I SA/Wa 574/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi U. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania U. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w obrębie [...] i [...] , gmina [...] , oznaczoną w rejestrze gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [....] o pow. [...] m2 wywłaszczoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu Minister Infrastruktury podał, że decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na pas drogowy autostrady [...] nieruchomości położonej w obrębie [...] i [...] , gmina [...] , oznaczonej w rejestrze gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. ustalił odszkodowanie za dokonane wywłaszczenie. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 1999 r., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Wojewoda [...] , po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalił odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast U. C. podniosła kwestię wskazaną przez organ centralny w decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. - istnienie w sprawie jeszcze innych operatów szacunkowych. Ponadto wskazała na naruszenie przez organ wojewódzki art. 24 § 1 pkt 5 i pkt 6 kpa z uwagi na fakt, iż osoba, która podpisała z upoważnienia Wojewody [...] uchyloną przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzję z dnia [...] grudnia 1999 r. podpisała również kwestionowaną decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 2003 r. W odwołaniu podniesiono, iż organ wojewódzki pozostawał w bezczynności w okresie między wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast a wydaniem zaskarżonej decyzji. Ponadto nie zgadzając się z ustalonym w decyzji odszkodowaniem, zakwestionowała operat szacunkowy przyjęty za podstawę do jego ustalenia. Z ustaleń Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wynika, że sposób określania wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości reguluje obecnie przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721). Zgodnie z tym przepisem, wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się wg jej stanu na dzień wydania decyzji o lokalizacji i wg jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przy uwzględnieniu wyceny dokonanej przez biegłego A. I. wg stanu nieruchomości na dzień 21 lutego 1997 r., tj. na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej i aktualnej wartości rynkowej, a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami. W dniu 8 stycznia 2003 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924), które zastąpiło dotychczas obowiązujące rozporządzenie z dnia 7 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 612). Skoro zatem poprzednie operaty zostały sporządzone na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 7 lipca 1998 r., to oznacza, iż obecnie nie mogą one zostać uwzględnione, a w sprawie zaistniała konieczność dokonania ponownej wyceny w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy. Wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa dotyczy postępowania przed organem wyższego stopnia, a zatem nie ma zastosowania w przypadku ponownego prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji. Z akt sprawy nie wynika również, aby w stosunku do pracownika, który podpisał zaskarżoną decyzję z upoważnienia Wojewody [...] zaistniały przesłanki wyłączenia określone w art. 24 § 1 pkt 6 kpa, tj. aby wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne. Zarzuty dotyczące bezczynności organu wojewódzkiego w rozpatrywaniu sprawy nie mogą natomiast zostać uwzględnione, bowiem bezczynność organu nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest rozpatrzenie odwołania od zaskarżonej decyzji. Nie można również uznać zasadności zarzutów U. C. dotyczących odszkodowania i dokonanej przez rzeczoznawcę wyceny, skoro U. C. nie przedłożyła alternatywnej opinii rzeczoznawcy, ani też innego dowodu dyskwalifikującego operat szacunkowy wykonany na potrzeby ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się wg jej stanu na dzień wydania decyzji o lokalizacji i wg jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, przy czym, stosownie do treści art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi. Odszkodowanie nie może przewyższać wartości nieruchomości, zaś wartość nieruchomości nie zależy od swobodnego uznania organu, lecz określana jest w sposób i przez osobę ustawowo wskazaną. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła U. C., zarzucając, że decyzja jest niezgodna z art. 12 ust. 2, art.18 ust. 1 i 2 oraz art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, odnoszącym się do: art. 92, art. 152 ust. 1, art. 175 ust. 1, 2 i 3 oraz 176 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ze zm., oraz w art. 21 ust. 2, art. 32, art. 40 i 45 Konstytucji R.P., ponieważ wydana została z rażącym naruszeniem ww. prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ponadto, w obszernej skardze U. C. polemizuje z ustaleniami przeprowadzonego postępowania administracyjnego i kończy skargę żądaniem wskazania jej prawa, które stanowi, że odszkodowanie nie może przewyższać wartości nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest ustalenie odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość będącą uprzednio własnością skarżącej U.C., położoną w obrębie [...] i[...] , gmina [...] , oznaczoną w rejestrze gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow.[...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, wywłaszczoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek skierowanego do Wojewody [...] w dniu [...] stycznia 1999 r. wniosku Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji [...] i Eksploatacji [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do nieruchomości położonej w obrębie [...] i [...] , gmina[...] , stanowiącej własność U. C., z uwagi na to, że przedmiotowy częściowo zabudowany grunt, nie może być nabyty na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na pas drogowy autostrady [...] w drodze umowy cywilnoprawnej, a wchodzi w skład terenu przeznaczonego pod budowę pasa drogowego autostrady, objętego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji płatnej [...] na terenie województwa[...], skorygowaną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1997 r. Prowadzone z właścicielką nieruchomości U. C. negocjacje nie doprowadziły do zawarcia umowy kupna – sprzedaży nieruchomości, oświadczeniem z dnia 23 grudnia 1998 r. właścicielka odrzuciła ofertę Agencji [...] i Eksploatacji [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. zbycia gruntu za cenę [...] zł. Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627 z późn. zm.) nastąpiło wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, za odszkodowaniem, którego wysokość miała zostać ustalona w drodze odrębnej decyzji wydanej zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.). Prawidłowo Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, natomiast wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami (art. 18 ust. 2 ustawy), a zatem Wojewoda [...] prawidłowo ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przy uwzględnieniu wyceny dokonanej przez biegłego A. I. zgodnie z obowiązującymi przepisami, wg stanu nieruchomości na dzień 21 lutego 1997 r., tj. na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej i aktualnej wartości rynkowej. Wobec powyższego zarzut skargi, że w procesie wyceny nie oceniono możliwości wykorzystania nieruchomości pod działalność ogrodniczą, budynku mieszkalnego pod działalność gastronomiczną i nie wzięto pod uwagę możliwości uzyskania dochodów z nieruchomości, a jedynie uwzględniono stan jej zagospodarowania i faktycznego wykorzystania w dacie 21 lutego 1997 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Również przytoczony wyżej art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wyraźnie stanowi, że wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej według wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, co oznacza, że odszkodowanie nie może przewyższać wartości nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu, że skoro w dniu 8 stycznia 2003 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1924), które zastąpiło dotychczas obowiązujące rozporządzenie z dnia 7 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 612), to należało dokonać ponownej wyceny w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy. Operat szacunkowy został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, czyli osobę, która w myśl ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nabyła uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, została wpisana do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych, nabyła prawo wykonywania zawodu oraz używania podlegającego ochronie prawnej tytułu zawodowego "rzeczoznawca majątkowy", a nie godząc się z kwotą odszkodowania ustaloną przez rzeczoznawcę majątkowego, skarżąca równocześnie odmówiła przedstawienia dowodu w formie innego operatu szacunkowego na poparcie swoich zarzutów dotyczących ustalonej wartości nieruchomości. Organ miał prawo uznać, że operat szacunkowy sporządzony został zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest prawidłowy i daje podstawę do uznania, że przedstawiona w nim wartość jest wartością rynkową wywłaszczonej nieruchomości. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.