I SA/Wa 60/04
WyrokWSA w Warszawie2005-03-04
Skład orzekający: Anna Łukaszewska-Macioch, Ewa Dzbeńska, Emilia Lewandowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, w wyniku którego wydzielono działkę pod drogę, mogła zostać wydana bez wniosku właściciela i bez ustalenia odszkodowania, a także czy postępowanie nadzorcze weryfikujące tę decyzję zostało przeprowadzone prawidłowo?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych. Brak było w aktach sprawy obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwiło prawidłową ocenę zgodności decyzji podziałowej z prawem. Sąd podkreślił, że wydzielenie pasa gruntu pod drogę publiczną wymaga wniosku właściciela i musi być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.Stan faktyczny
Skarżący H. L. wniósł skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. zatwierdzającej podział nieruchomości i przeniesienie prawa własności działki drogowej na rzecz Gminy. Skarżący zarzucił naruszenie prawa przy wydaniu decyzji podziałowej, brak wniosku właścicieli, brak odszkodowania oraz manipulację dokumentami. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji z powodu uchybień proceduralnych w postępowaniu nadzorczym.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2005 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 1995 r., nr [...] w części dotyczącej przeniesienia prawa własności działki nr [...] stanowiącej drogę na rzecz Gminy L.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa Rozwoju Miast podniósł, ze decyzja Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 1995 r., została wydana na wniosek W. i M. L. z dnia [...] czerwca 1995 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127), zgodnie z obowiązującym wówczas Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy L. z dnia [...] kwietnia 1994 r., nr [...]. W wyniku dokonanego podziału powstały działki o nr [...] i [...] oraz została wydzielona działka oznaczona nr [...] o pow. [...] m2 przeznaczona pod drogę. Decyzji zatwierdzającej podział nadano klauzulę ostateczności w dniu jej wydania wobec oświadczenia o nie wnoszeniu odwołania, złożonego przez stronę. Decyzja ta stała się podstawą do dokonania przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w W. odłączenia z księgi wieczystej KW [...], stanowiącej własność W. i M. L. działki nr [...] i wpisania tej nieruchomości do księgi wieczystej KW [...], stanowiącej własność Gminy L.
O dokonanym wpisie powiadomiono dotychczasowych właścicieli zawiadomieniem z dnia [...] lipca 1995 r. Równocześnie pouczono, iż w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia może być złożony środek odwoławczy. Ponadto na podstawie wyżej powołanej decyzji W. i M. L. aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. sprzedali Gminie L. działkę nr [...], przeznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod oczyszczalnie ścieków. Skoro więc podziału dokonano zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości to grunt wydzielony pod budowę ulicy z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodzi na własność gminy z dniem, z którym decyzja o podziale stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. W wyniku tego podziału powstała działka nr [...], stanowiąca drogę dojazdową do działki nr [...]. Działka ta przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego pod oczyszczalnię ścieków, jako obiekt użyteczności publicznej, winna mieć dostęp do drogi publicznej.
Na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. L. wskazując, że wydając decyzję organ nie uwzględnił wielu faktów. W protokole przeprowadzonych negocjacji i umowie kupna - sprzedaży z dnia [...] maja 1995 r. strony wyraziły zgodę na sprzedaż gruntu [...] m2 oraz poszerzenie drogi dojazdowej do szerokości 6 m. Decyzja Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 1995 r., wydana została z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku wniosku właścicieli na podział działki nr [...] oraz braku odszkodowania i uprawomocnienia decyzji niezgodnej z art. 10 ust 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości. Dowodem na działanie Gminy sprzeczne z prawem jest fakt wydania wymienionej decyzji przez Wójta Gminy L. przed dniem wpłynięcia do Urzędu wniosku o podział działki nr [...] przeznaczonej pod oczyszczalnię. We wniosku tym brak jest jakiejkolwiek wzmianki o wydzieleniu działki nr [...] o powierzchni [...] m2 przeznaczonej pod drogę. Z powyższych dokumentów, zdaniem skarżącego, wynika jednoznacznie, że Urząd Gminy L. dopuścił się manipulacji treścią dokumentów i w sposób niezgodny z prawem przejął grunt stanowiący własność rodziny L. Skarżący wskazał, że w akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości brak jest jakiejkolwiek wzmianki o działce nr [...] i jej przeznaczeniu pod drogę. Ponadto H. L. zarzucił Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast naruszenie art. 8 i 9 k.p.a., polegające na nie zobowiązaniu Urzędu Gminy do naprawienia wyrządzonej szkody i wypłaceniu należytego w tej sytuacji odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarga stanowi w istocie polemikę z ustaleniami faktycznymi i prawnymi zawartymi w zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, mającymi oparcie zarówno w materiale dowodowym sprawy jak i przepisach prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...], aczkolwiek z innych powodów niż wskazano w skardze. Sąd sprawuje kontrolę administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)., przy czym regułą, dokonywanej w postępowaniu sądowym oceny legalności zaskarżonych aktów, jest brak związania granicami skargi tj. treścią zawartych w niej wniosków i zarzutów / art.134 ustawy /.
Rolą Sądu w niniejszej sprawie było zbadanie pod względem zgodności z prawem decyzji organów administracji publicznej zapadłych w szczególnym trybie, to znaczy w postępowaniu nadzorczym, mającym na celu weryfikację decyzji administracyjnej.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się pogląd o samodzielnym charakterze postępowania nadzorczego, którego wszczęcie rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym. Rozstrzygające w tym postępowaniu organy obowiązane są przestrzegać ogólnych reguł procedury administracyjnej, a w szczególności powinny dążyć do pełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania znajdującej się w ich kompetencji decyzji.
Sąd Najwyższy w wyroku z 29 marca 1995 r. sygn. akt III ARN 7/95, wyraził pogląd, że wydzielenie pasa gruntu z nieruchomości w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 39, poz. 127 z późn. zm.) z przeznaczeniem na ogólnie dostępną drogę może nastąpić na wniosek właściciela nieruchomości i tylko wówczas, gdy miejscowy plan określa przebieg tej drogi. Wydzielenie zatem gruntu i jego przejście na własność gminy nastąpić może, jeśli zostaną spełnione następujące warunki : właściciel nieruchomości wystąpi z wnioskiem o podział, droga musi być publiczna i jej przebieg przewiduje obowiązujący w dacie orzekania miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Brak jednej z wyżej wymienionych przesłanek wyklucza możliwość wydzielenia z nieruchomości gruntu pod budowę ulic.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że podział nieruchomości jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Stwierdzenie powyższych okoliczności powinno odnaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym , bowiem postępowanie nadzorcze, jak wyżej wspomniano, podlega tym samym regułom co postępowanie prowadzone w trybie zwykłym. Oceniając w tym aspekcie zebrane dowody Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest obowiązującego w dniu [...] czerwca 1995 r. planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy L. Oznacza to, że materiał dowodowy został zebrany, przeanalizowany i oceniony z uchybieniem zasad wynikających z treści art. 7 i 77 kpa, a zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji analiza tego materiału narusza zasadę jego swobodnej oceny wyrażoną w art. 80 kpa. Rozpoznając ponownie sprawę organy zbadają, czy badana decyzja podziałowa były zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i czy plan ten określał przebieg drogi dojazdowej do planowanej oczyszczalni ścieków. Powyższe uchybienia pozostają w związku z treścią zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, co powoduje ich uchylenie na podstawie art. 145 §1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. NR.153 poz. 1270 /. Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono o nie wykonalności zaskarżonej decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło