I SA/Wa 614/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2017 r. nr[...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 23 maja 2017 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielne prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, że posiada stary drewniany dom o powierzchni 55 m ² i wartości ok. 12.000 zł, nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha, stanowiącą współwłasność z Agencją Nieruchomości Rolnych o wartości udziału 1/6 i wartości całości – 6.000 zł oraz jednostki uczestnictwa w OFE w ilości 5.193 o wartości 18.809 zł. Innych nieruchomości, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2017 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu nie wskazał żadnego źródła dochodu. Zapytano wnioskodawcę, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami, jeśli tak, należało podać z kim oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez te osoby oraz tytuł z jakiego są one uzyskiwane. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem skąd posiada środki finansowe na bieżące utrzymanie siebie, w tym na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych oraz skąd posiada środki finansowe na pokrycie wydatków wskazanych w formularzu, tj. opłat za energię elektryczną, gaz, podatek rolny. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy podejmuje jakiekolwiek prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, to należało wskazać jakie rodzaju prace wykonuje i jaki uzyskuje z nich dochód. Zapytano wnioskodawcę czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, krewnych, znajomych, organizacji społecznych czy państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, jakiego rodzaju pomoc, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy, bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawca nie posiada kont bankowych. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 4 lipca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca nie posiada stałego źródła dochodu. Wnioskodawca wskazał, że w dniu 17 października 2016 r. złożył wniosek o przyznanie emerytury jednak nie otrzymał decyzji z ZUS. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i rolne. Oświadczył, że zakup żywności w jego przypadku sprowadza się do zakupu chleba i mleka, gdyż jajka, mięso drobiowe, ziemniaki, miód, owoce i warzywa posiada z własnego gospodarstwa. Wnioskodawca dodał, że odzieży czasowo nie kupuje, a środki czystości w ograniczonym zakresie. Podał, że w okresie letnim zajmuje się dorywczo zbieraniem runa leśnego, co daje mu dochody w granicach 500 – 800 zł. Wskazał, że w ciągu roku, na pokrycie wydatków bieżących, za energię elektryczną, zakup butli z gazem oraz podatek nie otrzymuje pomocy od rodziny, krewnych sąsiadów, znajomych, organizacji społecznych i państwowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z konta bankowego z powodu wysokich kosztów bieżącej obsługi, a należności reguluje gotówką. W tym stanie sprawy zważono, co następuje : Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jestw stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a). Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego względu wezwaniem z dnia 30 maja 2017r. zwrócono się do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Wnioskodawca w dniu 4 lipca 2017 r. nadesłał odpowiedź na powyższe wezwanie. Analiza wniosku i złożonych dodatkowych informacji nie pozwala jednak na stwierdzenie, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Przede wszystkim podkreślić należy, że wnioskodawca pomimo wezwania nie wyjaśnił z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje. W formularzu wnioskodawca wskazał, że jest bezrobotny i nie posiada żadnego dochodu. Jednak jako stałe zobowiązania miesięczne podał opłaty za energię elektryczną i gaz w wysokości 145 zł oraz koszty wyżywienia w wysokości 250 – 300 zł miesięcznie, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 395 zł – 445 zł. Wskazał, że ponosi także opłatę roczną z tytułu płatności podatku rolnego w wysokości 250 zł. W nadesłanych dodatkowych wyjaśnieniach jako jedyne środki finansowe wnioskodawca wskazał dochód uzyskiwany w okresie letnim ze zbieractwa runa leśnego w wysokości 500 - 800 zł. Przy czym wnioskodawca zaznaczył, że w ciągu roku na pokrycie wydatków bieżących, w tym ww. opłaty oraz podatek nie otrzymuje żadnej pomocy od rodziny, krewnych, sąsiadów, czy znajomych, jak również organizacji społecznych, czy państwowych. Nie wiadomo zatem z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca ponosi ww. opłaty oraz z czego lub przy czyjej pomocy utrzymuje się poza sezonem letnim. Wnioskodawca pomimo wezwania do wyjaśnienia skąd posiada środki finansowe na zakup żywności i opłaty stałe dokładnie nie wyjaśnił tej kwestii. Udzielenie odpowiedzi na wskazane wyżej pytanie było kluczowe dla oceny wniosku. W ocenie orzekającego mało wiarygodnym jest, że zakup żywności przez wnioskodawcę sprowadza się tylko do zakupu chleba i mleka, gdyż wszystkie pozostałe niezbędne do życia produktu wnioskodawca posiada z własnego gospodarstwa rolnego. Z pewnością posiadanie własnego gospodarstwa rolnego obniża koszty utrzymania własnego, jednak nie zmienia to faktu, że konieczne jest posiadanie jakichkolwiek środków finansowych na zakup niezbędnych produktów do życia, a wnioskodawca oprócz dochodu uzyskiwanego dorywczo w sezonie letnim 500-800 zł nie wskazał żadnego innego źródła dochodu. Zaznaczyć należy, iż sam fakt bycia przez wnioskodawczynię osobą bezrobotną nie przesądza o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Przypomnieć trzeba, że z treści art. 246 P.p.s.a jednoznacznie wynika, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający, nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki, które kwalifikowałyby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazać należy, że odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest przedstawieniem niepełnych informacji, związanych z wykonaniem wezwania z dnia 30 maja 2017 r. Okoliczności te spowodowały, iż nie jest obecnie możliwe ustalenie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.