I SA/Wa 60/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Monika Nowicka /spr./ Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję częściową Starosty L. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego I SA/Wa 60/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję częściową Starosty L. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], stanowiącej dawne działki nr [...] w obrębie [...] i nr [...] w obrębie [...], o łącznej powierzchni. [...] m2 . Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Decyzją częściową z dnia [...] kwietnia 2005 r. Starosta L. odmówił zwrotu wyżej opisanej nieruchomości stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia wniosku byłych właścicieli nieruchomości tj. K. i A. L., których spadkobierczynią była córka J. C. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda [...] stwierdził, że - w związku z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, wyłączającą prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stanowiących własność tego miasta, postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Wojewody [...], do załatwienia przedmiotowej sprawy został wyznaczony Starosta L. Z materiału dowodowego zebranego zaś przez ten organ wynikało, że wyżej nieruchomość położona w W. w rejonie ulicy [...], stanowiąca dawniej: działkę nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, działkę nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 oraz działkę nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. Nr [...], w związku z przeznaczeniem jej - zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r. - pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Ustalono przy tym, iż dawna działka nr [...] stanowi obecnie część działek ewidencyjnych: nr nr [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...], dawna działka nr [...] to - obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] oraz część działek ewidencyjnych nr nr [...] i [...] w obrębie [...], zaś dawna działka nr [...] wchodzi aktualnie w skład części działek ewidencyjnych nr nr [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...]. Pismem z dnia 2 października 1991 r. byli właściciele w/w nieruchomości zwrócili się z wnioskiem o jej zwrot. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 cytowanej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W myśl zaś tego ostatniego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli natomiast w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. l pkt 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości - zwrotowi podlega pozostała część. W niniejszej sprawie podstawą wywłaszczenia był cel określony w decyzji lokalizacyjnej jako budowa osiedla "[...]" i został on – w ocenie organu - zrealizowany w terminach, o których mowa w przepisach art. 137 ust. 1 ustawy gruntowej. Na wywłaszczonej nieruchomości obejmującej dawną działkę nr [...] i dawną działkę nr [...] zrealizowano inwestycje osiedla tj. budynek wielomieszkaniowy nr [...] przy ul. [...], budynek wielomieszkaniowy nr [...] przy ul. [...], szkołę wraz z obiektami towarzyszącymi, ulicę oraz obiekty infrastruktury osiedla. Ustalenia te oparto na protokole z oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 29 września 2000 r. Odnośnie natomiast wniosku o zwrot działki oznaczonej dawnym nr [...] w obrębie [...], o powierzchni. [...] m2, organy postanowiły tę kwestię wyłączyć do odrębnego postępowania. Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła J. C. Skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją, zarzuciła organom naruszenie art. 136 i 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami a także przepisów procedury administracyjnej tj.: 7,77 § 1, 80, 107§ 1 i 3, 136 oraz 104 § 2 k.p.a. W skardze podniesiono, że rzeczą bezsporną w sprawie była okoliczność, iż inwestycja polegająca na budowie osiedla mieszkaniowego "[...]" została zrealizowana zgodnie z decyzją lokalizacyjną i w terminie określonym w przepisie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale zadanie to – wg skarżącej - wykonano jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości. Na działce zaś oznaczonej dawnym nr [...] w obrębie [...] został urządzony bazar a zatem inwestycja niezgodna z celem wywłaszczenia. Skarżąca przyznała przy tym, że budowa osiedla mieszkaniowego może wiązać się wprawdzie z koniecznością wybudowania także pewnych obiektów towarzyszących, niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania osiedla, ale takiego charakteru nie ma bazar. Dodatkowo wskazano, iż targowisko to zostało urządzone dopiero w 1993 r. zatem już po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości. Podniesiono też, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca deklarowała chęć zagospodarowania zwróconej nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto J. C. wyraziła sprzeciw w kwestii wyłączenia do odrębnego orzekania o zwrocie działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co nastepuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ badając w tym kontekście przedmiotową sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy, skutkowało to ich uchyleniem. Należy podzielić zarzuty skargi w części, w której skarżąca zarzuciła organom brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy odnośnie tej części nieruchomości na której usytuowany został bazar. Należy przy tym zauważyć, że z treści zaskarżonej decyzji wynika jedynie, iż nie był możliwy zwrot tej części nieruchomości w skład której wchodziły dawne działki o nr [...] i [...], bowiem cel wywłaszczenia ich został zrealizowany poprzez wybudowanie na nich: dwóch budynków mieszkaniowych, szkoły z obiektami towarzyszącymi, ulicy oraz obiektów infrastruktury osiedla. Organ nie sprecyzował przy tym co rozumie pod tym ostatnim określeniem ani też nie odniósł się do kwestii istnienia na tym terenie zorganizowanego targowiska. Słusznie zauważa skarżąca, że obiekt ten pobudowano dopiero po 1993 r. a zatem po wniesieniu wniosku o zwrot nieruchomości. Należało by w tym momencie rozważyć, czy zorganizowane targowisko może być traktowane jako część składowa osiedla czy też stanowiło ono odrębne zadanie inwestycyjne. Wg planu realizacyjnego zagospodarowania inwestycji, który został zatwierdzony decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] przez - działającego z upoważnienia Prezydenta W. zatwierdzony – Kierownika Oddziału Architektury Wydziału Urbanistyki i Architektury na terenie osiedla miały zostać pobudowane pawilony handlowo – usługowe o dwóch kondygnacjach. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika czy obiekt taki został wybudowany czy też funkcję jego spełnia powstałe targowisko. Ponadto akta sprawy nie zawierają także ustaleń jakiej wielkości miały być owe pawilony i w którym dokładnie miejscu miały się one znajdować, co w kontekście 6–ciu zespołów pawilonów konstrukcji metalowej, zawierających łącznie 75 indywidualnych pomieszczeń sklepowych oraz dodatkowych obiektów wymienionych w decyzji z dnia [...] lipca 1993 r., dotyczącej zezwolenia na budowę targowiska, może budzić wątpliwości co do równoważności obu obiektów. Pomocnym w ustaleniach dotyczących tej kwestii może być plan realizacyjny inwestycji, który – zgodnie z treścią przepisu § 12 i następnych rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego ( Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm. ) – winien oprócz części opisowej zawierać także część graficzną. Zwrócić przy tym trzeba także uwagę na fakt, iż podstawy prawne do pobudowania przedmiotowego bazaru stworzyła nowa, odrębna decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...] zatwierdzająca plan realizacyjny tej tylko inwestycji i jednocześnie zawierająca zezwolenie na jej budowę. Organ winien zatem przeanalizować, czy okoliczność ta nie przesądza przypadkiem, że to ostatnie przedsięwzięcie stanowiło jednak inwestycję całkiem niezależną od budowy osiedla a zatem nie mieści się w pojęciu celu na jaki wywłaszczono przedmiotowe działki. Mając na uwadze zatem, że w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla niej elementów, czym naruszono przepisy art. 7, 11, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. – Sąd skargę uwzględnił. Odnośnie natomiast zarzutu dotyczącego wyłączenia do odrębnego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu pozostałej części nieruchomości to trudno tu czynić organom zarzut naruszenia prawa, Możliwość wydania decyzji częściowej przewiduje przepis art. 104 § k.p.a. a może ona zapaść w sytuacji, gdy ze sprawy jest możliwość wyodrębnienia części nadającej się do samodzielnego rozstrzygnięcia. Ponieważ w niniejszej sprawie roszczenie skarżącej sprowadzało się do żądania zwrotu trzech dawnych działek, spełniało ono wymóg roszczenia podzielnego, co skutkowało możliwością orzekania w tej sprawie etapami. Natomiast przeciwdziałaniu nadmiernej przewlekłości postępowania, która to okoliczność była zasadniczą przyczyną kwestionowania przez skarżącą rozdzielania spraw, służy instytucja zażalenia uregulowana w przepisie art. 37 k.p.a. Składa się je do organu wyższego stopnia w związku z niezałatwieniem sprawy w określonym terminie a. a gdyby środek ten okazał się niewystarczający - w dalszej kolejności stronie służy skarga do sądu na bezczynność organu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.