I SA/Wa 599/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Z. W. i B. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] grudnia 1974r., nr [...] (sprostowanej postanowieniem Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1975r. nr [...]), orzekającej o przejęciu na własność Państwa na wniosek J. i J. małż. W. gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi K. Z. W. i B. S. (spadkobiercy J. i J. małż. W.) wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazał, że podstawę prawną badanej decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r., stanowił art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) oraz przytoczył treść tego przepisu i warunki jego zastosowania. Z akt sprawy wynika, że pismem bez daty, zatytułowanym "oświadczenie", ale podpisanym po dniu 22 września 1974 r. J. W. i jego żona J. W. oświadczyli, że wyrażają zgodę na przekazanie ich gospodarstwa rolnego za emeryturę, zatem została spełniona pierwsza przesłanka wymagana ww. przepisem. Z odpisu księgi wieczystej [...] wynika, że właścicielem opisanego wyżej gospodarstwa był J. W. W dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] grudnia 1974 r. J. W. ukończył [...] lata, jednak z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w I. z dnia [...] kwietnia 1974 roku nr [...], wynika, że J. W. został zaliczony do [...] grupy inwalidów. Spełniał on zatem warunek zaliczenia do jednej z grup inwalidów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy- zdaniem organu- wskazuje, że spełnione były wszystkie przesłanki ustawowe do przejęcia ww. gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że J. W. już w pierwszym złożonym przez siebie wniosku (tj. wniosku z dnia 12 lutego 1974r.) stwierdził, że jego dzieci nie chcą pracować w gospodarstwie, ponieważ założyły już własne rodziny i pracują w przedsiębiorstwach poza rolnictwem. Ponadto z ustaleń poczynionych w toku postępowania nadzorczego wynika, że Z. W. i B. S. na dzień [...] grudnia 1974 r. nie mieszkali we wsi K. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku, zgoda zstępnych nie była wymagana, jeżeli praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła ich utrzymania. Skoro wiec w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r., zstępni J. i J. W., ani nie pracowali w gospodarstwie rodziców, ani też nie mieszkali z nimi - to nie była wymagana ich zgoda na przekazanie gospodarstwa na własność Państwa. Organ uznał również, że nie została naruszona zasada ekwiwalentności świadczeń, bowiem wysokość świadczenia ustalana była w oparciu o przepisy ściśle określone w art. 13 ww. ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Z tych względów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, które nakazywałoby wyeliminowanie decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] grudnia 1974 r., z obrotu prawnego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. W. i B. S. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie 138 § 1 pkt 1 w związku art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 6, art. 70 i art. 71 §1 kpa w brzmieniu obowiązującym na dzień 7 grudnia 1974 r. w związku z art. 1, art. 4 ust. 1 i art. 9 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne poprzez niezgodne z ww. przepisami przyjęcie, że decyzja Naczelnika Gminy J. z dnia [...] grudnia 1974 r., sprostowana decyzją Naczelnika Gminy J. z dnia [...] marca 1975 r., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że po przeanalizowaniu skargi uznał, że nie ma podstaw do zmiany zajętego stanowiska, przedstawionego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W oparciu o powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Należy mieć na względzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym - stwierdzenia nieważności, określonym w art. 156 § 1 Kpa. W tym trybie organ nie prowadzi "od nowa" postępowania administracyjnego, ale jedynie kontroluje, czy decyzja nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z ówcześnie obowiązującym prawem i jednocześnie ocenia, czy ustalenia poczynione uprzednio przez organ nie pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Dokonując takiej oceny, organ orzekający jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. W dotychczasowym orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi jedynie wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu (normą prawną), a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. W postępowaniu nadzorczym ocenia się kwestionowane decyzje według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu ich wydania. Prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność dokonanych pierwotnie ustaleń jest wyłączone. Gdyby było możliwe przeprowadzanie uzupełniającego postępowania dowodowego, nie byłoby różnicy pomiędzy postępowaniem nadzorczym, a postępowaniem w trybie zwykłym ( odwoławczym) i doszłoby do traktowaniu trybu nadzorczego jako " trzeciej instancji" rozpatrującej sprawę co do istoty. W ocenie sądu, w realiach niniejszej sprawy, zarzuty podnoszone przez skarżących dotyczące wadliwej oceny materiału dowodowego nie podważyły prawidłowości dokonanych przez organ administracji publicznej ustaleń faktycznych. Na wstępie należy wyjaśnić, iż kontrolowana w trybie nadzwyczajnym decyzja Naczelnika Gminy J. wskazuje jako podstawę prawną art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Zgodnie z art. 9. 1. państwo na wniosek rolnika przejmie na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekaże on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto: 1) osiągnął wiek 65 lat mężczyzna, a 60 lat kobieta albo 2) zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Nie ulega wątpliwości, iż w dacie wydania kontrolowanej decyzji właściciel wnioskujący o przekazywanie gospodarstwa rolnego J. W. został zaliczony do [...] grupy inwalidzkiej i uznany za trwale niezdolnego do pracy (orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1974 r. ), zaś przejęte gospodarstwo przekraczało normę obszarową (2 ha). Bez wątpienia spełnione zostały zatem przesłanki określone w tym przepisie. Akta sprawy nie potwierdzają również, aby w dacie [...] grudnia 1974 zamiarem J. i J. W. było przekazanie nieruchomości skarżącym oraz że skarżący na tym gruncie, jako zstępni rolnika, gospodarowali. Z wniosku z dnia 12 lutego 1974 r. wynika, że J. i J. W. mają dwoje dzieci, którzy pracują w przedsiębiorstwach państwowych i nie chcą pracować na ziemi. Tę okoliczność potwierdzają również: pismo Urzędu Gminy J. z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz pismo Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] lutego 2015 r. Jednocześnie z oświadczenia pełnomocnika stron z dnia 22 czerwca 2015 r. wynika, że B. S. w dniu [...] grudnia 2015 r. nie pracowała i mieszkała w P., zaś Z. W. mieszkał w T. i pracował w [...] Przedsiębiorstwie [...]. Wobec tego nie można było uznać, że do przejęcia na własność Państwa nieruchomości o pow. [...] ha na podstawie decyzji z 1974 r. była wymagana zgoda skarżących i w związku z tym miał zastosowanie przepis art. 4 ww. ustawy mówiący o konieczności wyrażenia zgody przez zstępnych pracujących w przekazywanym gospodarstwie. Podobnie odnosząc się do zarzutu, iż nie została zachowana ekwiwalentność świadczenia w postaci renty, Sąd uznał ten zarzut również za bezzasadny. W niniejszej sprawie Państwu J. i J. małżonkom W. przyznano rentę w wysokości [...] zł, na co wskazuje pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] grudnia 1974 r. Ponadto, przyznanie świadczenia rentowego właścicielowi przejętego gospodarstwa rolnego w trybie przepisów ww. ustawy następowało w odrębnych decyzjach, zatem ich postanowienia lub brak wydania mogły być osobno skarżone. Były właściciel nie podejmował żadnych kroków celem podważenia wydanych decyzji, nie wniósł żadnego środka odwoławczego. Ponadto nie kwestionował ich w trybach nadzwyczajnych do swojej śmierci. Zrobili to dopiero następcy prawni- skarżący występując o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Reasumując wskazać należy, że w postępowaniu nadzorczym do wykazania rażącego naruszenia prawa konieczne jest niezbite i jednoznaczne potwierdzenie faktu, że wydane przez dany organ rozstrzygnięcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią określonego przepisu prawa. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy takiej oczywistej sprzeczności nie potwierdza. Wobec powyższego należy stwierdzić, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] grudnia 1974 r. nie naruszają prawa. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.