I SA/Wa 614/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 grudnia 2022 r. nr KOA/2372/Sr/19 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z [...] grudnia 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez B. L. odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Marszałek Województwa [...] ustalił, że świadczenia rodzinne wypłacone B. L. na dzieci: P. L. i K. L. w okresie od 1 grudnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. w kwocie [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy. Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] zobowiązał B. L. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego na dzieci: P. L. i K. L. w okresie od 1 grudnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Organ wskazał, że łączna kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami naliczonymi od [...] marca 2019 r. wynosi [...] zł. Pismem z [...] maja 2019 r., nadanym [...] maja 2019 r. w [...] urzędzie pocztowym (data wpływu do organu: [...] maja 2019 r.) B. L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] marca 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że pierwotnie decyzję z [...] marca 2019 r. wysłano na adres skarżącej, to jest ul. [...] m. [...], [...]. Powyższa przesyłka została jednak zwrócona do [...] Urzędu Wojewódzkiego (data wpływu: [...] kwietnia 2019 r.) z adnotacją, że adresatka nie mieszka pod tym adresem. Następnie organ pierwszej instancji przesłał decyzję na wskazany adres zameldowania B. L., to jest ul. [...], [...]. Przedmiotowa przesyłka została odebrana w dniu [...] kwietnia 2019 r. przez U. G., matkę B. L.. Organ odwoławczy przywołał treść art. 129 § 1 i 2 k.p.a. i podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji z [...] marca 2019 r. została w dniu [...] kwietnia 2019 r. doręczona domownikowi strony, który podjął się oddania pisma adresatowi. Zatem, w ocenie Kolegium, w tym dniu decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącej, zgodnie z brzmieniem art. 43 k.p.a. Oznacza to, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] maja 2019 r. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że sporządzone w dniu [...] maja 2019 r. i nadane przez skarżącą w dniu [...] maja 2019 r. w [...] urzędzie pocztowym odwołanie skarżąca wniosła po upływie powyżej wskazanego terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji art. 134 k.p.a. nakazuje organowi odwoławczemu stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła B. L. zarzucając temu rozstrzygnięciu mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. powinna zostać doręczona na adres zamieszkania skarżącej w [...], który został podany we wcześniejszych pismach, 2) art. 134 k.p.a., polegające na stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. nie została prawidłowo skarżącej doręczona na jej [...] adres zamieszkania, 3) art. 42 § 1 k.p.a. polegające na doręczeniu decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. na adres zameldowania skarżącej, a nie jej [...] adres zamieszkania. Powolując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy powołał się na okoliczność, że decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2019 r. doręczono skarżącej na adres jej zameldowania tj. [...], [...], podczas gdy skarżąca wielokrotnie wskazywała, że jej adres zamieszkania to [...], [...], [...]. Skarżąca zaznaczyła również, że jej [...] adres zamieszkania został wskazany przez organ jako adres do doręczenia postanowienia z [...] grudnia 2022 r. Ponadto, w skardze podniesiono, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. W konsekwencji, w ocenie skarżącej, decyzja organu pierwszej instancji nie została jej prawidłowo doręczona, a co za tym idzie nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którym organ odwoławczy uznał, że odwołanie skarżącej od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r., nadane w dniu [...] maja 2019 r. w [...] urzędzie pocztowym, wniesione zostało z uchybieniem określonego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu do wniesienia odwołania. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji pierwotnie wysłał decyzję z [...] marca 2019 r. na adres wskazany jako adres strony w toku postępowania o uznaniu świadczeń rodzinnych za świadczenie nienależnie pobrane, to jest ul. [...] m. [...], [...]. Przesyłka ta została jednak zwrócona do organu pierwszej instancji z adnotacją, że adresatka nie mieszka pod tym adresem. Następnie przesyłka została ponownie doręczona na adres wskazany jako adres zamieszkania i zameldowania skarżącej, to jest ul. [...], [...]. Pod tym adresem przesyłka została w dniu [...] kwietnia 2019 r. odebrana przez domownika skarżącej, jej matkę U. G.. Wobec powyższego, Kolegium uznało, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło skutecznie, w trybie art. 43 k.p.a. Przesyłka zawierająca tę decyzję została bowiem doręczona w dniu [...] kwietnia 2019 r. domownikowi skarżącej, który podjął się oddania pisma adresatowi. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 10 maja 2019 r., co oznacza, że odwołanie nadane przez skarżącą w dniu 17 maja 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Po analizie zebranego materialu dowodowego Sąd uznał, że zebrana w sprawie dokumentacja nie pozwala na przyjęcie stanowiska organu odwoławczego, że doręczenie decyzji z [...] marca 2019 r. nastąpiło skutecznie w dniu 26 kwietnia 2019 r. w trybie art. 43 k.p.a., a tym samym, że ostatnim dniem na wniesienie odwołania od powyższej decyzji był 10 maja 2019 r. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji Kolegium przyjęło, że wskazana decyzja została skierowana do skarżącej na prawidłowy adres, tj. ul. [...], [...], który był wskazany jako adres zamieszkania i zameldowania skarżącej. Tymczasem jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji, w toku postępowania w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane skarżąca jako swój adres wskazywała ul. [...] m. [...], [...]. Analiza akt sprawy potwierdza jednak, co pominął organ odwoławczy, że w odwołaniu z [...] września 2013 r. od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] sierpnia 2013 r., jako adres do korespondencji skarżąca wskazała inny adres, to jest [...], [...]. Ponadto, zebrana dokumentacja potwierdza, że powyższy adres [...] został wskazany jako adres skarżącej w piśmie Marszałka Województwa [...] z [...] września 2013 r., którym przekazano odwołanie skarżącej od decyzji z [...] sierpnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Powyższe okoliczności skarżąca podniosła również w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r., w którym wskazała, że od 2012 r. mieszka na stałe w [...], aktualny adres podała i jest dostępny w aktach sprawy, a ostatnie pismo, w którym adres ten się znajduje to pismo z [...] września 2013 r. W świetle powyższego uznać trzeba, że przed doręczeniem decyzji z [...] marca 2019 r. organ pierwszej instancji miał obowiązek wyjaśnić, ponad wszelką wątpliwość, jaki adres podawany przez skarżącą jest jej adresem, na który ma być wysyłana korespondencja urzędowa. Jak bowiem jednoznacznie stanowi art. 42 k.p.a., podstawowym adresem do korespondencji jest adres zamieszkania strony, chyba że sama strona wskaże organowi inny adres do korespondencji. Oznacza to, że stosując przepisy o doręczeniach zawarte w Rozdziale 8 Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji nie może samodzielnie przyjmować jako adresu do doręczeń adresu zameldowania strony postępowania, w sytuacji gdy strona ta wskazuje różne adresy w pismach kierowanych do organu. W ocenie Sądu, brak wyjaśnienia w niniejszej sprawie jaki adres skarżącej jest jej adresem do doręczeń i samodzielne przyjęcie przez organ jako adresu do doręczeń adresu zameldowania strony (to jest ul. [...], [...]) świadczy o tym, że Wojewoda [...] przedwcześnie - i przez to wadliwie - dokonał czynności doręczenia stronie wydanej przez siebie decyzji z [...] marca 2019 r. Z uwagi na powyższe Sąd nie podzielił stanowisku organu odwoławczego, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło do skutecznego doręczenia decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. i w konsekwencji rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, bez dostrzeżenia opisanych wyżej okoliczności, organ odwoławczy naruszył zatem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 134 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania sformułowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku.