I SA/Wa 584/24

WyrokWSA w Warszawie2024-07-09

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Bożena Marciniak, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabywca roszczeń dekretowych, wynikających z przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu z 1945 r., posiada interes prawny i przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabywca roszczeń dekretowych, wynikających z przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu z 1945 r., nie posiada interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawą rozstrzygnięcia jest uchwała NSA sygn. akt I OPS 1/22, która przesądza, że umowa przelewu wierzytelności odszkodowawczej nie tworzy po stronie nabywcy interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, chyba że istnieje norma prawna nawiązująca do takich czynności cywilnoprawnych, czego dekret z 1945 r. nie zawiera.
Stan faktyczny
Skarżący nabyli w drodze umowy cywilnoprawnej z 1948 r. roszczenia dekretowe dotyczące nieruchomości przejętej na podstawie dekretu z 1945 r. Wystąpili o odszkodowanie na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji do bycia stroną postępowania, ponieważ nie są byłymi właścicielami ani ich spadkobiercami. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęcia "prawni następcy właściciela".
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant starszy referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi D. S., J. B. i S. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 stycznia 2024 r. nr 27/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Decyzją z 8 stycznia 2024 r., nr SPN-III.755.2.74.2023.KG, Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania D. S., S. B. oraz J. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr 94/SD/2023 z 22 lutego 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie powołanego dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa w oparciu o art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. 1950, Nr 14, poz. 130). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...], Oddział Hipoteczny z 3 kwietnia 1948 r. Nr [...] stosownie do działów I, II wykazu hipotecznego nieruchomości Nr [...] położonej przy ul. [...], na gruncie dziedzicznym tytuł własności uregulowany był jawnym wpisem na imię H. W. na mocy wniosku z 28 września 1946 r. za N [...] tej księgi z tytułu spadkobrania. Wnioskiem z 11 lipca 2016 r. D. S., S. B. oraz J. B. wystąpili, na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Decyzją z 22 lutego 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy umorzył postępowanie o przyznanie odszkodowania jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. S., S. B. oraz J. B. Decyzją z 8 stycznia 2024 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 22 lutego 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że odszkodowanie za budynek i grunt przejęty na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przysługuje dawnemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym. Wojewoda podniósł, że zagadnienie dotyczące podmiotów uprawnionych do występowania z roszczeniami o odszkodowanie za nieruchomość poruszył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22. W powołanej uchwale NSA stwierdził, że przelew wierzytelności odszkodowawczej z tytułu wywłaszczenia nieruchomości nie prowadzi do powstania po stronie nabywcy roszczenia odszkodowawczego (cesjonariusza) interesu prawnego w domaganiu się od organu administracji publicznej ustalenia należnego odszkodowania. Organ przywołał również wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2875/20,1 OSK 2034/20,1 OSK 707/20,1 OSK 1717/20, w których stwierdzono, że nabywcy roszczeń reprywatyzacyjnych nie mogą być stroną postępowań administracyjnych. Wojewoda podkreślił, że choć powyższe wyroki dotyczą praw nabywców roszczeń z tytułu art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. to jednak niewątpliwie ich treść koresponduje z uchwałą NSA z 30 czerwca 2022 r. odnoszącą się do praw nabywców roszczeń o ustalenie odszkodowania za nieruchomość (art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przy tym choć powyższa uchwała zapadła w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jednak treść art. 215 tej ustawy pozwala wywieść skutki dla nabywców roszczeń w nim określonych takie same, jak w powyższej uchwale. Wobec powyższego organ uznał, że warunkiem podmiotowym normy prawnej wynikającej zarówno z art. 128 jak też art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to, że odszkodowanie przysługuje na rzecz osoby, która była właścicielem w chwili przejęcia/wywłaszczenia nieruchomości lub jej następcom prawnym w drodze spadkobrania. Roszczenie odszkodowawcze jest bowiem ściśle związane z rekompensatą skierowaną do właściciela za przejęcie nieruchomości przez podmiot publiczny. Ponadto, jak zaznaczono w powołanych wyrokach NSA, źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym może być wyłącznie norma prawa materialnego, a interesu tego (o ile nie przewiduje tego norma prawna) nie kreuje dokonana przez podmioty czynność prawna mająca oparcie wyłącznie w prawie cywilnym (art. 509 Kodeksu cywilnego). Wojewoda podniósł, że na gruncie niniejszej sprawy aktem notarialnym z 30 grudnia 1948 r., Rep. Nr [...], zawartym przed notariuszem W. Z., H. W. sprzedała całą pomienioną nieruchomość hipoteczną nr [...] położoną przy ul. [...] i ul. [...] z wszelkimi prawami istniejącymi i mogącymi istnieć w przyszłości F. B. Powyższy akt notarialny został zawarty po wejściu w życie dekretu z 26 października 1945 r. Zdaniem organu odwoławczego, wykładnia i stosowanie art. 28 k.p.a. w sprawie o ustalenie odszkodowania z art. 215 ustawy jest tożsama ze stanem faktycznym w zakresie podmiotów uprawnionych do uzyskania roszczeń z tytułu utraty nieruchomości wynikającym z powołanych wyżej wyroków NSA. Art. 215 ustawy jest normą prawa administracyjnego, a zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego normy prawa administracyjnego są bezwzględnie wiążące, nie podlegają modyfikacjom i nie zależą od zgodnej woli stron i adresatów tych norm w ramach zawartych umów cywilnoprawnych. Odszkodowanie z art. 215 ustawy ma charakter publicznoprawny i jest ściśle związane z rekompensatą należną podmiotowi, pozbawionemu własności nieruchomości w wyniku przejęcia przez podmiot publicznoprawny w trybie dekretu z 26 października 1945 r. Zatem zawarcie umowy cywilnoprawnej przeniesienia roszczeń odszkodowawczych o charakterze publicznoprawnym (regulowanych normą prawa administracyjnego) uzasadnia odmowę uznania legitymacji prawnej do bycia stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania. Przelew wierzytelności w drodze aktu notarialnego z 30 grudnia 1948 r., to jest po wejściu w życie dekretu z 26 października 1945 r., powodujący przejście uprawnienia do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość z tytułu art. 215 ustawy na rzecz skarżących nie oznacza, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący posiadają interes prawny dotyczący postępowania w tym zakresie i powinni zostać uznani za jego strony. Słusznie w tej sytuacji organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w trybie art. 105 k.p.a. w stosunku do osób nie będących stronami postępowania wszczętego w trybie art. 215 ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego złożyli D. S., S. B. oraz J. B. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) prawa materialnego, to jest art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że użyte w tym przepisie sformułownie "prawni następcy właściciela" dotyczy wyłącznie jego spadkobierców, a nie podmiotów, które nabyły nieruchomość na drodze czynności prawnych, a w konsekwencji uznanie, że skarżący nie mają legitymacji do bycia stroną postępowania, 2) przepisów prawa procesowego, a mianowicie art 28 i art. 30 § 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie i uznanie, wbrew literalnej treści art 30 § 4 k.p.a., że skarżący jako nabywcy prawa zbywalnego nie mają interesu prawnego, a tym samym przymiotu strony w sprawie; 3) art. 2, art 21, art 64 w zw. z art 8 ust 2 Konstytucji RP poprzez odmowę nabywcom prawa zbywalnego realizacji ich roszczeń, co de facto stanowi wywłaszczenie skarżących bez odszkodowania z przysługującego im prawa majątkowego. Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje wprost, że odszkodowanie przysługuje nie tylko samemu właścicielowi nieruchomości, ale również prawnemu następcy właściciela. Skarżący podkreślili, że art. 215 ust. 2 ustawy nie używa wąskiego pojęcia "spadkobierca właściciela". Zatem za niezgodną z treścią powołanej normy należy uznać zawężającą wykładnię sformułowania "prawny następca" do wyłącznie "spadkobierców". Następstwo prawne to wstąpienie w miejsce drugiej osoby w sferę jej stosunków prawnych. Dlatego możliwe jest ono na podstawie różnych tytułów prawnych, a więc zarówno dziedziczenia, jak i z tytułu czynności prawnej (w tym umowy sprzedaży). Skarżący zaznaczyli, że zbywalność roszczeń o ustanowienie prawa własności czasowej, a następnie prawa użytkowania wieczystego, na podstawie dekretu z 26 października 1945 r nie była kwestionowana od lat 40-tych XX wieku. Właśnie w latach 40-tych i 50-tych XX wieku miał miejsce największy obrót tymi roszczeniami. Zbywalność roszczeń o ustanowienie prawa własności czasowej, a następnie prawa użytkowania wieczystego jest ugruntowana w orzecznictwie Sądzie Najwyższego i sądów administracyjnych. Koncepcję tę przewidział również współczesny ustawodawca, a także znajduje ona umocowanie w Kodeksie cywilnym. Ponadto, skarżący podnieśli, że art 30 § 4 k.p.a. należy odczytywać łącznie z art 28 k.p.a., zgodnie z którym przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje wyłącznie temu, kto ma interes prawny. Podnieśli, że w niniejszej sprawie art 7 ust 1 dekretu wprost legitymuje prawnych następców właściciela, co w powiązaniu z wykazaną wyżej zbywalnością roszczenia dekretowego, oznacza że skarżący mają interes prawny w niniejszej sprawie i przysługuje im przymiot strony w rozumieniu art 28 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósl o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegało rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na skutek wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344, dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 21 sierpnia 1997 r."). Powodem umorzenia przedmiotowego postępowania było uznanie przez organy, że skarżącym nie przysługuje legitymacja do bycia jego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy, jej przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Jak słusznie wskazały organy obu instancji uprawnionym do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie powołanego przepisu jest dawny właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca. W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że F. B, którego następcy prawni zainicjowali przedmiotowe postępowanie odszkodowawcze, umową z 30 grudnia 1948 r. Rep. Nr [...], nabył od H. W. nieruchomość hipoteczną nr [...] położoną przy ul. [...] i ul. [...] z wszelkimi prawami istniejącymi i mogącymi istnieć w przyszłości. Nie budzi również sporu, że wskazana umowa nabycia roszczeń dekretowych do nieruchomości [...] została zawarta po wejściu w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1966, poz. 279, dalej jako "dekret"), to jest po 21 listopada 1945 r. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, słusznie oceniły organy obu instancji, że skarżący nie mogli zostać uznani za osoby "uprawnione" do otrzymania odszkodowania wynikającego z art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Nie są oni bowiem byłymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości [...], utraconej w wyniku działania przepisów dekretu z 26 października 1945 r., ani spadkobiercami byłych właścicieli. Tylko zaś takie osoby kwalifikować należy jako "uprawnione" w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy. W konsekwencji nie istnieje norma prawa materialnego kreująca po stronie skarżących przymiot strony przedmiotowego postępowania. Swoje prawa skarżący wywodzą z faktu bycia spadkobiercami nabywcy roszczeń dekretowych (F. B.) na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu 30 grudnia 1948 r. Jak jednak słusznie dostrzegł organ, w uchwale z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 (ONSAiWSA 2022/5/64) Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że "z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.)". Sąd zaznacza, że stanowisko zawarte w powyższej uchwale wiąże pośrednio, na zasadzie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne, w tym sąd orzekający w niniejszej sprawie, powinny ją respektować. Przy tym, choć uchwała o sygn. akt I OPS 1/22 została podjęta w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, to jednak ma ona charakter uniwersalny. Argumentacja w niej zawarta dotyczy bowiem wykładni pojęcia interesu prawnego zawartego w art. 28 k.p.a. mającego zastosowanie w każdej sprawie administracyjnej, w tym także w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunt [...] przejęty na podstawie dekretu. Przepis ten bowiem stanowi normatywny punkt odniesienia do identyfikowania stron postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 1363/21, Lex nr 3506345 oraz 14 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 319/20, Lex nr 3634419). Źródłem zdarzeń prawnych w prawie administracyjnym mogą być wyłącznie normy prawne i jedynie bezpośredni związek interesu indywidualnego z tymi normami pozwala kwalifikować go jako interes prawny. Skutki czynności prawnej dokonanej przez podmioty prawa cywilnego samoistnie nie stanowią więc źródła interesu prawnego w sferze prawa administracyjnego. Takie źródło mogą stanowić tylko wtedy, gdy istnieje norma prawna nawiązująca w swojej treści do takich aktów i czynności ze sfery prawa cywilnego. Interes prawny w prawie administracyjnym nie jest bowiem wyznaczany wolą stron adresatów tego prawa, lecz wolą prawodawcy kształtującego podmiotowy zakres stosowania tego prawa. Dla uzyskania przymiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. konieczne jest zatem istnienie normy prawa materialnego, która łączyłaby z faktem zawarcia umowy cywilnoprawnej skutek w postaci przypisania stronom takiej umowy interesu prawnego w sferze prawnoadministracyjnej. W konsekwencji zasadnie uznały organy, że osoba, która pod tytułem syngularnym nabyła od byłego właściciela nieruchomości warszawskiej, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, prawa i roszczenia przewidziane w dekrecie z 26 października 1945 r., nie mogła zostać uznana za stronę legitymowaną do skutecznego zainicjowania postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania w oparciu o art. 215 ust. 2 ustawy. Tym bardziej do złożenia takiego wniosku nie mogli być legitymowani spadkobiercy tej osoby. Przy tym niespełnienie w niniejszej sprawie przesłanek przysługiwania interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., konsekwentnie wyklucza również zastosowanie powoływanego w skardze art. 30 § 4 k.p.a. Przepis ten znajdzie bowiem zastosowanie wyłącznie wobec tych osób, którym można przypisać przysługiwanie interesu prawnego lub obowiązku w sposób wynikający z art. 28 k.p.a. Art. 30 § 4 k.p.a. nie stanowi odrębnej, konkurencyjnej wobec art. 28 k.p.a., podstawy prawnej definiującej przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, lecz jest pochodną powołanego art. 28 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2022 r. sygn. akt I OSK 999/21, Lex nr 3432330 oraz 6 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1578/21, Lex nr 3434908). Niezasadnie również zarzucili skarżący błędną wykładnię pojęcia "prawni następcy właściciela" zawartego w art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Sąd zwraca uwagę, że z przepisów Działu III Rozdziału 5 ustawy dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 128 ust. 1 i 4, art. 131 ust. 1) wynika, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania za wywłaszczenie (nie chodzi o osobę uprawnioną do wszczęcia postępowania o odszkodowanie) jest osoba wywłaszczona, tj. właściciel nieruchomości, czy jej użytkownik wieczysty albo osoba posiadająca inne prawa rzeczowe do nieruchomości. Są to zatem podmioty bezpośrednio poszkodowane dokonanym wbrew ich woli wywłaszczeniem. Podmiotowość administracyjnoprawną w sprawie o odszkodowanie mają także spadkobiercy osoby, która została wywłaszczona poprzez pozbawienie albo ograniczenie jej praw (art. 132 ust. 1c i 3a ustawy). Powyższe potwierdza również treść art. 217 ust. 1 ustawy, który znajduje zastosowanie w sprawach z zakresu gruntów warszawskich. Za stanowiskiem, że szersze pojęcie "następcy prawnego" użyte w art. 215 ustawy odpowiada, w odniesieniu do osób fizycznych, pojęciu "spadkobierca" przemawia również to, że w przepisach przejściowych zawartych w Dziale VII Rozdziale 1 ustawy ustawodawca potraktował zamiennie oba te pojęcia. Raz bowiem używa on pojęcia następca prawny (art. 211 ust. 1, art. 214 ust. 1 i 4, art. 214b ust. 2a, art. 215 ustawy), a w innych przypadkach pojęcia spadkobierca (art. 209a ust. 2, art. 217 ustawy). Zatem zawarte w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. przepisy o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości nie wskazują, jako jednej ze stron postępowania odszkodowawczego w rozumieniu art. 28 k.p.a., nabywcy praw i roszczeń do odszkodowania od osoby uprawnionej. Sąd zwraca również uwagę, że w dniu 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OPS 1/23, Naczelny Sąd Administracyjny podjął, odnośnie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, uchwałę w składzie siedmiu sędziów, w której stwierdził że "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu." Co istotne, w powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się, między innymi, do treści powołanej już wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22 oraz zawartego w niej uzasadnienia, które w całości podzielił. NSA wyjaśnił przy tym, że nie ma znaczenia, że uchwała o sygn. I OPS 1/22 podjęta została w sprawie odszkodowawczej, unormowanej przepisami innej ustawy, a nie przepisami dekretu. Argumentacja zawarta w tej uchwale dotyczy bowiem, jak wskazał NSA, wykładni pojęcia "interesu prawnego" zawartego w art. 28 k.p.a. mającego zastosowanie w każdej sprawie administracyjnej, w tym także w sprawie przyznania praw na podstawie dekretu. Przepis ten stanowi bowiem normatywny punkt odniesienia do identyfikowania stron postępowania administracyjnego. W świetle powołanej uchwały czynność prawna ze sfery prawa cywilnego może być źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym i w konsekwencji tego uzyskania uprawnienia normowanego tym prawem tylko wówczas, gdy ustawodawca dopuścił w prawie administracyjnym taki skutek materialnoprawny czynności cywilnoprawnej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, takiej normy materialnoprawnej dekret z 26 października 1945 r. jednak nie zawiera. Wobec powyższego za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organów, że umowa notarialna z 30 grudnia 1948 r. Rep. Nr [...], nie uprawnia, w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., skarżących (lub ich poprzednika prawnego) jako nabywców praw i roszczeń dekretowych do nieruchomości [...] do skutecznego ubiegania się o przyznanie odszkodowania. Z tych przyczyn umorzenie postępowania wszczętego na skutek wniosku następców prawnych F. B., o czym na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzekł Prezydent m. st. Warszawy, nie narusza prawa. Nie naruszyła go zatem również decyzja Wojewody Mazowieckiego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Tym samym podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonych rozstrzygnięć. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło