I SA/Wa 610/16

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia I. przyznać J.K. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 19 maja 2016 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął nadesłany przez J.K., zwanego dalej wnioskodawcą, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca razem z żoną utrzymuje się z emerytur wraz z dodatkami o łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca dodał, że jest osobą starszą (80 lat), schorowaną, z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Wnioskodawca dodał, że z uwagi na wiek i problem z poruszaniem się nie jest w stanie brać udziału w sprawie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni około [...] m ² i wartości około [...] zł oraz działkę o powierzchni [...] arów, na której znajduje się dom. Innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Z nadesłanego pisma skarżącego wynika, że wnioskodawca posiada także samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...] r. Wnioskodawca wskazał, że ponosi miesięczne wydatki stałe z tytułu : opłat za energię elektryczną – ok. [...] zł, wodę – ok. [...] zł, telefon - ok. [...] zł, gaz- ok. [...] zł, wywóz szamba i śmieci – [...] zł, zakup paliwa do samochodu – ok. [...] zł, zakup leków dla siebie i żony – ok. [...] zł, oraz na zakup żywności, środków higieny i ubrań – ok. [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą około [...] zł. Wnioskodawca dodał, że ponosi także w skali roku koszty związane z ubezpieczeniem domu w wysokości [...] zł, ubezpieczeniem samochodu OC – [...] zł oraz przeglądem technicznym – [...] zł, z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, ubezpieczenia na życie w wysokości [...] zł, zakup opału w wysokości [...] zł na rok oraz na remont dachu i konserwacje domu – ok. [...] zł na rok. Wnioskodawca dołączył do wniosku dokumenty potwierdzające jego sytuację materialną, w tym odcinki emerytur, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jego oraz żony, zestawienie rocznych przychodów i ponoszonych wydatków przez niego oraz zonę. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem domu, leczeniem oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jego obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, że niektóre opłaty (jak np. za energię elektryczną, wodę, gaz, zakup leków), czy wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, jak również wydatki ponoszone w skali roku mogą zmieniać się, a ich wysokość może być różna, także niższa od tej jaką wnioskodawca podał w nadesłanym formularzu. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, które nie będą wyższe niż te dotychczas przez niego poniesione. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca w niniejszej sprawie uiścił wpis sądowy od skargi wynoszący 100,00 zł, a na obecnym etapie postępowania nie jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów. Uznano zatem, że wnioskodawca przy wysokości posiadanych środków finansowych będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, takie jak opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł, czy też wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł, które pojawić się mogą w sprawie, bądź też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań samego wnioskodawcy. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.