I SA/Wa 607/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Przemysław Żmich Protokolant ref. staż. Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. orzekającą o odmowie potwierdzenia J. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. K. , żonę T. K. w folwarku S., gmina [...], powiat [...] i, województwo [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: M. B. wnioskiem z dnia 15 grudnia 1992 r. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K. żonę T. K. Wniosek ten do dnia dzisiejszego nie został rozpoznany. W piśmie z dnia 25 maja 2009 r. J. B. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. K. . Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] października 2009 r. odmówił potwierdzenia. K. – dalej skarżącej, prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. K. , żonę T. K. w folwarku S. gmina[...], powiat[...], województwo [...]. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, iż skarżąca złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie po upływie terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkuje rozstrzygnięciem jak w decyzji. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie w którym wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku i uwzględnienie jej wniosku dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Podniosła także, iż jej wniosku z 25 maja 2009 r. nie należy traktować jako wniosku o przyłączenie się do postępowania prowadzonego w stosunku do M. K. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej po T. K. mężu J. Stwierdziła, że była przekonana, że dziedziczy na podstawie testamentu sporządzonego przez J. K. jedynie działkę w Z., zaś pozostałe mienie dziedziczone jest przez spadkobierców ustawowych i dlatego nie złożyła wcześniej wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po J. K. . Minister Skarbu Państwa wydając powyższe rozstrzygnięcie w uzasadnieniu podniósł, że argument skarżącej o jej niewiedzy, iż dziedziczy spadek po J. K.nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z postanowienia Sądu Rejonowego w T. o stwierdzenie nabycia spadku z dnia [...] listopada 1984 r. sygn. akt [...] jednoznacznie wynika, iż spadek po J. K. w całości nabyła J. B. , obecnie J. B. Termin zawarty w art. 5 ust. 1 ustawy, jako termin prawa materialnego jest nieprzywracalny, a zatem złożenie wniosku po tym terminie musi każdorazowo skutkować decyzją organu o odmowie potwierdzenia wnioskodawcy prawa do rekompensaty. Dla terminów prawa materialnego brak jest podstaw prawnych umożliwiających ich przywrócenie i to bez względu na przyczyny uchybienia terminowi, upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa. W aktach sprawy brak jest wniosku strony o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożonego przed dniem 31 grudnia 2008 r. w związku z tym słusznie organ wojewódzki na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty, skoro strona nie spełniła wymogu z art. 5 ust. 1 ustawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła J. B. wnioskując o uwzględnienie jej wniosku dotyczącego prawa do rekompensaty za pozostawione mienie zabużańskie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż Minister Skarbu Państwa w najmniejszym stopniu nie odniósł się do wyjątkowości jej przypadku uzasadnił decyzję jedynie w sposób literalny. Stwierdziła też, że w wyjątkowych przypadkach zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek o rekompensatę za pozostawione mienie zabużańskie rozpatruje Minister Skarbu Państwa, zaś jej wniosek spełnia kryterium wyjątkowości. Niedotrzymanie przez skarżącą terminu złożenia wniosku nie wynikało z braku zainteresowania sprawą czy niedbalstwa, a z przekonania iż to matka skarżącej M. B. jest uprawniona do rekompensaty, zwłaszcza że wniosek z 15 grudnia 1992 r. złożony do Urzędu Rejonowego nie został odrzucony. Jakkolwiek nieznajomość prawa nie zwalnia od obowiązku przestrzegania go to powyższe drobne uchybienie ze strony skarżącej nie powinno skutkować wykluczeniem jej z grona osób uprawnionych do rekompensaty, której właścicielem był jej przodek. K. [...] Wojska Polskiego zamordowany w X. , pośmiertnie awansowany na wyższy stopień oficerski. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Rozstrzygnięcie skargi sprowadza się w praktyce do rozstrzygnięcia kwestii czy termin przewidziany przepisem art.5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.) jest terminem procesowym czy też materialno – prawnym. Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58, 59 kpa jest instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być zatem przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie do prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. O charakterze przepisu i terminu nie przesądza samo przez się okoliczność w jakiej ustawie przepis statuujący dany termin się znajduje. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy ustawa taka oprócz przepisów prawa materialnego zawiera również przepisy proceduralne. Dla oznaczenia charakteru danego przepisu miarodajny jest zawsze przedmiot i treść tego przepisu prawnego. Należy zatem przyjąć, iż podobnie jak na gruncie przepisów prawa cywilnego również i w prawie administracyjnym przepisami procesowymi będą przepisy o właściwości administracyjnego organu orzekającego i o postępowaniu przed takim organem w sprawach przewidzianych Kodeksem postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub zgaśnięcia prawa czy roszczenia materialnego należą do przepisów materialnoprawnych. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy ( orzeczenie z dnia 5 listopada 1976 r., OSN 1977, poz. 186) przy rozstrzyganiu wątpliwości co do charakteru terminu należy brać pod uwagę nie tyle sformułowanie ustawy, ile głównie skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ten ma charakter prawnomaterialny. W tym kontekście uznać należy, iż określony w art. 5 ust 1 cytowanej ustawy termin złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest terminem prawa materialnego. Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie określonym w art. 5 ust. 1 stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej – art. 7 ust. 2 ustawy. Z reguły końcowa data terminu zawitego oznaczona jest przez podanie czasu trwania danego terminu ( w latach, miesiącach itp.), bądź przez wskazanie konkretnej daty jak w cyt. wyżej przepisie art. 5 ust. 1 to jest 31 grudnia 2008 r. do której wnioskodawcy mogli skutecznie złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Takie regulacje nie są odosobnione. Tytułem przykładu można wskazać art. 15 ust. 2 nie obowiązującego już dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. U. Nr 13, poz.87 ze zm.) według którego wnioski o przywrócenie posiadania w trybie przepisów tego dekretu można było składać do 31 grudnia 1947 r., czy art. 82 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) wskazujący konkretna datę tj. 31 grudnia 1988 r. do której osoby zainteresowane mogły skutecznie złożyć wniosek o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i o zwrot budynków. Takie terminy orzecznictwo ( por. orzeczenie SN z 30 stycznia 1961 r. sygn. akt I CR 196/60 – OSN 1962, poz. 58) określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych tj. terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem – ( por. uchwałę NSA z 14 października 1996 r. , sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Z powyższego wynika, że przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest terminem prawa materialnego i tym samym nie podlega on przywróceniu w trybie określonym w art. 58 i 59 kpa. Wbrew zarzutom skargi możliwości takiej nie przewidują także przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na kryterium wyjątkowości przypadku skarżącej ani jakiekolwiek inne kryteria. Termin i zasady potwierdzenia prawa do rekompensaty należy do kompetencji ustawodawcy. Roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie podlega rygorom wynikającym w przepisów cyt. wyżej ustawy, nie można zatem akceptować żądania wykraczającego poza jej granice. Odnosząc się do pozostałych podniesionych w sprawie zarzutów dotyczących poprzednika prawnego skarżącej nie mają one w ocenie Sądu znaczenia dla sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.