I SA/Wa 577/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 lipca 2012 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. H., E. T. i Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących A. H., E. T. i Z. T. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz na rzecz każdego ze skarżących kwoty po 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy Pl. [...] (d. ul. [...] ozn. nr hip. [...]). Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. odmówił A. H., E. T. i Z. T. przyznania prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podkreślił, że wskazana nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta W. przeszły na własność Gminy W., a w dniu 13 kwietnia 1950 r., tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntów określonym w planie zabudowania. Organ zaznaczył, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie w dniu 23 stycznia 1948 r., zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 23 lipca 1948 r. W dniu [...] maja 1948 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości złożył Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W., który nie był do tego uprawniony. Dawni właściciele nieruchomości nie złożyli natomiast stosownego wniosku w terminie. Tym samym organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. H., E. T. i Z. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy podkreślił, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie był podmiotem uprawnionym do składania wniosków dekretowych w imieniu byłych właścicieli nieruchomości oraz ustalenia Prezydenta W. co do skutecznego objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie. Zdaniem organu drugiej instancji wobec faktu, że wnioski skarżących zostały złożone z przekroczeniem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu, zaś Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. nie był uprawniony do złożenia przedmiotowego wniosku i nie jest możliwe jego "potwierdzenie", organ pierwszej instancji zasadnie orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. H., E. T. i Z. T. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie licznych przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności naruszenie art. 10 § 1 kpa oraz art. 81 kpa; art. 115 i n. kodeksu zobowiązań (obecnie art. 752 i n. kodeksu cywilnego); art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa; art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w związku z art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 107 kpa; art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe w związku z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.; art. 107 § 3 kpa; art. 7 kpa i art. 8 kpa w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.; art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 7 kpa i art. 8 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa w związku z art. 158 § 2 kpa, a także naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przypisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga – choć nie z powodów podniesionych przez skarżących - jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., skierowane zostały między innymi do B. N., która zmarła w dniu [...] września 1996 r., K. W., który zmarł w dniu [...] maja 2009 r., T. M., który zmarł w dniu [...] lipca 2001 r., F. Z., który zmarł w dniu [...] października 1983 r., F. R., który zmarł w dniu [...] marca 2006 r., C. G., który zmarł w dniu [...] kwietnia 1995 r., R. S., który zmarł w dniu [...] stycznia 2009 r., A. L., która zmarła w dniu [...] marca 1992 r. i A. B., który zmarł w dniu [...] października 2004 r. Podkreślić trzeba, że okoliczność śmierci wskazanych wyżej osób wynika z nadesłanych do Sądu przez Urząd Stanu Cywilnego W. stosownych odpisów skróconych aktów zgonu i informacji udzielonych przez uczestników niniejszego postępowania. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. Decyzje te skierowane bowiem zostały do osób nieżyjących, które w chwili ich wydawania nie miały już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub akty poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie decyzje podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.