I SA/Wa 575/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w W. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. I SA/Wa 575/08 U Z A S A D N I E N I E M. C. wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2008 r., wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego. Powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 575/08. W dniu 9 czerwca 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw M. C. na przedmiotowe postanowienie wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest bardzo ubogi, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Zaznaczył, że uzyskiwany dochód przeznacza na opłacenie czynszu za wynajem pokoju (380 zł miesięcznie) oraz na wyżywienie. Wnioskodawca podniósł, że często przymiera głodem oraz że chodzi w bardzo zniszczonym ubraniu. Wskazał, że jest zadłużony u przyjaciół z tytułu konieczności spłaty kredytu. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że zwolnienie od obowiązku uiszczania opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową, dlatego może być ona stosowana jedynie wówczas, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że M. C. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z przesłanych przez skarżącego dokumentów (k-28) wynika, że opłaty za mieszkanie w kwocie 400 złotych miesięcznie pokrywa matka skarżącego M. C. Ponadto jak wynika z akt sprawy - skarżący jest z wykształcenia inżynierem budownictwa (w wieku 31 lat), ma zatem możliwość podjęcia pracy umożliwiającej zapłacenie wpisu sądowego w wysokości 200 złotych Uznać zatem należy, iż w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że skarżący ma stałe źródło dochodu - otrzymuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca nie należy zatem do osób pozbawionych zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że skarżący jest w stanie - bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza że wnioskodawca jest osobą młodą, nie ma nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.