I SA/Wa 6/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 listopada 2023 r. nr SKO/4111/1011/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce postanowieniem z 10 listopada 2023r., nr SKO/4111/1011/2023 - po rozpatrzeniu zażalenia M. D. - utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z 11 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Pismem z 31 sierpnia 2022 r. M. D. (dalej jako skarżąca) wniosła o przyznanie jej dodatku węglowego wskazując, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe pod adresem ul. [...] . Pismem z 27 października 2022 r. doręczonym 3 listopada 2022 r., Wójt Gminy R. poinformował skarżącą, że jej wniosek z 31 sierpnia 2022 r. pozostaje bez rozpoznania - z uwagi na fakt złożenia przez inną osobę pierwszego wniosku na ten sam adres, przy czym skarżąca została wykazana jako osoba wchodząca w skład tego samego gospodarstwa domowego. Pismem z 7 września 2023 roku M. D. złożyła wniosek o wznowienie postępowania - wskazując, że spełnia wszystkie kryteria ustawowe do przyznania dodatku węglowego i te kryteria są znane pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej w R. , zatem dodatek powinna otrzymać "z urzędu, na wniosek OPS". Wskazała, że dodatku węglowego nie otrzymała przez niedopatrzenie albo z bliżej nie znanej jej przyczyny. Dodała, iż zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, w którym funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe. W jednym z nich zamieszkuje syn z rodziną, w drugim zaś ona. Pomieszczenia w budynku ogrzewane są z tego samego wspólnego głównego źródła ogrzewania, którym jest kocioł na paliwo stałe (węgiel kamienny, drewno kawałkowe). Wskazując na powyższe, uznała wniosek o wznowienie postępowania za w pełni uzasadniony. Postanowieniem nr [...] z 11 września 2023 r. Wójt Gminy R. odmówił M. D. wznowienia postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie wypłaty dodatku węglowego z 7 września 2023 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym wynika, iż na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Zatem zasadne było pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania - o czym została ona poinformowana pismem z 27 października 2022 r. Sprawa została załatwiona w trybie art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym, który stanowi, iż w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Jednocześnie podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym wniosek o wypłatę dodatku węglowego skarżąca miała prawo złożyć do dnia 30 listopada 2022 r. Po otrzymaniu pisma mogła ona złożyć ponownie wniosek z pisemnym oświadczeniem dotyczącym sytuacji mieszkaniowej, który zostałby rozpatrzony po nowelizacji ustawy, która miała miejsce 3 listopada 2022 r. Od powyższego postanowienia pismem z 4 października 2023 r. M. D. złożyła zażalenie wskazując, że wniosek o przyznanie i wypłacenie dodatku węglowego został złożony w terminie ustawowym do dnia 30 listopada 2022 r. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie, o czym została ona poinformowana pismem z 27 października 2022 r., a nie w formie wymaganej ustawą o dodatku węglowym, tj. decyzją administracyjną organu administracji publicznej. Wskazała, że nie została pouczona o środkach odwoławczych i o terminie do wniesienia odwołania ze wskazaniem organu odwoławczego. Podkreśliła, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszły w życie przepisy znowelizowanej ustawy o dodatku węglowym. Zgodnie zaś z nowymi przepisami tej ustawy - spełnia ona wszystkie przesłanki do przyznania i wypłacenia dodatku węglowego w kwocie 3000,00 zł. Podniosła też, iż w przypadku, gdy nie złożyła kolejnego wniosku o przyznanie i wypłacenie dodatku węglowego, pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w R. , łącznie z jego Kierownikiem powinni realizować postanowienie art. 2 ust. 15 f ustawy o dodatku węglowym, tj. sporządzić notatkę z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i przyznać dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku. W związku z tym wskazała, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w R. nie dopełnili obowiązku ustawowego i pozostawili ją bez pomocy w zakresie przyznania prawa do dodatku węglowego i zamiast udzielić pomocy, wyrządzili jej krzywdę i szkodę. Jednocześnie poinformowała, że mieszka w budynku jednorodzinnym, położonym przy ul. [...] . W budynku tym funkcjonują 2 gospodarstwa domowe, tj. gospodarstwo domowe (wieloosobowe) syna J. D. oraz gospodarstwo jednoosobowe przynależne do niej. Wskazała również, że ww. gospodarstwa domowe są od siebie niezależne, funkcjonują w odrębnych pomieszczeniach mieszkalnych, które w pełni spełniają kryteria odrębnych lokali mieszkalnych. Przy czym oba gospodarstwa ogrzewane są z tego samego głównego źródła ogrzewania budynku, którym jest kocioł na paliwo stałe, zasilany paliwami stałymi w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym (węgiel, ekogroszek - udział węgla przekracza 85 %). Wskazując na powyższe podniosła, że postępowanie administracyjne z wniosku o przyznanie i wypłacenie jej dodatku węglowego, złożonego w dniu 31.08.2022 r. nie zostało dotychczas zakończone, ponieważ nie otrzymała decyzji administracyjnej rozstrzygającej w sprawie, tj. decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego, co stanowi naruszenie art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce postanowieniem z 10 listopada 2023 r. nr SKO.4111/1011/2023 utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z 11 września 2023 r. nr [...] . W uzasadnieniu podniosło, że wniosek M. D. z 7 września 2023 r. o wznowienie postępowania nie zawiera wskazania żadnej z przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Podkreśliło, że w wyżej wskazanym piśmie strona wyraża niezadowolenie z nieotrzymania dodatku węglowego, ale nie wskazuje ani podstawy prawnej ani okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania. Przy czym przypomnienia wymaga, że postępowanie o wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, a jego podstawy muszę być ściśle interpretowane. Strona nie powołała się na żadną z przyczyn, która mogłaby stanowić podstawę do wznowienia. Ponadto nie poinformowała o dacie powzięcia wiedzy o okolicznościach, które miałyby stanowić podstawę wznowienia postępowania. Kolegium stwierdziło, iż pismem z 27 października 2022 r., doręczonym 3 listopada 2022 r., strona została poinformowana o pozostawieniu wniosku z 31 sierpnia 2022 r. bez rozpoznania, o okolicznościach i podstawie prawnej działania organu I instancji. Zaś z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła 7 września 2023 r., tj. po upływie niemal roku od powzięcia informacji o pozostawieniu wniosku o dodatek węglowy bez rozpoznania oraz od wejścia w życie znowelizowanych przepisów potencjalnie umożliwiających stronie skuteczne złożenie wniosku o dodatek węglowy. W związku z powyższym wniosek o wznowienie postępowania zakończonego pismem Wójta Gminy R. z 27 października 2022 r. (doręczonym stronie 3 listopada 2022 r.) o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania został wniesiony z uchybieniem terminu wskazanym w art. 148 § 1 k.p.a. na złożenie podania o wznowienie postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz o zobowiązanie organów do przyznania dodatku węglowego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła: 1. niezrozumienie treści pisma – wniosku skarżącej z 7 września 2023 r. dotyczącego wznowienia (kontynuowania) wszczętego już i nie zakończonego decyzją postępowania administracyjnego; 2. niezastosowanie właściwych przepisów prawa do procedowania sprawy tj. przepisów określonych ustawą o dodatku węglowym, przez to rażące naruszenie tych przepisów; 3. naruszenie art. 6, art, 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 35 § 1-3, art. 77§ 1 i art. 79 a k.p.a. W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczyła argumenty na poparcie swoich zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte którąkolwiek z wad kwalifikowanych wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania, w następstwie którego dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy już raz rozpatrzonej co do istoty, stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Procedura tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych określona została przepisami art. 145 -152 k.p.a. W postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego wyróżnia się etap wstępny, w którym wniosek o wznowienie postępowania poddaje się ocenie pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Pierwszy etap postępowania o wznowienie polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, w tym zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie czy wskazaniu ustawowej podstawy wznowienia. Postępowanie wstępne winno zakończyć się załatwieniem sprawy w trybie przewidzianym w art. 149 k.p.a., tj. poprzez wydanie przez właściwy organ postanowienia o wznowieniu postępowania (§ 1) bądź postanowienia o odmowie wznowienia (§ 3). W drugiej fazie postępowania (rozpoznawczej) organ po wznowieniu postępowania wydaje na podstawie art. 151 k.p.a. orzeczenie, którym: (1) odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji (postanowienia), gdy ustali, że brak jest podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 §1, art. 145a lub 145b k.p.a.; (2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 §1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, (3) stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdy wystąpią przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Katalog przyczyn wznowienia postępowania, wymieniony w art. 145 §1, art. 145a i art. 145b k.p.a., ma charakter zamknięty co oznacza, że wznowienie postępowania nie jest dozwolone z jakichkolwiek innych przyczyn. Zasadne jest zatem twierdzenie, że wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zawężający. Przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 k.p.a. można sprowadzić do dwóch zasadniczych, tj. braku obiektywności organu i braku dostatecznych informacji w sprawie. Wystąpienie tych przesłanek zobowiązuje organ do wznowienia postępowania bez względu na to, czy miały one wpływ na treść decyzji. Stopień, zakres, jak i skutki ewentualnego wpływu na treść danej decyzji podlegają bowiem ocenie organu dopiero po wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, (2) decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, (3) decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, (4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, (5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (6) decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, (7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), (8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Wniosek M. D. z a 7 września 2023 r. o wznowienie postępowania nie zawiera wskazania żadnej z przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. We wskazanym piśmie skarżąca wyraża niezadowolenie z nieotrzymania dodatku węglowego, ale nie wskazuje ani podstawy prawnej ani okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania. Podkreślenia wymaga, że postępowanie o wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, a jego podstawy muszę być ściśle interpretowane. Skarżąca nie powołała się na żadną z przyczyn, która mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Niezależnie od podania przyczyn mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania, przepisy k.p.a. określają również inne wymogi formalne niezbędne do skutecznego złożenia podania z żądaniem wznowienia postępowania. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero pozytywne ustalenia w zakresie dochowania powyższego terminu, a także w zakresie istnienia legitymacji procesowej strony do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie (art. 28 k.p.a.) upoważniają organ do badania spełnienia przesłanki wznowieniowej i orzekania co do istoty sprawy. We wniosku skarżąca nie podała żadnych okoliczności faktycznych na wykazanie, że w sprawie mogłoby nastąpić wznowienie postępowania. Dopiero pozytywna ocena okoliczności faktycznych i stwierdzenie, że zawierają się w zakresie przedmiotowych wskazanych przesłanek uzasadnia wznowienie postępowania. W zażaleniu wniesionym na postanowienie organu I instancji skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności, które można byłoby ocenić przez pryzmat przesłanek wznowieniowych. Wbrew twierdzeniom skarżącej w sprawie nie doszło do naruszenia przesłanek procesowych ani prawa materialnego - to jest ustawy o dodatku węglowym, gdyż w postępowaniu w sprawie wznowienia nie była stosowana. Z uzasadnienia skargi wynika, że motywem do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jest żądanie wypłaty dodatku węglowego. Sąd ponadto zwraca uwagę, że wniosek o wznowienie postępowania skarżąca złożyła w organie I instancji 7 września 2023 r. Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o dodatku węglowym wnioski o dodatek węglowy można było składać do 30 listopada 2022 r. Zaś z ust. 10 art. 2 wynika, że wnioski złożone po tym terminie pozostawia się bez rozpoznania. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.