I SA/Wa 587/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa (spr.) sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik asesor WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi Parafii Katedralnej pw. [...] w [...] na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 marca 2022 r. nr DAP-WN-727-109/2021/WWP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 października 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Parafii Katedralnej pw. [...] w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 17 marca 2022 r. nr DAP-WN-727-109/2021/WWP Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku Parafii [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 października 2021r., znak: DAPWPK-727-2-26/2021/MGa odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2- 2/2000 przekazującej na rzecz Powiatu Opolskiego nieodpłatnie prawo własności nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej we władaniu [...], położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], k.m. 7, obręb [...]. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda Opolski decyzją z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2-2/2000 przekazał na rzecz Powiatu Opolskiego nieodpłatnie prawo własności nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej we władaniu [...], położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], k.m. 7, obręb [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.Ill.GCh.7722/1609/2-2/2000 zwróciła się Parafia [...]. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowej sprawy postanowieniem z dnia 4 października 2021r., znak: DAP-WPK-727-2-26/2021/MGa, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2-2/2000 przekazującej na rzecz Powiatu Opolskiego nieodpłatnie prawo własności nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej we władaniu [...], położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], k.m. 7, obręb [...]. Parafia [...] nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku oraz po dokonaniu analizy akt przedmiotowej sprawy, Minister wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu w sposób prawidłowy wyjaśniono, że Parafia [...] nie wykazała interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym nie posiada legitymacji do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 Kpa. Minister podniósł, że jak zostało to już szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia Ministra z 4 października 2021r. wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 Kpa - na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 Kpa. W jego świetle, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie ulega wątpliwości, że stroną postępowania według wskazanego przepisu jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Jednocześnie pamiętać należy, że od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to znaczy sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, będącymi podstawą skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Zatem o tym, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego. O posiadaniu przez podmiot interesu prawnego, a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. Stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia i jednostka samorządu terytorialnego, która mienie to przejmuje. Poza tym stroną tego postępowania może być również podmiot, który wykaże, że ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. Tylko taki podmiot będzie obok Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego stroną postępowania administracyjnego, które służy ewentualnej zmianie decyzji komunalizacyjnej. Decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2-2/2000 wydana została na podstawie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną stanowiącego, że przekazanie powiatom mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, innego niż określone w art. 60 ust. 1 i 4 tej ustawy, a służącego do wykonania zadań powiatu, może nastąpić, na wniosek zarządu powiatu, w drodze decyzji wojewody. W świetle zatem powyższego stronami postępowania komunalizacyjnego zakończonego decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.IIl.GCh.7722/1609/2-2/2000 był Skarb Państwa i Powiat Opolski. Minister podał, że jak wskazuje karta inwentaryzacyjna nr 3 stanowiąca integralną część kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2- 2/2000 Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości w niej wskazanej na mocy art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. dekretu z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska, obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej, niemieckich i gdańskich osób prawnych z wyłączeniem osób prawnych prawa publicznego, spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub gdańskich albo przez administrację niemiecką lub gdańską, osób zbiegłych do nieprzyjaciela. Przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa w trybie ww. przepisów dekretu następowało z mocy prawa i organy administracji nie wydawały w tym zakresie żadnych orzeczeń Minister podniósł, że nie można również pominąć okoliczności, iż organ nadzoru I instancji występował do pełnomocnika Parafii [...], o nadesłanie dokumentów, z których by wynikało, że w dacie wydania ww. decyzji Parafia [...] posiadała tytuł prawny do działki nr [...] położonej w [...]. Podkreślił, że przesłane dokumenty po pierwsze nie przedstawiają stanu prawnego na dzień komunalizacji, a po drugie nie wynika z nich, że dotyczą skomunalizowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], k.m. 7, obręb [...]. Zdaniem Ministra w świetle powyższego zasadnie organ I instancji uznał, że Parafia [...] nie przedstawiła dokumentów, z których by wynikało, że w dacie wydania decyzji posiadała tytuł prawny do działki nr [...], k.m. 7, obręb [...], objętej decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2-2/2000. Wyjaśnił także, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej organ nadzoru nie jest uprawniony do rozstrzygania o własności mienia objętego komunalizacją. Własność jest kategorią prawa cywilnego i spory o własność mogą być rozstrzygane tylko przez sądy powszechne w przewidzianych do tego postępowaniach, dlatego też ustalenie czy przedmiotowa nieruchomość podlegała działaniu dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie może nastąpić przez organ nadzoru w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W związku z powyższym organ wskazał, że dochodzenie przez Parafię [...] praw do spornej nieruchomości może nastąpić jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Minister uznał, że nie jest w postępowaniu nadzorczym organem właściwym do zbadania legalności przejęcia spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Uznał także że biorąc pod uwagę powyższe zasadnie stwierdził organ I instancji, że Parafia [...] nie wykazując tytułu o charakterze prawnorzeczowym do spornej nieruchomości, nie legitymuje się jednocześnie przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2-2/2000 i wobec tego zasadnie odmówił w trybie art. 61a Kpa wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2- 2/2000 z uwagi na wniesienie wniosku przez osobę (podmiot) nie będącą stroną. Wyjaśnił, że organ administracji ma obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Natomiast postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 Kpa nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, zaś okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. Reasumując, Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu Ministra SWiA z dnia 4 października 2021r., znak: DAP-WPK-727-2-26/2021/MGa, zgodnie z którym Parafia [...] nie wykazała, że postępowanie zakończone decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2-2/2000 dotyczyło jej interesu prawnego, a tym samym, że posiada ona legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 Kpa Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Parafia [...] (skarżąca), zaskarżając ją w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: - art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: kpa) polegające na zaniechaniu zebrania materiału dowodowego i jego analizie w celu zweryfikowania jaki podmiot był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji Wojewody Opolskiego, w tym nie wystąpienie z wnioskiem o uzyskanie danych dokumentujących tytuł do nieruchomości do Wydziału Wieczystoksięgowego odpowiedniego sądu rejonowego oraz do odpowiedniego Starostwa Powiatowego, jak również archiwów państwowych, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyż organ nie był w stanie zweryfikować twierdzeń skarżącego odnośnie posiadanego tytułu prawnego do nieruchomości i tym samym posiadanego przez niego interesu prawnego w zgłoszeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, za to odmówił interesu prawnego skarżącej opierając się na rażąco niewiarygodnej (już na pierwszy rzut oka) karcie inwentaryzacyjnej), która rzekomo ma udowadniać, że przedmiotowa nieruchomość była własnością Skarbu Państwa. - art. 15 kpa poprzez wydanie postanowienia z naruszaniem zasady 2-instancyjności, polegającej na tym, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w ramach II instancji powinien dokonać analizy prawidłowości postępowania przed I instancja co do podniesionych okoliczności faktycznych i prawnych oraz przedłożonych dokumentów; - art. 80 kpa poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia postanowienia stanu faktycznego sprzecznego z przedłożonym materiałem dowodowym i podniesionymi okolicznościami prawnymi i faktycznymi oraz zasadami swobodnej oceny dowodów w związku z tym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyciągnął błędne wnioski, iż nieruchomość podlegała pod dekret z 8 marca 1946 r. stąd stała się własnością Skarbu Państwa. Z ostrożności procesowej - w przypadku nieuznania pierwszego zarzutu – skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygniecie w sprawie, tj. art. 157 § 2 w zw. z art. 28 kpa poprzez uznanie, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego, pomimo iż w świetle przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich zostało udowodnione i wykazane także poprzez znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, iż skarżący na dzień 17 listopada 2000 nie utracił własności wskazanej nieruchomości w trybie dekretu z 8 marca 1946 r., która to nieruchomość została w sposób bezprawny przejęta przez państwo polskie w 1949 r., co jest równoznaczne z tym, że postępowanie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji uwłaszczeniowej dotyczy jego praw i obowiązków. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia I instancji, przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w treści skargi na okoliczności podniesione w jej uzasadnieniu. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych – w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności (o ile nie są one wszczynane z urzędu) na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji także na żądanie strony. O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy zatem upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. W świetle powołanych na wstępie przepisów organ administracji publicznej może zatem odmówić wszczęcia postępowania z następujących przyczyn. Po pierwsze wówczas, kiedy wystąpią tzw. przesłanki podmiotowe - a więc gdy wnoszący podanie nie jest stroną w sprawie, czyli nie powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Po drugie, kiedy wystąpią tzw. przesłanki przedmiotowe - a więc, gdy złożenie żądania nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania lub żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, dla której przewidziana jest droga sądowa, a właściwym jest sąd powszechny. Po trzecie, organ odmawia wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich innych przyczyn zalicza się np. żądanie jednostki dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie jednostki dotyczące sprawy, w której już prowadzone jest postępowanie (por. komentarz do art. 61a k.p.a. w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 15, Warszawa 2017). Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt I OSK 449/18 (CBOSA), "do innych przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie". Pogląd ten nie jest kwestionowany ani w orzecznictwie, ani w doktrynie (por. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 117/18, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 106/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 945/17 - CBOSA). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty i dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14 - CBOSA). Zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. winno być zatem ograniczone do przypadku, w którym brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ nie może gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do jego prowadzenia - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia odnosząc się merytorycznie do materialnoprawnych przesłanek na podstawie art. 61a § 1 kpa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2- 2/2000 przekazującej na rzecz Powiatu Opolskiego nieodpłatnie prawo własności nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej we władaniu [...], położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], k.m. 7, obręb [...]. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną stanowiącego, że przekazanie powiatom mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, innego niż określone w art. 60 ust. 1 i 4 tej ustawy, a służącego do wykonania zadań powiatu, może nastąpić, na wniosek zarządu powiatu, w drodze decyzji wojewody. W świetle zatem powyższego stronami postępowania komunalizacyjnego zakończonego decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.IIl.GCh.7722/1609/2-2/2000 był Skarb Państwa i Powiat Opolski. Minister podał, że jak wskazuje karta inwentaryzacyjna nr 3 stanowiąca integralną część kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej Wojewody Opolskiego z dnia 17 listopada 2000r. znak: GGP.III.GCh.7722/1609/2- 2/2000 Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości w niej wskazanej na mocy art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. dekretu z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska, obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej, niemieckich i gdańskich osób prawnych z wyłączeniem osób prawnych prawa publicznego, spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub gdańskich albo przez administrację niemiecką lub gdańską, osób zbiegłych do nieprzyjaciela. Przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa w trybie ww. przepisów dekretu następowało z mocy prawa i organy administracji nie wydawały w tym zakresie żadnych orzeczeń. Zdaniem Ministra przesłane przez skarżącą dokumenty po pierwsze nie przedstawiają stanu prawnego na dzień komunalizacji, a po drugie nie wynika z nich, że dotyczą skomunalizowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], k.m. 7, obręb [...]. Skarżąca w skardze zarzuciła, że organ nie wystąpił z wnioskiem o uzyskanie danych dokumentujących tytuł do nieruchomości do Wydziału Wieczystoksięgowego odpowiedniego sądu rejonowego oraz do odpowiedniego Starostwa Powiatowego, jak również archiwów państwowych, co uniemożliwiło zweryfikowanie tytułu prawnego skarżącej do nieruchomości a w konsekwencji ustalenia interesu prawnego w zgłoszeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i spowodowało odmowę wszczęcia postępowania. Skarżąca podniosła, że organ oparł się wyłącznie na danych zawartych w karcie inwentaryzacyjnej, która miała wykazać, że przedmiotowa nieruchomość była własnością Skarbu Państwa. W ocenie Sądu zarzuty skargi są uzasadnione gdyż organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, które w sposób nie budzący wątpliwości pozwoliłoby na ustalenie czy skarżącej przysługuje interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Wojewody Opolskiego. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że brak interesu prawnego po stronie skarżącej do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego ma charakter oczywisty i widoczny na pierwszy rzut oka. Organ nie odniósł się do złożonych przez skarżącą wniosków dowodowych wskazując, że ustalenie tytułu prawnego powinno nastąpić przed sądem powszechnym w trybie art. 189 kpc. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł w związku z tym do wniosku, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zostały wydane bez dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności niezbędnych do końcowego załatwienia sprawy. Sąd podziela stanowisko organów, że ustalenia czy będącA przedmiotem decyzji Wojewody Opolskiego nieruchomość podlegała przejęciu w trybie dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich i stanowiła własność Skarbu Państwa podlega ustaleniu przed sądem powszechnym. Niemniej taka konkluzja organu powinna mieć miejsce po rzetelnym i wnikliwym przeprowadzeniu postępowania w tym dowodu z dokumentów wnioskowanych przez skarżącą i wówczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem z akt wynika, że właśnie zapis w karcie inwentaryzacyjnej nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Z akt wynika bowiem, że Szpital [...] stanowił własność Fundacji Kościelnej [...] i został przejęty na własność przez związki samorządu terytorialnego niektórych szpitali utrzymywanych przez (..) oraz kongregacje, związki, stowarzyszenia religijne i fundacje wraz ze Szpitalem [...], co wprost wynika z Monitora Polskiego z 1 października 1949 r. Na własność fundacji ale i podstawę przejęcia wskazuje również sprawozdanie z przebiegu prac komisji zdawczo- odbiorczej z 2 października 1949 r., wniosek o wyłączenie szpitala spod zajęcia z powołaniem na dane z wyciągów katastralnych i hipotecznych z 1949 r., pismo Administracji Apostolskiej z 12 października 1949 r. (kwestionujące prawidłowość przejęcia w trybie powołanym w Monitorze Polskim), matrykuły, sprawozdanie z lustracji z 17- 21 kwietnia 1947 r., arkusz rejestracji placówki, sprawozdanie z działalności, orzeczenia Ministra Administracji Publicznej z 31 grudnia 1949 r. Organ nie dokonał żadnej analizy tych dokumentów zaś księgi wieczyste nie zostały ustalone i zbadane pomimo wniosków skarżącej. Sąd zwraca przy tym uwagę, że wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny i powstaje w wyniku ujawnienia w sądzie wieczystym dokumentu źródłowego, z którego może wynikać podstawa wpisu własności Skarbu Państwa. To w aktach księgi mogą być zgromadzone dokumenty potwierdzające lub nie prawa do tej nieruchomości skarżącej nawet wtedy gdy jak organ wywodzi nie było wydawane orzeczenie o przejęciu nieruchomości (jak przy powołanym wyżej dekrecie z 8 marca 1946 r.). Sąd ponownie podkreśla, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne. Oznacza to, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu administracji. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, jak w niniejszej sprawie, zwłaszcza w kontekście argumentów podanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to wówczas organ administracji jest zobowiązany wszcząć postępowanie w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, orzec merytorycznie co do zasadności wniosku lub w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Analiza prawa materialnego odnoszącego się do interesu podmiotu wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania może bowiem zostać przeprowadzona tylko w ramach już wszczętego postępowania administracyjnego. Kwestia posiadania przez skarżącą interesu prawnego w zainicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 17 listopada 2000 r. nie jest na obecnym etapie sprawy przesądzona, jednak zagadnienie to wykracza poza zakres możliwy do ustalenia na etapie wstępnym, przed wszczęciem postępowania i będzie podlegało ustaleniu w ramach postępowania administracyjnego, po jego wszczęciu i zgromadzeniu materiału dowodowego. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany powyższą oceną prawną sądu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji.