I SA/Wa 580/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata K. P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. M. na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1183/11 postanawia: odmówić adwokatowi K. P. przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowenie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pismem z 24 lipca 2015 r. poinformowała o wyznaczeniu adwokata K. P. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego – J. M.. W dniu 3 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy w czytelni Sądu. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. wezwano pełnomocnika do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, czy skarga dotyczy niewykonania wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1183/11 przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, czy dotyczy niewykonania ww. wyroku przez Wojewodę [...]. W dniu 21 sierpnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika, w którym sprecyzował skargę jako dotyczącą niewykonania wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1183/11 przez Wojewodę [...] oraz oświadczył, że popiera stanowisko i wnioski skarżącego zawarte w skardze z 4 marca 2015 r. W piśmie tym pełnomocnik wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę ze względu na to, że skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu nie wezwał właściwego organu do wykonania wyroku, co nie spełnia przesłanki z art. 154 § 1 P.p.s.a. Sąd dodatkowo zaznaczył, że zmianie uległa treść przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego istnieje jedynie w przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a w niniejszej sprawie skarga została wniesiona na wyrok uchylający zaskarżone postanowienie. Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a. Sąd odrzucił skargę. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r., w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. Stosownie do treści § 22 ww. rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W § 22 tego rozporządzenia wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Skarga wpłynęła do Sądu w dniu 5 marca 2015 r. (data stempla pocztowego), a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 240,00 złotych. W myśl § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 należy podwyższyć o stawkę podatku od towaru i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującego w dniu orzekania o tych opłatach. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Zdaniem referendarza sądowego w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyznania wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu (referendarza sądowego) ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Wskazuje się, iż nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 648/15). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że adwokat K. P. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że w dniu 3 sierpnia 2015 r. pełnomocnik przeglądał akta sprawy w czytelni Sądu oraz pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r., sprecyzował skargę poprzez wskazanie, który organ nie wykonał wyroku Sądu. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że popiera stanowisko oraz wnioski zawarte w skardze skarżącego z dnia 4 marca 2015 r. Następnie sprawa została skierowana do rozpoznania w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym, a zatem bez udziału wyznaczonego pełnomocnika. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności (zapoznanie się z aktami sprawy, sprecyzowanie skargi) trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie – na etapie postępowania w pierwszej instancji - rzeczywistej pomocy prawnej. Kryterium pomocy prawnej nie spełniają podjęte przez pełnomocnika ww. czynności. Wskazane czynności mają bowiem charakter czynności faktycznej (wstępnej, przygotowawczej), której celem jest dopiero udzielenie właściwej pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie została udzielona. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego zawierającego stanowisko pełnomocnika w sprawie oprócz zawartego w piśmie z 19 sierpnia 2015 r. jednego zdania, że popiera stanowisko oraz wnioski zawarte w skardze skarżącego z dnia 4 marca 2015 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności sprawy na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w związku § 18 ust. 1 pkt 1 lit c powołanego wyżej rozporządzenia, orzeczono jak w sentencji postanowienia.