. utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast rentę w ocenie organu w myśl art. 2 pkt 20 lit. d należy uznać za dochód uzyskany i o jej wysokość powiększyć dotychczasowy dochód rodziny stanowiący podstawę do przyznania świadczenia, co oznacza konsekwencji przekroczenie kryterium dochodowego w kwocie 800 zł, bowiem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wynosi [...] zł. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. M. zarzucając jej obrazę: - art. 2 Konstytucji RP poprzez dyskryminację wyrażoną w odmiennym traktowaniu pierwszego i drugiego dziecka, co narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących rzeczywistej wysokości dochodu rodziny, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, - art. 80 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przebywanie męża skarżącej na urlopie bezpłatnym oznacza utratę zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c ustawy, gdyż pomimo formalnego związania stosunkiem pracy, nie jest zobowiązany do wykonywania pracy, a obowiązki i uprawnienia stron ulegają zawieszeniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. W rozpoznawanej sprawie kwestią kluczową i sporną jest stwierdzenie, czy w związku z przebywaniem męża skarżącej na urlopie bezpłatnym nastąpiła w jej rodzinie utrata dochodu, a w konsekwencji czy zaistniała sytuacja uprawniająca organ administracyjny do uchylenia decyzji przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze. Zgodnie z art. 2 pkt 19 lit. c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci utrata dochodu oznacza "utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ustawodawca definiując pojęcie "utraty dochodu" jako "utraty dochodu" spowodowanej określonymi zdarzeniami, w istocie zatem nie określił treści zwrotu "utrata dochodu", a jedynie wskazał, że w rozumieniu ww. ustawy utrata dochodu stanowi następstwo ściśle określonych w ustawie okoliczności wymienionych w katalogu wskazanym w art. 2 pkt 19 ustawy, przesądzając, że utrata dochodu będąca następstwem innych okoliczności niż wskazane w powyższym przepisie nie jest utratą dochodu w rozumieniu ustawy. Należy zatem przyjąć, że zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy traktować jako przesłanki nierozerwalnie związane z rozumieniem zwrotu "utrata dochodu", a w konsekwencji jako zdarzenia, które należy rozważać w kontekście treści tego właśnie zwrotu. W języku polskim słowo "utrata" rozumiane jest jako strata, zanik, ubytek, "fakt, że ktoś (rzadziej coś) został pozbawiony kogoś lub czegoś" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 487). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba zatem przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu. Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów. Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 21 ustawy zatrudnienie lub inna zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakiej mowa w art. 2 pkt 19 lit. c ustawy w zw. z art. 2 pkt 21 to niewykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wymienionych w tym przepisie. Nie jest konieczne zaś rozwiązanie stosunku pracy. Mąż skarżącej pozostaje w stosunku pracy, ale przebywając na urlopie bezpłatnym nie wykonuje pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Należy uznać więc, że w rodzinie skarżącej nastąpiła utrata dochodu, a rodzina utrzymuje się wyłącznie z renty otrzymywanej przez jej męża. Brak było zatem podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ponieważ nie wystąpiła sytuacja uprawniająca organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Powyższe rozumienie omawianych przepisów – wynikające z ich wykładni językowej i systemowej wewnętrznej – znajduje również potwierdzenie w wykładni celowościowej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci: "Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia", a według jej art. 4 ust. 1: "Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką dziecka, a zatem zaspokajanie tych potrzeb w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów. Stwierdzić zatem należy, że organy administracyjne dokonały niewłaściwej wykładni przepisów art. 2 pkt 19 lit. c w zw. z art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym zastosowaniem art. 27 ust. 1 tej ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy zobligowane są do uwzględnienia przedstawionej wyżej wykładni tych przepisów. Końcowo należy zaznaczyć, że powyższa wykładnia przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci została przedstawiona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1728/17 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrażone w nim stanowisko Sąd rozpoznający niniejszą sprawę również w pełni podzielił. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia wychowawczego, należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie posiada tego rodzaju kompetencji, będąc uprawniony zgodnie ze wskazanymi na wstępie przepisami jedynie do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.