I SA/Wa 590/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W.S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania W.K., decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] orzekającą o odmowie przyznania W.K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na [...] w kwocie [...] zł oraz na [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskami z dnia: 23 grudnia 2009 r., 28 grudnia 2009 r., 30 grudnia 2009 r., 4 stycznia 2010 r. W.K. zwrócił się do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie mu zasiłku celowego m.in. na [...]. Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2010r. orzekł o odmowie przyznania W.K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na [...] w kwocie [...] zł oraz na [...]. Od powyższej decyzji W.K. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż W.K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód wynosi [...] zł, na który składa się renta inwalidzka w wysokości [...] zł oraz zasiłek stały w kwocie [...] zł. Wnioskodawca zajmuje lokal spółdzielczy własnościowy, nie płaci opłat eksploatacyjnych za zajmowany lokal. W.K. legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności ważnym do września 2010 r. Korzysta z pomocy usługowej specjalistycznej świadczonej przez pielęgniarkę [...]. Z tego względu brak było podstaw do przyznania mu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). W tej sytuacji jego wniosek podlegał rozpatrzeniu w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który reguluje zasady przyznawania specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem Kolegium, ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy. W ocenie Kolegium, brak jest podstaw do przyznania W.K. specjalnego zasiłku celowego na oddłużenie zajmowanego przez niego mieszkania spółdzielczego. Kwota zadłużenia w opłatach za używanie lokalu wraz z odsetkami na dzień [...] września 2009 r. wynosiła [...] zł. Stosownie do treści art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponadto, z art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej, czy pożądanej. Zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Kolegium zauważyło, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a ponadto muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby W.K. (który otrzymuje stałe wsparcie z OPS w B.) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tzn. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 4 powołanej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W.K. powinien wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężenia sytuacji, w której się znalazł. Nie podejmując starań o rozwiązanie problemu zaległości w opłatach za używanie lokalu, jak chociażby zamiana zajmowanego mieszkania na mniejsze ze spłatą zadłużenia, wnioskodawca nie może oczekiwać, że zadłużenie to pokryje świadczeniami z pomocy społecznej. Odnosząc się do wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup [...] i wykonywanie [...], Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym prowadzenie korespondencji nie jest niezbędną potrzebą życiową, która miałaby uzasadniać przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Prowadzona w tak dużych rozmiarach korespondencja wynika z choroby W.K. Odmowa przyznania pomocy na ten cel w żaden sposób nie wpłynie na pogorszenie warunków bytowych wnioskodawcy. Ponadto W.K. może co miesiąc zrobić w Ośrodku Pomocy Społecznej w B. nieodpłatnie 30 sztuk korespondencji. Za zasadną organ uznał też odmowę przyznania pomocy pieniężnej na opłacenie rachunku za gaz za lipiec 2009 r. w wysokości [...] zł, ponieważ pomoc na ten cel została przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Kolegium zauważyło, że podejmując zaskarżoną decyzję miało na uwadze fakt, iż W.K. znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i otrzymuje niezbędną pomoc w formie zwrotnych zasiłków z odstąpieniem od obowiązku zwrotu na faktycznie niezbędne potrzeby (opłacenie rachunków za energię elektryczną, należności za wodę, gaz, telefon stacjonarny, leki, dojazdy do lekarza). Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. twierdząc, że W.K. nie jest uprawniony do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 oraz w art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z przepisów art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej). Poza sporem jest, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosków z dnia: 23 grudnia 2009 r., 28 grudnia 2009 r., 30 grudnia 2009 r., 4 stycznia 2010 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł (renta – [...] zł i zasiłek stały – [...] zł), co wyłącza możliwość przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Za prawidłowe należało uznać stanowisko Kolegium dotyczące braku istnienia po stronie W.K. podstaw do przyznania mu zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu wynika, że rozpatrując sprawę w oparciu o ten przepis organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego swobodnie decydując o tym, czy w konkretnej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek". Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania tej formy pomocy pieniężnej W.K. Zgodzić należy się z Kierownikiem Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., że sytuacja osobista W.K., który permanentnie nie płaci za mieszkanie spółdzielcze nie stanowi przypadku zupełnie wyjątkowego, ponieważ stałe zaleganie z opłatami mieszkaniowymi, to sytuacja dość często występująca wśród osób korzystających z pomocy społecznej. Sąd uznał za trafne spostrzeżenia organu odwoławczego, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego zgodnie z żądaniem wniosku nie miało by sensu, skoro zasiłek ten może być przyznany osobie w wysokości nieprzekraczającej 477 zł, a zadłużenie na dzień [...] września 2009 r. wynosi [...] zł (uwierzytelniona przez pracownika socjalnego kopia zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B.). Jak słusznie zauważył organ zastosowanie tej formy pomocy nie rozwiąże ciążącego na skarżącym problemu spłaty zadłużenia w opłatach czynszowych. Zasadne są również argumenty organów, że szczególnie uzasadnionego przypadku nie stanowi fakt prowadzenia przez skarżącego w szerokim zakresie korespondencji listownej, której adresatem są organy administracji publicznej i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Celem pomocy społecznej nie jest bowiem finansowanie twego rodzaju działalności wnioskodawcy, która jest prowadzona z jego własnej, nieprzymuszonej woli. Zgodzić należy się z organami, że koszty zakupu [...] i wykonania [...] nie są wydatkami na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb bytowych. Sąd zauważa, że w tym zakresie skarżący może uzyskać pomoc w formie rzeczowej, ponieważ ma możliwość nieodpłatnego sporządzenia 30 sztuk korespondencji w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Za prawidłowe należało uznać stanowisko organów, co do tego, że skarżącemu nie należy się wsparcie finansowe na opłacenie rachunku za gaz w wysokości [...] zł za miesiąc lipiec 2009 r., jeżeli W.K. uzyskał pomoc w tym zakresie na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...]. Wobec powyższego, skoro Kolegium wskazało argumenty przemawiające za nieuwzględnieniem wniosków W.K. o przyznanie pomocy pieniężnej na wskazane przez skarżącego cele, a argumenty te nie budzą zastrzeżeń Sądu, to skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach zastępstwa prawnego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).