I SA/Wa 603/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Prezydent [...] orzeczeniem z [...] października 2017 r., nr [...] przyznał R. S. zasiłek stały od dnia [...] października 2017 r. bezterminowo, w kwocie [...] zł miesięcznie. Następnie powołaną decyzją z [...] grudnia 2017 r. ten sam organ uchylił od [...] grudnia 2017 r. w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] października i nadał temu orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, powołując art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.), Prezydent wskazał, że z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały R. S. nie przysługuje od dnia [...] grudnia 2017 r. Ten ostatni poinformował bowiem pracownika socjalnego, iż od [...] października 2017 r. uzyskał prawo do emerytury w wysokości [...] zł. Natomiast rygor natychmiastowej wykonalności, zastosowany w oparciu o art. 108 kpa, Prezydent uzasadnił wyjątkowo ważnym interesem strony. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. S. Wniósł w nim o cofnięcie decyzji o uchyleniu zasiłku stałego. Wskazał, że jest w trudnej sytuacji ze względu na zły stan zdrowia i inne potrzeby jak leki, żywność, czy odzież. Podniósł, iż granica pomiędzy kryterium ustawowym, a emeryturą jest niewielka - [...] zł i nie powinna decydować o pozbawieniu go prawa do zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium podniosło, że w rozpatrywanej w sprawie bezsporne jest, iż otrzymujący zasiłek stały od [...] października 2017 r., z dniem przyznania emerytury, w wysokości [...] zł netto miesięcznie, nie był uprawniony do otrzymania tego rodzaju wsparcia. Jak wynika z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie prawa do zasiłku stałego, następuje niezależnie od uznania organu orzekającego, gdy wnioskodawca spełnia kryteria określone w ustawie, tj. pełnoletność, niezdolność do pracy i kryterium dochodowe. Organ ma wówczas obowiązek przyznać zasiłek stały. Natomiast brak wystąpienia jednej z powołanych przesłanek powoduje konieczność odmowy przyznania tego rodzaju wsparcia. Podobnie jest, gdy osoba wykaże, iż uzyskała dochody w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe, określone w powołanej ustawie. Wówczas organ zobowiązany jest uchylić decyzję o przyznaniu zasiłku stałego, na podstawie art. 106 ust. 5 tej ustawy. R. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną i wskazał, że nie posiadał informacji o przyznaniu emerytury. O jej otrzymaniu dowiedział się w listopadzie 2017 r. Nie przyczynił się więc do pobrania nienależnych świadczeń. Na skutek wydanej decyzji faktycznie obciążono go zwrotem dwóch zasiłków stałych w wysokości [...] zł. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie uzasadniając, że w treści decyzji wyjaniło stronie podstawę prawną i motywy rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.). Art. 106 ust. 5 tego aktu stanowi m.in., że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Przytoczony art. stanowi szczególną regulację, w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie postępowania administracyjnego, która obliguje organ pomocy społecznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzji w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w tym przepisie wymienionych i to nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji ma charakter zamknięty. W przypadku wystąpienia jednej z tych okoliczności, organ administracji jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. Skoro zatem powołana norma prawna stanowi regulację szczególną (lex specialis), która przełamuje zasadę ochrony praw dobrze nabytych, to z kolei powoduje, iż tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość, od chwili jej wejścia do obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10, dostępny w bazie ww.nsa.orzeczenia.gov.pl; podobnie w tezie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt I SA 2337/2003). Ponadto wskazać należy, iż art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z 2004 r. stanowi, że zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wskazane w tym przepisie kryterium dochodowe, określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanego aktu w wysokości [...] zł. Uzyskanie zatem dochodu wyższego - od tej wartości - powoduje, iż otrzymujący świadczenie od tego momentu, nie jest już uprawniony do jego otrzymywania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie żadna ze stron postepowania nie kwestionuje, iż R. S. otrzymał od [...] października 2017 r. emeryturę w kwocie [...] zł. Skoro zatem dochód skarżącego przekroczył kryterium ustawowe [...] zł, to otrzymana emerytura zmienia jego sytuację dochodową. Wystąpiła zatem przesłanka wskazana w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a organ obowiązany jest do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały. Treść powołanego przepisu implikuje, iż organ rozstrzygający sprawę na jego podstawie nie może uwzględnić faktów podnoszonych przez skarżącego, wskazujących na brak winy w zaistniałej sytuacji, czy też złą sytuację materialno-bytową i zdrowotną oraz niewielkie przekroczenie kryterium dochodowego. Podkreślić bowiem należy, iż już sam fakt otrzymania dochodu wyższego od powołanego uprzednio kryterium ustawowego powoduje konieczność uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały. Wynika to też z faktu, iż osoba, która pobierała zasiłek, nie spełnia tym samym jednego z obligatoryjnych warunków jego przyznania. Podkreślić należy, iż ww. wsparcie zostało przyznane skarżącemu, z uwagi na to, że spełnił on wszystkie przesłanki zawarte w art. 37 § 1 ustawy o pomocy społecznej (w tym przesłankę wysokości dochodu). W tych okolicznościach, z uwagi na konstytutywny, a więc tworzący nowy stan prawny charakter decyzji, uchylającej przyznane świadczenie, prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, iż jej wycofanie z obrotu prawnego powinno nastąpić od miesiąca, w którym wydane zostało orzeczenie organu I instancji, tj. od grudnia 2017 r. Reasumując stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie rozważyły materiał dowodowy w jego całokształcie, zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, zaś wydaną w sprawie decyzję uzasadniły w sposób wskazany w art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.