I SA/Wa 614/17

Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 614/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać J. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania J. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Starszy referendarz sądowy wskazał, że J. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wskazując, że samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, iż posiada stary drewniany dom o powierzchni [...] m ² i wartości ok. [...] zł, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, stanowiącą współwłasność z Agencją Nieruchomości Rolnych o wartości udziału 1/6 i wartości całości – [...] zł oraz jednostki uczestnictwa w OFE w ilości [...] o wartości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył że nie posiada innych nieruchomości, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, iż wnioskodawca nie posiada stałego źródła dochodu. Wnioskodawca wskazał, że w dniu 17 października 2016 r. złożył wniosek o przyznanie emerytury jednak nie otrzymał decyzji z ZUS. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i rolne. Oświadczył, że zakup żywności w jego przypadku sprowadza się do zakupu chleba i mleka, gdyż jajka, mięso drobiowe, ziemniaki, miód, owoce i warzywa posiada z własnego gospodarstwa. Wnioskodawca dodał, że odzieży czasowo nie kupuje, a środki czystości w ograniczonym zakresie. Podał, że w okresie letnim zajmuje się dorywczo zbieraniem runa leśnego, co daje mu dochody w granicach [...] zł. Wskazał, że w ciągu roku, na pokrycie wydatków bieżących, za energię elektryczną, zakup butli z gazem oraz podatek nie otrzymuje pomocy od rodziny, krewnych sąsiadów, znajomych, organizacji społecznych i państwowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z konta bankowego z powodu wysokich kosztów bieżącej obsługi, a należności reguluje gotówką. Zdaniem starszego referendarza sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego względu wezwaniem z dnia 30 maja 2017r. zwrócono się do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Wnioskodawca w dniu 4 lipca 2017 r. nadesłał odpowiedź na powyższe wezwanie. Zdaniem starszego referendarza sądowego analiza wniosku i złożonych dodatkowych informacji nie pozwalała na stwierdzenie, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz podkreślił, że wnioskodawca pomimo wezwania nie wyjaśnił z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje. W formularzu wnioskodawca wskazał, że jest bezrobotny i nie posiada żadnego dochodu. Jednak jako stałe zobowiązania miesięczne podał opłaty za energię elektryczną i gaz w wysokości [...] zł oraz koszty wyżywienia w wysokości [...] zł miesięcznie, co w sumie stanowi kwotę w wysokości [...] zł. Wskazał, że ponosi także opłatę roczną z tytułu płatności podatku rolnego w wysokości [...] zł. W nadesłanych dodatkowych wyjaśnieniach jako jedyne środki finansowe wnioskodawca wskazał dochód uzyskiwany w okresie letnim ze zbieractwa runa leśnego w wysokości [...] zł. Przy czym wnioskodawca zaznaczył, że w ciągu roku na pokrycie wydatków bieżących, w tym ww. opłaty oraz podatek nie otrzymuje żadnej pomocy od rodziny, krewnych, sąsiadów, czy znajomych, jak również organizacji społecznych, czy państwowych. Nie wiadomo zatem z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca ponosi ww. opłaty oraz z czego lub przy czyjej pomocy utrzymuje się poza sezonem letnim. Wnioskodawca pomimo wezwania do wyjaśnienia skąd posiada środki finansowe na zakup żywności i opłaty stałe dokładnie nie wyjaśnił tej kwestii. W ocenie referendarza udzielenie odpowiedzi na wskazane wyżej pytanie było kluczowe dla oceny wniosku, bowiem mało wiarygodnym jest, że zakup żywności przez wnioskodawcę sprowadza się tylko do zakupu chleba i mleka, gdyż wszystkie pozostałe niezbędne do życia produktu wnioskodawca posiada z własnego gospodarstwa rolnego. Z pewnością posiadanie własnego gospodarstwa rolnego obniża bowiem koszty utrzymania własnego, jednak nie zmienia to faktu, że konieczne jest posiadanie jakichkolwiek środków finansowych na zakup niezbędnych produktów do życia, a wnioskodawca oprócz dochodu uzyskiwanego dorywczo w sezonie letnim [...] zł nie wskazał żadnego innego źródła dochodu. Natomiast sam fakt bycia przez wnioskodawcę osobą bezrobotną nie przesądza o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności niniejszej sprawy referendarz stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający, nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki, które kwalifikowałyby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest przedstawieniem niepełnych informacji, związanych z wykonaniem wezwania z dnia 30 maja 2017 r. Okoliczności te spowodowały, iż nie jest obecnie możliwe ustalenie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Na opisane postanowienie starszego referendarza sądowego J. S. złożył sprzeciw, w treści którego wskazał na swoją trudną sytuację finansową, niezapłacone rachunki za energię elektryczną i konieczność żywienia się u rodziny, a trudno jest oszacować wartość zjedzonego u rodziny obiadu, aby ujawnić to w formularzu drobiazgowo i szczegółowo. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1969 ze zm., dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest jednak od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na względzie sytuację materialną wnioskodawcy, wskazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowe informacje zawarte w sprzeciwie, Sąd uznał, iż wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. W ocenie Sądu, mając na uwadze opisaną przez skarżącego sytuację życiową i materialną, uznać należy, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji materialnej, która przemawia za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym poprzez zwolnienie z od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a.