I SA/Wa 606/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I. K., J. K. i T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Wojewoda [...] (dalej jako organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako kpa) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121- dalej jako: ugn) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] znak: [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł (słownie złotych: [...]) z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącego wartość szkód powstałych wskutek przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] i przyznaniu go na rzecz współwłaścicieli J. K., I.K. i T. K. w stosunku do przypadających na nich udziałów w ww nieruchomości. Decyzja zapadła na podstawie art. 128 ust. 4 ugn i dotyczyła ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń związanych z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] na ww nieruchomości poprzez posadowienie na niej słupa i podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej, co miało miejsce na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...].08.2014 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...].09.2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Inwestycja ta, zgodnie z art. 6 ugn, jest inwestycją celu publicznego, mającą na uwadze poprawę warunków energetycznych i bezpieczeństwa energetycznego obszaru województwa [...]. W sprawie na okoliczność szkód powstałych w wyniku zajęcia nieruchomości oraz uszkodzenia nasadzeń roślinnych sporządzono operat szacunkowy, w którym określono wysokość szkody jw.; zaś J. K., T. K. i I. K.(dalej jako skarżący) w swoim piśmie z dnia [...].01.2018 r. wezwali [...] S.A. Oddział w [...] do zapłaty na ich rzecz solidarnie kwoty [...] zł jako odszkodowania za bezumowne korzystanie przez inwestora z ich nieruchomości oraz jako odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek trwałego usytuowania na niej urządzeń przesyłowych. Organ ustalił, że na dzień wydania decyzji Starosty [...] z dnia [...].08.2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości znajdowała się ona na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2004 r.) na terenie oznaczonym symbolem [...] jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług z terenami komunikacyjnymi, a/tereny przeznaczone pod utrzymanie istniejących oraz realizację nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej wraz z niezbędnymi do ich funkcjonowania obiektami i urządzeniami, w tym technicznymi, gospodarczymi, garażami, miejscami postojowymi, dojazdami, zielenią i infrastrukturą techniczną (określonych symbolem MU) oraz istniejących i projektowanych dróg dojazdowych i ciągów pieszo-jezdnych (określonych symbolem K) (...) Dalej organ wskazał na § 43 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny i sporządzania operatu szacunkowego. Stanowi on, że przy określaniu szkód powinien zostać określony stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu oraz stan na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji. W sprawie przyjęto, że część nieruchomości, na której prowadzono prace związane z wymianą słupa i podwieszeniem przewodów linii elektroenergetycznej została przywrócona do stanu poprzedniego z wyjątkiem nasadzeń roślinnych, które uległy całkowitemu zniszczeniu i zostały uwzględnione w wycenie szkód. Oceny stanu zagospodarowania, jaki działka miała przed rozpoczęciem prac modernizacyjnych i po zakończeniu dokonano w oparciu o materiał zdjęciowy i oględziny nieruchomości przeprowadzone po zakończeniu prac - w październiku 2017 r. kiedy na części działki były już posadzone nowe rośliny ozdobne. W/w decyzję Wojewody, jak również poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2018 r. skarżący zaskarżyli w całości wnosząc o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucili naruszenie art. 64 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie, a także art. 128 ust. 4 ugn przez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Wg skarżących usytuowanie ww linii narusza ich prawo własności gdyż cała działka ma [...] m kw powierzchni, a ograniczenie z jej korzystania (w/g orzeczeń wydanych w tej sprawie dotyczy [...] m kw) rozciąga się na obszar przekraczający 1/4 jej powierzchni. Wg skarżących odmówiono im zarówno odpowiedniego odszkodowania za szkody rzeczywiste, jak również za utracone korzyści, a przede wszystkim za wzniesienie na ich nieruchomości i nad jej powierzchnią urządzeń przesyłowych. Dla skarżących nie ma żadnego uzasadnienia, aby w sytuacji gdy chodzi o przebudowę linii, która powstała w innym porządku prawnym, w którym właściciele nie uzyskali żadnego odszkodowania z tego tytułu, eliminować odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Celem postępowania w kontrolowanej sprawie było "określenie wartości szkód w związku z wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości" a więc ustalenie odszkodowania za szkody powstałe w wyniku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości podczas prac remontowych, a nie, jak chcą tego skarżący odszkodowania za zajęcie pasa nieruchomości pod linię elektroenergetyczną, a tym bardziej odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości w długim okresie czasu czy też za zmniejszenie jej wartości w związku z posadowieniem na niej ww linii. To podstawowy błąd w postrzeganiu przedmiotu niniejszej sprawy. Organy administracji orzekały o odszkodowaniu w bardzo wąskim i ściśle określonym w przepisach ugn zakresie tj. o odszkodowaniu za szkody powstałe podczas prac modernizacyjnych istniejącej na tej nieruchomości linii wysokiego napięcia i o odszkodowaniu za ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek szkód wywołanych tymi pracami remontowymi – a nie z powodu zlokalizowania ww linii na ww nieruchomości, a tym bardziej nie z powodu korzystania z niej przez inwestora bez stosownej umowy. Sprawy, w ramach których skarżący formułują swoje roszczenia nie należą do kategorii spraw administracyjnych lecz jako sprawy o stricte cywilnym charakterze podlegają kognicji sądów powszechnych. Stąd, jak się wydaje, tak duży rozdźwięk w ustalonym kontrolowaną decyzją odszkodowaniu a żądaniami skarżących. Zasadnie zatem organ podał, że odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości obejmuje jedynie szkody na obszarze objętym czasowym zajęciem, który został określony w decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Operat szacunkowy sporządzony w tym przedmiocie organ ocenił ostatecznie pozytywnie a zarzuty skargi oceny tej nie podważają. Jak wynika z treści art. 128 ust. 4 ugn – odszkodowanie ustalane przez organ przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 a więc i za szkody powstałe wskutek ograniczenia, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z kolei wg § 43 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględnia się w szczególności: stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji; utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie. Zgodnie zaś z § 43 ust. 3 ww. rozporządzenia przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględnia się: zmianę warunków korzystania z nieruchomości; zmianę przydatności użytkowej nieruchomości; trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości; skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wg danych z akt sprawy - zmiana warunków korzystania z nieruchomości nie nastąpiła (inwestycja nie wpłynęła w sposób trwały na zmiany w sposobie korzystania nieruchomości), nie nastąpiła również zmiana zdolności użytkowej nieruchomości – gdyż nowa linia została usytuowana w miejscu poprzednio istniejącej linii przesyłowej. W konsekwencji należało przyjąć, że trwałe ograniczenie na nieruchomości istniało zanim doszło do spornych prac modernizacyjnych. Linia elektroenergetyczna [...] wraz ze słupem, nie jest linią nowo wybudowaną. Stałe ograniczenie w sposobie użytkowania nieruchomości i ograniczenie także sposobu wykonywania prawa własności nastąpiło zatem odpowiednio kilka dekad wcześniej – a obecnie prowadzone postępowanie odszkodowawcze nie dotyczyło zdarzeń niezwiązanych ściśle z decyzją zapadłą na podstawie art. 124 ugn. Wobec tego w kontrolowanej sprawie nie ma podstaw do określenia wartości szkody spowodowanej utratą wartości nieruchomości, te bowiem uwzględnia się w przypadku nowej budowy nie zaś przebudowy istniejącej już linii wysokiego napięcia. W tej sprawie natomiast, jak słusznie zwrócił uwagę organ, nowa linia została usytuowana w miejscu starej a oszacowanie szkód, które powstały na powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości obliczono do obszaru o pow. [...] ha, a nie, jak uważa strona skarżąca, na całej powierzchni działki. W sprawie nie naruszono też chronionego w Konstytucji RP prawa własności. Prawo to może być ograniczone w drodze ustawy a zatem ustawa o gospodarce nieruchomościami ustanawiając przepisy szczególne dające gwarancje realizacji celów publicznych jest aktem lex specialis o randze wymaganej przepisami Konstytucji. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że w tej sprawie mamy do czynienia z odszkodowaniem za szkody powstałe na skutek wydania innej decyzji administracyjnej a nie z odjęciem prawa własności czy też z jego ograniczeniem. Kwestia odszkodowania jest kwestią wtórną do uprzedniego ograniczenia w drodze innej decyzji administracyjnej prawa własności; ta ostatnia kwestia nie jest jednak przedmiotem kontrolowanej sprawy. Innymi słowy kwestia ograniczenia prawa własności była przedmiotem osobnej decyzji administracyjnej wymienionej w opisie stanu faktycznego sprawy, a kontrolowana obecnie decyzja stanowi jej następstwo. Skutkowało to oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm). ----------------------- 1