I SA/Wa 604/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia 1. przyznać T. L. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w W.; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W związku z wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą, T. L. wnioskiem z dnia 27 maja 2008 r. (uzupełnionym wnioskiem z dnia 10 czerwca 2008 r.) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 20 czerwca 2008 r. W dniu 30 czerwca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw T. L. od postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku T. L. wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci. Łączny dochód rodziny wynosi miesięcznie [...] zł i składa się na niego emerytura wnioskodawcy w wysokości [...] zł, emerytura jego żony w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy córki skarżącego w wysokości [...] zł. Jako posiadany majątek skarżący wykazał dom o powierzchni [...] m2, parterowy, niezamieszkany, nieogrzewany, bez instalacji sanitarnej i wodociągowej, dwupokojowe mieszkanie o powierzchni [...] m2, z kuchnią, przedpokojem i spiżarką, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, oraz mieszkanie spółdzielcze – własnościowe [...] w bloku przy ul. [...] . T. L. ujawnił również, że posiada [...] zł oszczędności przeznaczonych na zakup i operację [...]. W oświadczeniu skarżący wyjaśnił, że ponosi wydatki na czynsz za mieszkanie i media (gaz, prąd, woda, telefon, telewizor oraz podatek rolny) około [...] zł miesięcznie, wydatki na lekarstwa w wysokości [...] zł miesięcznie, wydatki na opłatę pokoju wynajmowanego w K. oraz ubranie, wyżywienie i zakup pomocy dla studiującego syna M. w wysokości około [...] zł miesięcznie, zatem łączna kwota wydatków wynosi [...] zł. Wnosząc sprzeciw skarżący podniósł dodatkowo, że niezrozumiałym jest dla niego zapis w postanowieniu Sądu z dnia 20 czerwca 2008 r. mówiący o tym, że koszty postępowania w jego sprawie są niewielkie. Skarżący wskazał, że obawia się, iż koszty sądowe mogą opiewać na kwotę od 200 zł. nawet do 5000 zł., co w jego przypadku równałoby się z rezygnacją z zabiegu [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W niniejszej sprawie T. L. nie wykazał należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, gdyż zarówno skarżący jak i jego rodzina nie pozostają bez środków do życia. Co miesiąc trójka z czteroosobowej rodziny uzyskuje stałe regularne dochody, zatem można przyjąć, że może on opłacić koszty sądowe. W ocenie Sądu przedstawiona przez T. L. sytuacja materialna (w tym proporcja wydatków do dochodów) pozwala na przyznane mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdyż zdaniem Sądu z pozostałej kwoty nie byłby w stanie opłacić kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Na marginesie należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym – 100 zł. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.