I SA/Wa 609/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta B. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2013 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta B. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] listopada 2014 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2013 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazaną decyzją z dnia [...] października 2013 r., po rozpatrzeniu wniosku U. S. oraz A. S., Minister Gospodarki, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i 2 kpa stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z [...] listopada 1950 r., nr [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem C. z siedzibą w B. Powyższe wynikało z braku spełnienia kumulatywnych przesłanek objęcia powyższego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym, na podstawie dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67). Jednocześnie uznał, że oceniane zarządzenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł Skarb Państwa – Prezydent Miasta B., zarzucając organowi dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym i nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, mających na celu ustalenie, w jakiej formie prawnej prowadzone było przedsiębiorstwo. W jego ocenie powyższe naruszyło art. 7 i 77 § 1 kpa oraz miało wpływ na ustalenie stron postępowania. Decyzją z [...] listopada 2014 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2013 r., nr [...]. Uzasadnił, że nie znalazł podstaw od uchylenia decyzji. W jego ocenie objęte zarządem przymusowym przedsiębiorstwo nie mogło zostać uznane za przedsiębiorstwo o podstawowym, czy też strategicznym znaczeniu dla gospodarki narodowej, którego utrzymanie miałoby bezpośredni związek z interesem Państwa. Nie była to [...] dużych rozmiarów, a jedynie niewielkie przedsiębiorstwo o lokalnym zasięgu, bez kluczowego znaczenia dla gospodarki narodowej. W tym stanie rzeczy Minister uznał, że zarządzenie z dnia [...] listopada 1950 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto organ stwierdził, że wskazane zarządzenie nie wywołało skutków rzeczowych, a jedynie ograniczało prawo dysponowania przedsiębiorstwem przez jego właściciela. Tym samym nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył Skarb Państwa - Prezydent Miasta B., zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia Ministra Gospodarki. Kwestionowanym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez przyjęcie, że spółkę pn. C. z siedzibą w B. przy ul. [...] należy traktować jako spółkę cywilną, w rozumieniu art. 546 i następne Kodeksu zobowiązań oraz art. 28 kpa, poprzez niezapewnienie udziału w postępowaniu stronom postępowania, tj. współwłaścicielom nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 178). W ocenie Sądu skarga, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie tego organu wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa - co stanowi o konieczności stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa.). Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że stroną toczącego się przed Ministrem postępowania była, m. in. A. S., jednak jak wynika z nadesłanego do Sądu odpisu skróconego aktu zgonu, ww. osoba zmarła w dniu [...] kwietnia 2012 r. Powyższe oznacza, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie z [...] listopada 2014 r. i poprzedzające je orzeczenie z [...] października 2013 r., skierowane zostały do osoby zmarłej. Zauważyć należy, że okoliczność śmierci strony, nawet jeśli nie jest znana organom administracji publicznej w dniu wydawania zaskarżonych decyzji, nie zmienia faktu, iż rozstrzygnięcia wydane zostały w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili ich wydania nie miała już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jego nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, iż jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Mając zaś na uwadze, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał go merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.