I SA/Wa 582/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent stażysta Magdalena Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi T.S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego T. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. S. (Skarżący), pismem z 4 lutego 2022 r. (data wpływu do Sądu 9 marca 2022 r.), wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi m.st. Warszawy (Prezydent) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21. Skarżący wyjaśnił że wyrokiem z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy (Prezydent) do rozpoznania wniosku z 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...], ozn. hip. [...], w części stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. 751 m², w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał na rzecz Skarżącego od organu sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych. Wskazał, że pomimo upływu wskazanego w ww. wyroku terminu sprawa do dnia dzisiejszego nie została rozpatrzona. Zaznaczył, że pismem z 8 listopada 2021 r. oraz z 26 stycznia 2022 r. wezwał organ do wykonania ww. wyroku. Wyjaśnił jednocześnie, że podstawową funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku. Środki te mają charakter dyscyplinujący. W przypadku grzywny towarzyszy mu element represyjności, zaś w przypadku sumy pieniężnej również element kompensacyjności. W procesie przyznawania od organu sumy pieniężnej należy mieć świadomość, że uzyskanie przez stronę korzystnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie oznacza jeszcze załatwienia sprawy administracyjnej. Zastosowaniu tego środka dyscyplinującego przyświeca jeszcze jeden cel, a mianowicie przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej ma uświadomić mu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną. Przesłanką przyznania sumy pieniężnej, ale także określenia wysokości, jest skala uciążliwości wywołanych bezczynnością organu, poczucia bezsilności wywołanej odwlekaniem załatwienia sprawy. Zaznaczył przy tym, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie Skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zwrócił także uwagę, że stopień naruszenia prawa przez organ administracyjny został określony w wyroku tutejszego Sądu jako rażące naruszenie prawa. Wezwanie do wykonania wyroku nie odniosło żadnych skutków prawnych. Zdaniem Skarżącego, który czuje się bezsilny w relacji z organem administracyjnym i który stale zmuszony jest inicjować kolejne postępowania w celu wpłynięcia na organ i podjęcia się przez niego rozpoznania wniosku dekretowego złożonego przez byłego właściciela pismem z 31 stycznia 1949 r. i ponowionego przez Skarżącego pismem z 22 sierpnia 2019 r., przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej odpowiadać będzie jej funkcji kompensacyjnej i choć w minimalnym stopniu wynagrodzi Skarżącemu konieczność składania i ponawiania ponagleń, wezwań i skarg na niewykonanie wyroku i dalszego, wieloletniego oczekiwania na załatwienie sprawy. Wobec powyższego wniósł o wymierzenie grzywny Prezydentowi wraz ze stwierdzeniem, że bezczynność w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wniósł o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że akta wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2021 r., sygn. I SAB/Wa 47/21 wpłynęły do organu 24 listopada 2021 r., zaś termin wyznaczony ww. wyrokiem upłynął 24 stycznia 2022 r. Organ wskazał przy tym, że w odpowiedzi na pismo Skarżącego wzywające do wykonania ww. wyroku Sądu poinformował o przyczynach nie zakończenia przedmiotowego postępowania oraz wskazał przewidywany termin wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Prezydent wskazał jednocześnie, że pismem z 2 marca 2022 r. wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Wydziału Podziałów Nieruchomości o udzielenie informacji czy zgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) możliwe jest dokonanie zgodnie z prawem i ładem przestrzennym podziału w celu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następcy prawnego dawnego właściciela. W ocenie Prezydenta, przekroczenie terminów wyznaczanych przez sądy administracyjne jest zasadniczo wynikiem konieczność jednoczesnego zadośćuczynienia ustawowemu obowiązkowi należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności rozpoznawanych spraw. Działania te, jak podkreśla w swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny - powinny stanowić gwarancję realizacji praw i uprawnień procesowych stron postępowania, jednocześnie uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21, zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku z 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...], ozn. hip. [...], w części stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. 751 m², w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał na rzecz Skarżącego od organu sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 24 listopada 2021 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął 24 stycznia 2022 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzednich wezwań organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 19 maja 2021 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 (pięćset) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. W ocenie Sądu, uwzględniając okres o jaki przekroczony został termin rozpoznania sprawy przez organ nie można było jednak uznać, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd miał również na uwadze fakt, że organ podjął jednak czynności zmierzające do załatwienia sprawy (pismo organu z 2 marca 2022 r.) oraz poinformował Skarżącego, pismem z 8 lutego 2022 r. o przyczynach nie zakończenia przedmiotowego postępowania i przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia sprawie. Sąd nie uwzględnił również wniosku o przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku wydane zostało na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu.