I SA/Wa 579/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi R. R. i M. R. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...] marca 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza na rzecz R. i M. małżonków R. od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 579/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia o prawidłowym utrzymaniu zabytku – willi [...] wraz z parkiem, położonego w G. przy ulicy [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Willa murowana "[...]" położona w G. przy ul. [...], wzniesiona w latach 1884-86 i rozbudowana w okresie 1894-96, została - decyzją Konserwatora Zabytków miasta W. z dnia [...] października 1982 r. wpisana do rejestru zabytków pod numerem [...] - wraz z budynkiem gospodarczym, stajnią i parkiem z rzeźbami. W 1980 r. właścicielami powyższego założenia willowo-parkowego, składającego się z [...] hektarowego parku z willą oraz zespołem zabudowy gospodarczej stali się M. i R. R.. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. odmówił wydania zaświadczenia stwierdzającego, że w/w zabytek jest użytkowany przez właściciela zgodnie z wymogami konserwatorskimi podnosząc, że na terenie zabytkowego parku powstał nowy, trzykondygnacyjny obiekt w pobliżu willi, której remont nie został zakończony. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że podstawę prawną ubiegania się o wydanie powyższego zaświadczenia stanowił przepis art. 7 ust. l pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), zgodnie z którym warunkiem zwolnienia od podatku od nieruchomości wpisanej indywidualnie do rejestru zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, jest jej utrzymanie i konserwacja, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Stwierdzono też, że przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2004 r. Nr 96, poz. 959 ze zm.) określają obowiązki właściciela zabytku nieruchomego. Stosownie do przepisu art. 5 tejże ustawy, właściciel lub posiadacz zabytku zobowiązany jest do sprawowania nad nim opieki, która polega m.in. na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczeniu w jak najlepszym stanie, korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. W szczególności podkreślono, iż zgodnie z przepisem art. 36 ust. l pkt l cytowanej ustawy, prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanego w formie decyzji na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej, posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku, przy czym wymóg taki był zawarty także w przepisie art. 21 ust. l nieobowiązującej obecnie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury. Organ ustalił, iż właściciel zabytku na terenie parku, w miejscu dawnych komórek gospodarczych, w bezpośrednim sąsiedztwie willi "[...]", wybudował trzykondygnacyjny, pięcioosiowy budynek, z dwuspadowym dachem, bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Fakt ten jednoznacznie potwierdzał zgromadzony materiał dowodowy sprawy, to jest: pismo z dnia [...] lutego 1994 r. właściciela zabytku skierowane do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawie "zaopiniowania istniejącego obiektu, wybudowanego samowolnie", postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. negatywnie opiniujące projekt budynku mieszkalno- gospodarczego na posesji przy ul. [...] w G., opinia Zespołu Ekspertów d.s. Architektury, Urbanistyki i Krajobrazu Kulturowego Ośrodka Dokumentacji Zabytków w W. z dnia [...] września 1994 r., dotycząca nowo powstałego budynku, decyzja Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 1994 r. oraz protokoły z kolejnych oględzin omawianej nieruchomości, przeprowadzonych w dniu [...] marca 1994 r., [...] kwietnia 1994 r., [...] listopada 1994 r., [...] marca 1995 r., [...] września 1995 r. oraz [...] stycznia 2004 r. Minister podkreślił, że samowolnie wzniesiony obiekt znacząco wpłynął na obniżenie wartości przestrzennych i historycznych zabytkowego założenia willowo-parkowego, bowiem budynek ten, ze względu na swoje gabaryty, stanowi agresywną dominantę przestrzenną, niewłaściwą w zabytkowej kompozycji willowo-parkowej, w bezpośrednim sąsiedztwie z willą "[...]". Organ podniósł też, iż w wyniku oględzin dokonanych w dniu [...] stycznia 2004 r. przez pracownika [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków stwierdzono wybudowanie nowego budynku na miejscu dawnego oraz, że w wyżej wymienionej opinii Zespołu Ekspertów z 1994 r. zwrócono uwagę na fakt samowolnego rozebrania przed 1988 r. XIX-wiecznego, murowanego budynku inwentarskiego. W tych warunkach organ wyraził pogląd, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do odmowy wydania żądanego zaświadczenia a odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu uznano, że brak było podstaw do przeprowadzania aktualnie nowych oględzin nieruchomości. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli M. i R. R.. Skarżący twierdzili w niej, że nie rozbierali budynku inwentarskiego a jedynie komórki i to za zgodą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ponadto twierdzili, iż projekt budynku garażowo – gospodarczego był zatwierdzony również przez Konserwatora Zabytków. Wprawdzie podczas budowy zadecydowali nadbudować dodatkowo piętro z pomieszczeniami mieszkalnymi, ale komisja Konserwatora obejrzała budowlę i nic nie stwierdziła, co - zdaniem skarżących - miało świadczyć o akceptacji przez organ dokonanej zmiany w projekcie. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ badając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie poprzedzające je naruszają prawo zarówno procesowe jak i materialne i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skutkowało to ich uchyleniem. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło żądania wydania dla potrzeb podatkowych zaświadczenia, że cyt.: " (...) M. R. (...) jest właścicielką obiektu zabytkowego oraz parku, oraz też iż obiekt ten jest utrzymywany oraz konserwowany zgodnie z przepisami Konserwatora Zabytków." Pismo zawierające powyższy wniosek z dnia [...] stycznia 2005 r. wniosła osoba, która została określona w nagłówku pisma jako "R. R.". Nie wiadomo przy tym kto pismo takie w rzeczywistości podpisał bowiem w aktach sprawy znajduje się jedynie fragment tegoż pisma i to w formie nie poświadczonej kserokopii. Dodatkowo należy w tym miejscu podnieść, że – jak oświadczył to na rozprawie sądowej R. R. - jego drugie imię brzmi " S." a ni "M.", pismo to zaś pisał syn skarżących (dla którego brak było w aktach pełnomocnictwa). Zgodnie z przepisem art. 217 § 1 i § 7 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W przedmiotowej zatem sprawie podstawową rzeczą winno być zbadanie, czy wniosek o wydanie powyższego zaświadczenia wniosła osoba uprawniona. W myśl przepisu art. 218 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej w tego rodzaju sprawach może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, które również może odnosić się do ustalenia interesu prawnego osoby występującej o wydanie zaświadczenia. Przeprowadzenie w tej sprawie takiego postępowania wykazałoby czy z przedmiotowym wnioskiem wystąpiła właściwa osoba i wyeliminowało by błąd organu I instancji, który swoje postanowienie skierował w zasadzie do osoby nieistniejącej bo do " R. R.". Jak wynika z oświadczenia skarżących złożonego podczas rozprawy przed Sądem, oboje małżonkowie R. są właścicielami przedmiotowego obiektu zabytkowego. Jeśli istotnie fakt ten jest zgodny ze stanem prawnym, to należałoby przyjąć, iż zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zostało skierowane do osób właściwych tj. R. i M. R.. Brak jest jednak w aktach dokumentu z którego wynikało by, że – wbrew treści samego wniosku i faktu, że decyzja o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków została skierowana tylko do M. R. – właścicielami Willi [...] i parku położonych w G. są R. i M. R.. Z tego powodu, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ winien ustalić stan prawny nieruchomości wg wpisu w księdze wieczystej oraz osobę wnioskodawcy. Odnosząc się do treści merytorycznej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd zauważył, że zawiera ono opis stanu faktycznego dotyczącego zabytku, nawiasem mówiąc opartego przede wszystkim na dowodach przeprowadzonych w latach 1994/1995 a zatem dość odległych. Jedna jedynie notatka służbowa pochodziła ze stycznia 2004 r. przy czym wynikało z niej, że na zachód od Willi wybudowano dwa budynki, które wg relacji właściciela posesji były z Konserwatorem Zabytków. Ponadto w notatce tej jedynie stwierdzono, że prace remontowe w Willi [...] przeprowadzono metodą gospodarczą, ale podczas oględzin nie można było stwierdzić, w jakim stopniu detale były oryginalne. Poza tym w treści uzasadnienia swego rozstrzygnięcia organ przytoczył regulacje prawne zawarte w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz przepisach art. 5 i 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stwierdzając w konkluzji, że wskazany materiał dowodowy był wystarczający do odmowy wydania żądanego zaświadczenia. W ocenie Sądu w uzasadnieniu postanowienia Ministra brak było jednak powiązania pomiędzy faktami stwierdzonymi w dokumentach znajdujących się w aktach a regulacją prawną wynikającą z przepisów cytowanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Powstała w związku z tym sytuacja, która zmuszała adresata orzeczenia do dokonywania samodzielnie jego interpretacji i domniemywania toku myślowego przeprowadzonego przez organ a w rezultacie domyślania się intencji organu. W rzeczywistości bowiem uzasadnienie w/w postanowienia nie zawiera odpowiedzi wprost dlaczego w niniejszej sprawie nie było możliwe wydanie żądanego zaświadczenia, stwierdzającego, iż przedmiotowy zabytek był utrzymywany zgodnie z wyżej wspomniana ustawą. Ponieważ postanowienie wydawane w trybie przepisu art. 219 k.p.a. winno zawierać wszystkie elementy przewidziane w przepisie art. 124 k.p.a. brak właściwego uzasadnienia takiego postanowienia skutkuje jego uchyleniem jako wadliwego a więc naruszającego w/w przepisy oraz przepisy art. 7, 8 i 11 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.