I SA/Wa 593/22

WyrokWSA w Warszawie2023-01-20

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Łukasz Trochym, Anna Fyda-Kawula

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa, która uzyskała prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości po 13 października 2005 r. na podstawie orzeczenia administracyjnego wydanego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r., może skorzystać z przekształcenia tego prawa w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przysługuje co do zasady użytkownikom wieczystym, których prawo istniało przed 13 października 2005 r. Wyjątki od tej zasady, w tym możliwość przekształcenia prawa nabytego po tej dacie na podstawie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r., dotyczą wyłącznie osób fizycznych. Spółdzielnia jako osoba prawna, która uzyskała użytkowanie wieczyste po 13 października 2005 r., nie spełnia przesłanek ustawowych do przekształcenia.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, które zostało ustanowione na jej rzecz w dniu 30 listopada 2020 r. na podstawie umowy z 2 kwietnia 2020 r. i wyroku zobowiązującego do złożenia oświadczenia woli. Organy administracji odmówiły przekształcenia, wskazując, że prawo użytkowania wieczystego nie istniało w dniu 13 października 2005 r., a Spółdzielnia jako osoba prawna nie spełnia przesłanek z art. 1 ust. 4 ustawy przekształceniowej. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i ustalenia faktyczne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym Asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant Referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej ,,[...]" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 r. nr KOC/4891/Zs/21 w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 15 grudnia 2021r., nr KOC/4891Zs/21 - po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] (dalej jako skarżąca) - utrzymało w mocy decyzję nr 25/2021 z 7 lipca 2021 r. wydaną przez Zarząd Dzielnicy [...] [...] o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret z dnia 26 października 1945 r. lub dekret. Po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" z 1 czerwca 1957 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z 9 kwietnia 1960 r. przyznało jej prawo własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 na lat 80. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r. - decyzją nr KOC/5434/Go/14 z 10 września 2015 r. stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r. o ustanowieniu prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" wydane zostało z naruszeniem prawa, jednakże ze względu na znaczny upływ czasu od wydania tego orzeczenia nie można stwierdzić jego nieważności. W uzasadnieniu podniosło, iż w niniejszej sprawie przyznano prawo własności czasowej mimo tego, że wniosek o przyznanie prawa własności w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. - co jest niesporne - został złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia. Zatem powyższe orzeczenie administracyjne zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w postaci art. 7 ust. 1 ww. dekretu. Jednakże - zgodnie z wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 - z uwagi na znaczny upływ czasu od jego wydania, stwierdzenie nieważności byłoby niezgodne z Konstytucją RP. W toku dalszego postępowania zostało ustanowione prawo użytkowana wieczystego przedmiotowej nieruchomości - wpis na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] do księgi wieczystej KW nr [...] został dokonany w dniu 30 listopada 2020 r. Podstawę tego wpisu stanowiła umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z [...] kwietnia 2020 r. Rep. [...] nr [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z [...] czerwca 2019 r. sygn. akt [...] w sprawie z powództwa Spółdzielni przeciwko Miastu [...] o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Zgodnie z tym wyrokiem Miasto [...] zostało zobowiązane do złożenia oświadczenia woli o oddaniu Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w [...], w wykonaniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r., nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] - w użytkowanie wieczyste na 99 lat. Oświadczenie to stanowi treść umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] nr [...]. Natomiast orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r. zostało wydane m.in. na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Na jego podstawie Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" w [...] (poprzednik prawny Spółdzielni i jednocześnie następca prawny Spółdzielni Mieszkaniowej [...] - przedwojennego właściciela) uzyskała prawo własności czasowej do tej nieruchomości. Wnioskiem z 18 maja 2021 r. Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa "[...]" z siedzibą w [...] wystąpiła - na podstawie art. 1 ust. 2 i art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2019 r., poz.1314, dalej jako "ustawa przekształceniowa lub ustawa") - o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Po rozpoznaniu tego wniosku Zarząd Dzielnicy [...] [...] decyzją nr 25/2021 z 7 lipca 2021 r. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej własność Miasta [...], będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu wejścia w życie ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości tj. w dniu 13 października 2005 r. przedmiotowa nieruchomość nie była obciążona prawem użytkowania wieczystego - tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 1 ust. 1 ustawy. W wyniku wykonania wyroku Sądu Okręgowego w [...] w dniu [...] kwietnia 2020 r. zawarto umowę oddania gruntu w użytkowanie wieczyste sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] - w której ustanowione zostało na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] z siedzibą w [...] użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Ponadto oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Natomiast zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece prawo powstanie w istocie z dniem złożenia wniosku, który stał się podstawą dokonania wpisu w księdze wieczystej. Zgodnie ze wzmianką zawartą w dziale II księgi wieczystej nr [...] - chwila wpisu prawa użytkowania wieczystego nastąpiła w dniu [...] listopada 2020 r. Stosownie zaś do art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu podstawową przesłanką do dokonania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest istnienie tego prawa w dniu 13 października 2005 r. Tymczasem użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione na podstawie aktu notarialnego w dniu 2 kwietnia 2020 r. - czyli po dacie wskazanej w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu. Przy czym wyjątkiem - w którym przekształceniu mogą podlegać nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste po dniu 13 października 2005 r. - są jedynie dwa przypadki wymienione w art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., które dotyczą: - osób fizycznych, które użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (art. 1 ust. 1a pkt 2), - osób fizycznych i prawnych będących właścicielami lokali, których udział w nieruchomości obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust. 2 pkt 1). Z uwagi na fakt, że grunt położony przy ul. [...] został oddany w użytkowanie wieczyste po dacie wskazanej w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu oraz nie znajduje zastosowania art. 1 ust. 4 tej ustawy - to nie jest możliwe dokonanie przekształcenia przedmiotowej nieruchomości. Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji, skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - wskazując na naruszenie art. 1 ust.1a pkt 2 w związku z art. 1 ust. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz art. 1 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wniosek odwołującej nie spełnia przesłanek z tego przepisu albowiem na nieruchomości nie zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego w dacie 13 października 2005 r., podczas gdy odwołujący wywodzi swoje uprawnienie do złożenia wniosku na podstawie art. 1 ust. 1a pkt 2 w związku z art. 1 ust. 4 ustawy - spełniając wszystkie wskazane w tych przepisach przestanki. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 15 grudnia 2021r., nr KOC/4891Zs/21 utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] [...] z 7 lipca 2021 r. nr 25/2021 o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu orzeczenia przytoczyło treść art. 1 oraz art. 1a ustawy przekształceniowej z 29 lipca 2005 r. - stwierdzając, że Ustawodawca, jako zasadę przyjął możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego istniejącego w dacie wejścia w życie ustawy, tj. 13 października 2005 r. w prawo własności nieruchomości, umożliwiając jednocześnie, na zasadzie wyjątku, przekształcenie prawa powstałego po tej dacie, ale jedynie w odniesieniu do osób fizycznych, które nabyły wspomniane prawo w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. oraz właścicieli lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. Następnie stwierdziło, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, iż prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte po dniu 13 października 2005 r., prawo to nie zostało także ustanowione w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a ponadto nie ma tu zastosowania art. 1 ust. 4 ustawy przekształceniowej - zatem całkowicie zasadna jest odmowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...]" w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, polegającą na przyjęciu, że przepis ten w odniesieniu do osób, które uzyskały użytkowanie wieczyste na postawie art. 7 dekretu po 13 października 2005 r. ma zastosowanie jedynie do osób fizycznych, która to błędna wykładnia w konsekwencji doprowadziła do niezastosowania art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w niniejszej sprawie, 2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], nie zostało ustanowione na rzecz Spółdzielni w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r, o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co uzasadniało odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, podczas gdy zebrany materiał dowodowy oraz pozostały ustalony stan faktyczny wskazują, że będące podstawą wpisu tego prawa na rzecz Spółdzielni do księgi wieczystej (a więc ustanowienia użytkowania wieczystego) - umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia [...].04.2020 r. Rep. [...] nr [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z [...].06.2019 r. w sprawie z powództwa Spółdzielni przeciwko Miastu [...], o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w sprawie o sygn. akt [...], w swej treści wprost wskazują, że następuje to w wykonaniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r., które to orzeczenie z kolei zostało wydane m.in. na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu, 3) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. polegające na wyciągnięciu wobec Spółdzielni niekorzystnych skutków z faktu, że uporczywe odmawianie zawarcia przez Miasto [...] ze Spółdzielnią umowy użytkowania wieczystego na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej w postaci orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1960 r., doprowadziło do nieustanowienia ego prawa na rzecz Spółdzielni przed 13 października 2005 r., 4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przez organ I instancji art. 8 § 1 k.p.a., co uniemożliwia jednocześnie realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, 5) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu decyzji Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...] nr 25/2021 z 7 lipca 2021 r., w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nieodpłatne przekształcenie przysługującego Spółdzielni prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie swojego stanowiska. Mając na uwadze przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie - podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 15 grudnia 2021r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] [...] z 7 lipca 2021 r. o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2019 r., poz. 1314, dalej jako "ustawa przekształceniowa lub ustawa"). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl art. 1 ust. 1a ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Stosownie do art. 1 ust. 2 tej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Zaś ust. 4 tego artykułu dodatkowo stanowi, że przepisy ust.1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r. Z treści powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wynika zatem, że możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przysługuje co do zasady wyłącznie tym użytkownikom wieczystym, których prawo istniało już w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r., ewentualnie następcom prawnym użytkowników wieczystych szczegółowo określonych w art. 1 ust. 3 ustawy. Wyjątki od powyższej zasady przewiduje natomiast przepis art. 1 ust. 4, zgodnie z którym przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r. Stosownie do art. 4 tej ustawy przekształcenie prawa następuje co do zasady odpłatnie. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 5, który stanowi, iż przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, albo ich następców prawnych, następuje nieodpłatnie. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1a ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z art. 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wynika, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje odpłatnie. Z kolei zgodnie z art. 5 tej ustawy istnieją dwie kategorie użytkowników wieczystych, które wymagają potraktowania w sposób szczególny. Powyższy przepis daje tym podmiotom prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność bez ponoszenia opłaty za przekształcenie. Jest to swoista rekompensata dla tych użytkowników wieczystych za utratę prawa własności i uzyskanie w ramach odszkodowania słabszego prawa użytkowania wieczystego. Istota sporu w niniejszej sprawie polega na ustaleniu czy skarżącej - Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] - jako osobie prawnej, przysługuje prawo przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ww. ustawy w sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione poprzez wpis tego prawa na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] do księgi wieczystej KW nr [...] - który został dokonany w dniu [...] listopada 2020 r., zaś podstawę tego wpisu stanowiła umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z [...] kwietnia 2020 r. Rep. [...] nr [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z [...] czerwca 2019 r. sygn. akt [...] w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Zgodnie z tym wyrokiem Miasto [...] zostało zobowiązane do złożenia oświadczenia woli o oddaniu Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w [...] - w wykonaniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r. - nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] - w użytkowanie wieczyste na 99 lat. Przy czym orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z 9 kwietnia 1960 r. - o przyznaniu prawa własności czasowej - zostało wydane na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ustawa uwłaszczeniowa przewiduje kryterium daty - dając tym samym prawo do przekształcenia osobom będącym w dniu wejścia jej w życie tj. 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi. Wyjątek od zasady - że użytkowanie wieczyste musiało być ustanowione w dniu 13 października 2005 r. - przewiduje art. 1 ust. 4. Przepis ust. 4 wyłącza cezurę czasową w odniesieniu do właścicieli lokali oraz nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Przepis art. 1 ust. 4 nie może być jednak odczytywany bez odniesienia się do treści art. 1 ust. 1a pkt 2 - który wyraźnie stanowi, że dotyczy on jedynie osób fizycznych. Przy czym wyłączenie osób prawnych z kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z uwłaszczenia w sytuacji jego ustanowienia po dniu 13 października 2005 r. nie narusza - zdaniem sądu - konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Z zasady tej wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej grupy. Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Takiej cechy relewantnej brak natomiast w odniesieniu do osób fizycznych i osób prawnych. Wskazany w art. 1 ust. 1a powołanej ustawy katalog sytuacji, w których możliwe jest przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności powstałe po dniu 13 października 2005 r. - jest wyjątkiem od ogólnej zasady, że prawo do przekształcenia przysługuje jedynie tym użytkownikom wieczystym, których prawo istniało w dniu 13 października 2005 r. Zatem jako wyjątek od generalnej zasady - przepisy określające przesłanki przekształcenia w zakresie terminu - powinny być interpretowane w sposób ścisły. Należy zwrócić również uwagę na fakt, że prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom prawnym, zostało wprowadzone dopiero ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych ustaw , która weszła w życie z dniem 9 października 2011 r. Dopiero od tej daty otrzymał nowe brzmienie art. 1 ust. 1 ustawy, który rozszerzył zakres podmiotowy ustawy na wszystkich użytkowników wieczystych tj. osoby prawne. Ten fakt również przemawia za uznaniem za prawidłowe stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji. W niniejszej sprawie bezspornie z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółdzielnia uzyskała prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na podstawie wpisu do księgi wieczystej KW nr [...] dokonanego w dniu [...] listopada 2020 r., zaś podstawę tego wpisu stanowiła umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z [...] kwietnia 2020 r. Rep. [...] nr [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny wydany [...] czerwca 2019 r. w sprawie sygn. akt [...] o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli - czyli po dniu 13 października 2005 r. W związku z powyższym nie można uznać, aby spełniona została przesłanka wynikająca z art. 1 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Tym samym brak jest również podstaw do uznania, by istniały podstawy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło