I SA/Wa 581/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA del. Beata Ziomek Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005 r. sprawy ze skargi T. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowych osób prawnych oddala skargę. I SA/Wa 581/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku T. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r., którą uwłaszczył on T. działką nr [...], położoną w W. przy ul. [...], utrzymał decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. w mocy. W uzasadnieniu przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 i art. 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. – o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 463 ze zm.) decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez w W. przy ul.[...], oznaczonego jako działka nr [...] oraz odpłatne nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie, oraz stwierdził, że w razie niezapłacenia za budynki i urządzenia ustalonej kwoty wierzytelność ta podlega zabezpieczeniu hipotecznemu. W dniu 8 września 2003 r. T. w W. złożył do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa, stwierdzając, że art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. nie dotyczył instytucji artystycznych, których, zdaniem T. , nie można traktować równorzędnie z przedsiębiorstwami, spółkami czy też bankami, a obciążenie T. kwotą określoną w decyzji uwłaszczeniowej jest nierealne do spłacenia, a więc decyzja ta jest niewykonalna. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, podtrzymując swoje stanowisko zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., wskazując w uzasadnieniu, że przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. mówi o "państwowych osobach prawnych", nie o przedsiębiorstwach, spółkach prawa handlowego czy bankach. Dlatego też, zdaniem organu, państwowe instytucje artystyczne, jeżeli posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną nie były wyłączone spod działania tego przepisu. Osobowość prawną nabywała instytucja artystyczna z chwilą wypisu do rejestru prowadzonego przez Ministra Kultury i Sztuki. T. został wpisany do tego rejestru pod nr [...], posiadał zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. w W. wnosząc o stwierdzenie nieważności oraz o wydanie postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 1994 r. wydana została bez podstawy prawnej i była niewykonalna w dniu jej wydania, gdyż teatr nigdy nie posiadał środków finansowych umożliwiających spłatę wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie. Stwierdził, że instytucje kultury, które nabyły osobowość prawną na mocy ustawy z dnia 25 października 1991 r. – o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej są w uprzywilejowanej sytuacji, gdyż nabywają z mocy prawa użytkowanie gruntów oraz własność budynków nieodpłatnie – co ma istotne znaczenie dla funkcjonowania tych instytucji, umożliwiając im sprzedaż, wynajem czy dzierżawę majątku – nie mają zobowiązania hipotecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, oraz decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. nie naruszają prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z zasad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Nawiązując do tej zasady podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada ogólnej trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa), zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy, przy czym nie dotyczyło to tylko państwowych gospodarstw rolnych. Przepis ten wyraźnie wskazuje na "państwowe osoby prawne", a nie określa, że mają to być wyłącznie przedsiębiorstwa, spółki prawa handlowego, czy też banki, jak słusznie zaznaczył organ. Tym samym państwowe instytucje artystyczne, jeżeli posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną, nie były wyłączone spod działania powyższego przepisu. Zgodnie z ustawą z dnia 28 grudnia 1984 r. o instytucjach artystycznych (Dz. U. Nr 60, poz. 304 ze zm.) instytucja artystyczna nabywała osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Sztuki. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach niniejszej sprawy wynika, że T. w W. został wpisany do powyższego rejestru za nr [...] uzyskując tym samym osobowość prawną, którą posiadał również w dniu 5 grudnia 1990 r. Działka objęta decyzją uwłaszczeniową stanowiła własność Skarbu Państwa, a T. posiadał prawo zarządu wynikające z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1977 r. Spełnione zatem były przesłanki do nabycia przez skarżącego z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków i innych wymienionych ustawą naniesień. Zważyć bowiem należy, że uwłaszczenie zabudowaną nieruchomością gruntową obligowało organ w świetle przepisów art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości do uwłaszczenia również budynku jako części składowej tej nieruchomości. Ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby budynki i inne naniesienia ujęte w decyzji uwłaszczeniowej były w całości wybudowane lub nabyte ze środków własnych jednostki uwłaszczanej, zasadnym było ustalenie przez organ wydający decyzję uwłaszczeniową odpłatności za nabytą własność tych obiektów. Także wysokość tej odpłatności organ ustalił zgodnie z obowiązującymi przepisami uwzględniając poziom cen na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz stopień zużycia obiektów, a zgodnie z treścią art. 2 ust. 9 powyższej ustawy prawidłowo zabezpieczył wierzytelność z tytułu nabycia własności budynków hipoteką. Należy zważyć, że decyzja uwłaszczeniowa miała charakter wyłącznie deklaratoryjny, co oznacza, że skutek cywilnoprawny (nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków) następuje z mocy samego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.