I SA/Wa 592/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania W.K. z dnia [...] stycznia 2010 r., decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego oraz orzekło o przekazaniu sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. (ujętym przez pracownika socjalnego w protokole z dnia [...] stycznia 2010r.) W.K. zwrócił się do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup i wymianę 2 zamków do drzwi wejściowych oraz na naprawę i dowiezienie 3 maszyn do pisania. Burmistrz Gminy B. decyzją (nazwaną błędnie postanowieniem) z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], powołując się na przepis art. 105 § 1 Kpa, orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że sprawa przyznania W.K. pomocy na naprawę maszyn do pisania oraz zakup i wymianę zamków w drzwiach wejściowych została już wcześniej rozstrzygnięta merytorycznie decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymało w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 12/08 oddalił skargę W.K. na decyzję Kolegium. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1458/08 oddalił skargę kasacyjną złożoną od tego wyroku. Od powyższej decyzji W.K. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją (nazwaną błędnie postanowieniem) z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] oraz orzekło o przekazaniu sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że z art. 105 § 1 Kpa wynika, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, a zatem organ pierwszej instancji użył wadliwej formy rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium wskazało, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony przyjął, że postępowanie wszczęte wnioskiem W.K. z dnia [...] grudnia 2009 r. o wymianę zamków w drzwiach i naprawę maszyn do pisania, tożsame jest z funkcjonującą w obrocie prawnym decyzją ostateczną z dnia [...] października 2007 r., nr [...]. Organ odwoławczy przyznał, że W.K. istotnie domaga się ponownie pomocy w tej samej formie, od tego samego organu i na ten sam cel, co w postępowaniu zakończonym odmowną decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2007 r., jednakże organ pierwszej instancji w żaden sposób nie ustalił, czy stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 2007 r. Zdaniem Kolegium, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby na stwierdzenie, czy sytuacja życiowa strony, a zatem stan faktyczny sprawy, nie uległ zmianie, trudno uznać podanie z dnia [...] grudnia 2009r. za kolejny wniosek w tej samej sprawie. W ocenie organu wyższego stopnia umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kpa będzie miało miejsce m. in., gdy strona wystąpi z kolejnym wnioskiem, w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Zdaniem organu, tożsamość sprawy istnieje, gdy występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym. Kolegium zauważyło, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, przyjmując tylko, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, chociaż już tylko na podstawie doświadczenia życiowego można przyjąć, że sytuacja życiowa strony, w tym zwłaszcza dochodowa mogła ulec zmianie. W tej sytuacji Kolegium uznało, że organ pierwszoinstancyjny okoliczności tej w żaden sposób nie wyjaśnił, czym naruszył art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kpa. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. W.K. uzupełnił swoją skargę. W uzasadnieniu podał, że skarżący jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. W.K. otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie [...] zł oraz zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Dochód uzyskiwany przez W.K. nie zabezpiecza w pełni podstawowych jego potrzeb. Skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów wymiany zamków w drzwiach i naprawy maszyny do pisania. Potrzeby W.K. spełniają kryteria potrzebne do przyznania zasiłku celowego, wskazane w art. 39 § 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie w części lub w całości kosztów drobnych remontów i napraw przez co należy rozumieć między innymi wyminę zamków do drzwi. Z uwagi na to, iż W.K. jest osobą chorą, leczy się [...] i znajduje się pod opieką pielęgniarki [...], pisanie na maszynie jest dla niego swego rodzaju terapią, uspakaja i wycisza skarżącego; można powiedzieć, iż mieści się to w kategorii leczenia. W związku z powyższym maszyna do pisania w przypadku W.K. stanowi jeden z niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Niemożność korzystania z urządzenia przez W.K., który ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności ma bardzo niekorzystny wpływ na jego stan zdrowia. Wobec powyższego W.K. uważa, że pozostaje w poczuciu pokrzywdzenia, przy jednoczesnym braku środków na bieżące potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że organ pierwszej instancji nie miał podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego, na skutek złożenia przez W.K. wniosku z dnia [...] grudnia 2009 r. o przyznanie zasiłku celowego na wymianę 2 zamków w drzwiach wejściowych oraz naprawę i dowiezienie 3 maszyn do pisania. Należy bowiem zgodzić się z organem odwoławczym, że fakt złożenia po upływie dłuższego czasu kolejnego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na ten sam cel obligował organ pomocy społecznej do jego ponownej oceny merytorycznej. Zdaniem Sądu, Kolegium słusznie przyjęło, że w stosunku do sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] sytuacja osobista W.K. mogła ulec zmianie. Poza sporem jest bowiem to, że skarżący – co Sądowi jest znane także z urzędu - często składa do organu pomocy społecznej wnioski o pomoc finansową na różne cele. W tej sytuacji Burmistrz Gminy B. błędnie przyjął, że w sprawie wystąpił stan powagi rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej (res iudicata). Organ pierwszej instancji pominął to, że przy ocenie tożsamości przedmiotowej sprawy administracyjnej, prócz oceny żądania wniosku i stanu prawnego sprawy, należy również wyjaśnić czy występuje tożsamość jej stanu faktycznego (sytuacji osobistej wnioskodawcy). Skoro zatem bez wyjaśnienia tej ostatniej kwestii nie można ocenić wystąpienia w sprawie stanu powagi rzeczy rozstrzygniętej, to organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 Kpa i uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, gdyż w tym zakresie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska Kolegium, co do tego, że w niniejszej sprawie organ zastosował błędną formę rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie postanowienia. W ocenie Sądu, analiza treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że Burmistrz Gminy B. wydał w sprawie decyzję administracyjną. Uszło uwadze Kolegium, że w swym rozstrzygnięciu organ pomocy społecznej postanowił "umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe" powołał jako podstawę prawną przepis art. 105 § 1 Kpa (odnoszący się jedynie do decyzji administracyjnej), a w uzasadnieniu wskazał, że "niedopuszczalnym jest wszczęcie ponownego postępowania i wydanie decyzji". W pouczeniu o środkach odwoławczych wskazał zaś na termin i sposób wniesienia odwołania od swej decyzji. W tej sytuacji opatrzenie przez organ pierwszej instancji swego rozstrzygnięcia błędną nazwą nie zmienia jego charakteru jako aktu noszącego wszelkie cechy decyzji administracyjnej w inny sposób kończącej sprawę indywidualną (art. 104 § 2 w zw. z art. 105 § 1 Kpa). Zdaniem Sądu, opisane wyżej uchybienie Kolegium nie mogło prowadzić do uwzględnienia skargi. Uchybienie to nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy, skoro i tak organ odwoławczy miał podstawę do zastosowania w sprawie art. 138 § 2 Kpa. Sąd uznał przy tym, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium, mimo użycia błędnej nazwy (postanowienie) również nosi wszelkie cechy decyzji administracyjnej, skoro organ jako podstawę prawną wydania aktu powołał przepisy art. 127 § 2 i art. 138 § 2 Kpa, normujące tryb odwoławczy od decyzji administracyjnej oraz zawarł w nim elementy, o których mowa w art. 107 § 1 Kpa. Odnosząc się do stanowiska skarżącego przedstawionego w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. uzupełniającego skargę Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są rozstrzygnięciami o charakterze procesowym, w których organy nie wypowiadały się o zasadności wniosku W.K. o przyznanie zasiłku celowego. Wobec tego twierdzenia skarżącego, że konieczność dokonania wymiany zamków w drzwiach wejściowych i naprawy i dowiezienia maszyn do pisania mają charakter niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i że w konkretnej sytuacji osobistej (finansowej, zdrowotnej) skarżącego pomoc tego rodzaju mu się należy, będą oceniane przez Burmistrza Gminy B. w postępowaniu administracyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.