I SA/Wa 580/15

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. i J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. M. i J. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I SA/Wa 580/15 postanawia: 1) przyznać J. M. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia G. M. od kosztów sądowych. G. M. i J. M. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I SA/Wa 580/15 odrzucającego skargę J. M. na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. sygn. I SA/Wa 1183/11, którym Sąd po rozpoznaniu skargi J. M. uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że G. M. i J. M., pozostający małżeństwem, są osobami utrzymującymi się ze świadczeń emerytalnych w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł. Oboje ze względu na stan zdrowia podlegają stałemu leczeniu i opiece lekarskiej, których koszty pokrywają (ok. [...] zł). Zamieszkują w części izb domu należącego do niepracującego syna, którego wspomagają niewielkimi sumami w wykonywaniu obowiązków alimentacyjnych wobec [...]. Zamieszczony spis wydatków koniecznych dotyczących niezbędnych opłat eksploatacyjnych wskazuje, że na pozostałe wydatki (m.in. na żywność, ubranie) wnioskodawcom musi wystarczyć kwota około [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Uwzględniając, że żądanie przyznania prawa pomocy wnioskodawcy łączą z wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I SA/Wa 580/15, nie budzi wątpliwości dopuszczalność merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku w odniesieniu do warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle powołanego przepisu, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona powyżej ocena dotyczy jednak wyłącznie osoby wnioskodawcy (J. M.), albowiem konstrukcja postępowania w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 285a-285l p.p.s.a.) wymaga odrębnego rozpatrzenia żądań obojga skarżących, uwzględniając, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może zostać przyznane wyłącznie takiemu podmiotowi (stronie), który ze wskazanego uprawnienia procesowego może w świetle prawa korzystać, a ta ocena jest z kolei uzależniona od ustalenia, czy dany podmiot obciąża wymóg ponoszenia kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. W rozpoznawanej nie podlega przesądzeniu kwestia dopuszczalności wystąpienia przez G. M. ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r., gdyż w kwestii tej może wypowiedzieć się wyłącznie Sąd w odrębnym rozstrzygnięciu. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych kwestia istnienia podstaw zobowiązujących wnioskodawczynię do ponoszenia kosztów sądowych w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może podlegać samodzielnej ocenie. Uwzględnić w tym kontekście bowiem trzeba, że wprawdzie nieopłacona skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu (art. 285f § 3 p.p.s.a.), niemniej wymóg fiskalny obciąża w tym zakresie wyłącznie tę stronę, która skargę w świetle pozostałych przepisów Działu VIIa może skutecznie złożyć. Stosownie zaś do normy art. 258b p.p.s.a. legitymowanym do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wyłącznie strona, o której mowa w art. 32 p.p.s.a. (skarżący i organ). Dodatkowo może nią być również podmiot wskazany w art. 33 § 1 p.p.s.a., niemniej w kontekście tejże regulacji trzeba mieć na uwadze konkretny przedmiot postępowania sądowego, odnośnie do którego złożona została skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie budzi zaś wątpliwości, że w niniejszej sprawie adresatem postanowienia Sądu z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I SA/Wa 580/15 odrzucającego skargę w sprawie niewykonania wyroku, którego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem dotyczy, był J. M. a nie G. M., także tylko on był stroną postępowania prowadzonego pod sygn. I SA/Wa 1183/11 zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. Oznacza to, że wnioskodawczyni jako osoba pozbawiona legitymacji do wszczęcia postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia tym samym nie jest zobowiązana do ponoszenia w tym postępowaniu jakichkolwiek kosztów sądowych, co z kolei decyduje, że jej wniosek musiał podlegać rozważeniu w kontekście nie tyle przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ile przesłanki z art. 249a p.p.s.a., która odnosi się do zbędności rozpoznania wniosku. W tych warunkach zachodziła podstawa do umorzenia postępowania z wniosku G. M. zgodnie z punktem drugim sentencji orzeczenia. Dopuszczalność wypowiedzenia się o sytuacji materialnej drugiego z wnioskodawców (J. M.) łączy się ze stwierdzeniem, że złożony przez skarżącego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Decydującym argumentem pozostaje w tym przypadku uznanie, że skarżący wraz z małżonką mają ograniczone dochody, a ich wysokość oraz struktura, uwzględniając niezbędne wydatki na życie, wydają się być niewystarczające, by za zgodne z celem instytucji prawa pomocy uznać wymaganie ponoszenia przez skarżącego dodatkowego kosztu związanego z zainicjowaniem postępowania sądowego. Jeżeli przyjąć, że skarżący partycypuje w kosztach postępowania, ponosząc we własnym zakresie koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, wygospodarowanie dodatkowych środków, jeżeli byłoby nawet możliwe, musiałoby skutkować znacznym pogorszeniem możliwości płatniczych rodziny i odbić się negatywnie na możności pokrywania przez członków rodziny wydatków koniecznych nakierowanych na zabezpieczenie elementarnych potrzeb bytowych. Z tego względu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w punkcie pierwszym sentencji orzeczenia.