I SA/Wa 587/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. I SA/Wa 587/21 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium" lub "organ") orzeczeniem z [...] listopada 2019 r. nr [...], po zapoznaniu się z wnioskiem T. B. i W. B., na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270), umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] z obrębu [...], związanego z własnością lokalu mieszkalnego nr [...]. Przedmiotowe orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent [...] pismem z [...] grudnia 2018 r., na podstawie art. 77 i 78 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2204) wypowiedział użytkownikom wieczystym T. B. i W. B., wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], związanego z lokalem nr [...], oraz zaproponował nową wysokość opłaty od dnia [...] stycznia 2019 r. Od powyższego wypowiedzenia T. B. i W. B. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o uznanie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ww. udziału jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzeczeniem z [...] listopada 2019 r. działając na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 78 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W dniu [...] października 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia [...] lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r., poz. 916 ze zm.), która w art. 1 ust. 1 i 2 stanowi, iż z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.". Natomiast art. 21 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi, że "Postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych". W dniu 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 1 zmieniła ustawę o gospodarce nieruchomościami, a w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 4 ustawy zmieniającej, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Organ wskazał, że wypowiedzenie dotyczyło nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym. Wypowiedzenie zostało doręczone T. i W. B. w dniu [...] grudnia 2018 r. Organ podkreślił, że właściciel nie wykazał, aby przed dniem 1 stycznia 2019 r. wszystkim współużytkownikom wieczystym zostały doręczone wypowiedzenia. Zdaniem organu w tym stanie rzeczy postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości podlega umorzeniu, a opłata przekształceniowa równa jest opłacie dotychczasowej. Skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...] zarzucając mu naruszenie: 1. art. 112 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a." poprzez wskazanie przez Kolegium błędnego pouczenia w zaskarżonym orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone; 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po [...] października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdziło, że w zaskarżonym orzeczeniu dokonało błędnej wykładni pojęcia "nieruchomość"', a w konsekwencji powyższego nieprawidłowo zastosowało art. 4 ust. 2 ustawy zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów umarzając postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części w nieruchomości, związanej z własnością lokalu mieszkalnego nr [...]. Wskazało, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że organ powołał się jedynie na przesłankę, iż przedmiotowe wypowiedzenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego z [...] grudnia 2018 r., a doręczone skarżącym w dniu [...] grudnia 2018 r., dowodzi, iż postępowanie zostało wszczęte po [...] października 2018 r. i nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do dnia [...] lutego 2019 r., a co dało podstawę do zastosowania art. 4 ust. 2 ww. ustawy przez organ. W ocenie skarżącego założeniem ustawodawcy były dwie przesłanki, których konsekwencją jest umorzenie postępowania aktualizacyjnego. Pierwszą z nich jest, wszczęcie postępowania po dniu [...] października 2018 r. i niezakończenie go przed 1 stycznia 2019 r. Po drugie, brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości w cenzusie czasowym określonym przez ustawodawcę. Wskazało, że pierwsza przesłanka ww. sprawie została spełniona, gdyż postępowanie w sprawie aktualizacji wszczęte zostało po dniu [...] października 2018 r. Skarżący wskazał, że Kolegium zaniechało dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego poprzez nieustalenie, czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po [...] października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. Organ oparł się jedynie na ustaleniu, iż wypowiedzenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego zostało wypowiedziane w terminie określonym przez ustawodawcę tylko skarżący w odniesieniu do udziału [...] części nieruchomości, związanej z własnością lokalu mieszalnego nr [...]. Zatem zdaniem skarżących organ naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie ustalił, czy została też spełniona przesłanka druga określona ustawą zmieniającą, tj. czy wypowiedzenia zostały skutecznie doręczone wszystkim użytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie jest niezasadna. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. umarzające postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] z obrębu [...], związanego z własnością lokalu mieszkalnego nr [...] w związku z udziałem [...] związanym z prawem użytkowania wieczystego gruntu związanego z lokalem mieszkalnym. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. poz. 270). W ocenie Sądu, zaskarżone orzeczenia odpowiada prawu, a co za tym idzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie naruszyło przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanego postanowienia. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 77 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 łata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. W dniu [...] października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 1 ust. 1 i 2 stanowi, że dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Natomiast art. 21 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych. W dniu 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 2 zmieniła ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., a wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Z kolei ust. 2 stanowi, że postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się. Przed wszystkim zauważyć należy, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia i stosowanie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na celem mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że Kolegium miało obowiązek umorzyć te postępowania, które zostały wszczęte po dniu [...] października 2018 r. i niezakończone w dniu [...] lutego 2019 r., zaś przesłanka wskazująca na fakt, niedoręczenia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r wypowiedzeń dotychczasowej wysokości tej opłaty ma znaczenie, ale tylko w kwestii ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wiecznego. Oznacza to, że jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Natomiast, jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r. jest to bezsporne, gdyż wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu zostało doręczone użytkownikom wieczystym po dniu [...] października 2018 r. tj. w dniu [...] grudnia 2018 r. jak również bezsporne jest, że do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do dnia 13 lutego 2019 r. postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej nie zostało zakończone. Reasumując stosowanie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o tym czy organ ma obowiązek umorzyć postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, decyduje spełnienie tylko dwóch przesłanek, które wskazują na terminy po pierwsze wszczęcia tego postępowania po dniu [...] października 2018 r. i po drugie jego niezakończenia w dniu [...] lutego 2019 r. Natomiast kwestia czy wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostały czy też nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. odnosi się do kwestii związanych z ustaleniem wysokości tej opłaty, a mianowicie jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej, a jeżeli nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed ta datą to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Zarzuty skargi w świetle przedstawionej interpretacji art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. są niezasadne. Zebrany przez organ materiał dowodowy jest całkowicie wystarczający dla rozstrzygnięcia. Konkludując, Sąd uznał, że skoro wszczęcie postępowania aktualizacyjnego w przedmiotowej sprawie nastąpiło po dniu [...] października 2018 r. zaś do dnia [...] lutego 2019 r. nie zostało zakończone, to zaistniały przesłanki określone w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. do umorzenia przedmiotowego postępowania. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.