I SA/Wa 584/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. P.j na decyzję Ministra [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : odmówić D. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu [...] września 2017 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłaty od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i utrzymuje się z dochodu o łącznej wysokości 11.726,18 zł netto miesięcznie. Na dochód ten składa się kwota jaką wnioskodawczyni otrzymuje z tytułu emerytury w wysokości 1.146,16 zł, renta męża w wysokości 2.289,34 zł oraz dochód z tytułu najmu domu jednorodzinnego w wysokości 8.290,00 zł miesięcznie. Na potwierdzenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez siebie oraz męża wnioskodawczyni załączyła kserokopię przekazów pocztowych. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 208 m ² o wartości około 350.000 zł, który stanowi współwłasność małżeńską oraz budynki o powierzchni 60.17 m ² i 478,61 m ² o łącznej wartości około 700.000 zł. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że jest osobą w podeszłym wieku (66 lat). Dodała, że z emerytury potrącana jest kwota 496,24 zł z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej. Oznajmiła, że z dochodów o łącznej wysokości 11.726,18 zł utrzymuje gospodarstwo domowe i pokrywa potrzeby bytowe oraz wydatki na leczenie siebie oraz męża. Miesięczne zobowiązania stałe i wydatki wnioskodawczyni określiła na kwotę 6.042,42 zł. Jako stałe wydatki miesięczne wnioskodawczyni wskazała spłatę pożyczki do banku w wysokości 211,16 zł, podatek ryczałtowy od wynajmu do Urzędu Skarbowego w wysokości 705 zł, opłaty za gaz wynoszące w sierpniu – 333,65 zł, opłaty do Urzędu Miasta za gospodarkę odpadami w wysokości 39,00 zł, opłaty za internet w wysokości 48,99 zł, opłaty miesięczne za pobór wody i odprowadzenie ścieków na rzecz PWiK w [...] w wysokości 434,00 zł, podatek od nieruchomości wynoszący miesięcznie 385,42 zł, ubezpieczenie w PZU w wysokości 85,20 zł, opłaty za energię elektryczną w wysokości 400 zł, wydatki na telefony komórkowe w wysokości 100 zł, wydatki związane z zakupem leków dla siebie oraz męża w wysokości 300 zł oraz wydatki na bieżące potrzeby życia codziennego i utrzymanie czystości w wysokości 3.000 zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą ok. 6.000 zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w budynku o powierzchni 60,17 m ² zamieszkuje, natomiast budynek o powierzchni 478,61 m ² jest wykorzystywany na potrzeby gospodarstwa domowego. Oznajmiła, że oboje z mężem nie prowadzą działalności gospodarczej i nie posiadają rachunków bankowych, jak również oszczędności, czy lokat bankowych. Na potwierdzenie wysokości ponoszonych opłat dołączyła kserokopię faktur i innych dokumentów, jak również orzeczenie lekarskie orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2017 r. o trwałej całkowitej niezdolności męża do pracy. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 t.j.) zwanej dalej "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskuje stały, niemały dochód w wysokości 11.726,18 zł netto miesięcznie, który przeznaczany jest wyłącznie na własne potrzeby. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pomimo ponoszonych wydatków, które jak podała wnioskodawczyni wynoszą 6.042,42 zł miesięcznie pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym – ponieść koszty sądowe w sprawie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Ponadto, wnioskodawczyni posiada majątek w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 208 m ² o wartości ok. 350.000 zł oraz dwóch budynków gospodarczych o wartości ok. 700.000 zł. Stwierdzić zatem należy, iż przy takim dochodzie oraz posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawczynię za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć natomiast zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawczyni do grona takich osób nie należy. Posiada bowiem stały, znaczny dochód miesięczny oraz zgromadzony majątek w postaci nieruchomości. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawczyni nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, pokrycie kosztów i zobowiązań stałych związanych z utrzymaniem domu czy budynków, ale również na ponoszenie kosztów związanych ze spłatą pożyczki w banku, czy ubezpieczeniem siebie i męża. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza jej na pokrycie innych, dodatkowych wydatków. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, iż jedynym kosztem sądowym jaki wnioskodawczyni miałaby obecnie ponieść jest wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Przy czym zauważyć należy, że dotychczas wnioskodawczyni nie miała problemu z ponoszeniem kosztów sądowych w sprawie dwukrotnie wyższych (pis sądowy od skargi – 200 zł) niż wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Uznano zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości posiadanego dochodu (11.726,18 zł) oraz ponoszonych miesięcznych wydatkach stałych (wynoszących ok. 6.000 zł), nawet przy uwzględnieniu potrącenia w wysokości 496,24 zł oraz jednorazowej opłaty za gaz, która w styczniu 2017 r. wyniosła 2.144,25 zł, jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Po odjęciu od uzyskiwanych dochodów ponoszonych wydatków pozostaje bowiem wnioskodawczyni kwota w wysokości ok. 5.000 zł. Jest to kwota wystarczająca zarówno na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, jak również na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności sprawy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak sentencji.