I SA/Wa 616/10

PostanowienieWSA w Warszawie2010-04-19

Skład orzekający: Referendarz sądowy Grzegorz Antas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ale nie znajduje się w stanie skrajnego ubóstwa, można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ale odmawiając ustanowienia pełnomocnika z urzędu?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba, która wykazuje trudną sytuację finansową, ale nie znajduje się w stanie skrajnego ubóstwa, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, np. zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli nie jest w stanie ponieść ich w pełnej wysokości bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, jednakże odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest uzasadniona, gdy dochody pozwalają na poczynienie oszczędności umożliwiających częściowe partycypowanie w kosztach postępowania lub sfinansowanie profesjonalnego pełnomocnika.
Stan faktyczny
Skarżący T. W. złożył skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu W. odmawiającą przyjęcia na studia i jednocześnie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca wykazał trudną sytuację finansową wynikającą z niskich dochodów z renty, przy jednoczesnym ponoszeniu stałych wydatków. Sąd rozpoznał wniosek, oceniając sytuację majątkową skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałej części (ustanowienia pełnomocnika z urzędu).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] stycznia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części W związku z doręczonym T. W. wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego (w kwocie 200 zł) od skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia, skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że źródłem jego dochodów są świadczenia z tytułu przyznanej renty rodzinnej i renty specjalnej w wysokości [...] zł. Składający wniosek wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 57 m². Koszty utrzymania, jak podano we wniosku, obejmują konieczność uiszczenia opłat za czynsz (586 zł), energię elektryczną (40 zł/mies.), gaz (10 zł/mies.), telefon (20 zł/mies.). Inne wydatki (żywność, odzież), jak wskazał wnioskodawca, to ok. 660 zł. Wnioskodawca zobowiązany jest uiszczenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i podatku od nieruchomości w wysokości odpowiednio 290 zł i 44 zł rocznie. Z wniosku wynika, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest natomiast możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Formułowana w rozpoznawanej sprawie ocena zasadności wniosku oparta została na skonfrontowaniu sytuacji majątkowej skarżącego z wymienionymi wyżej przesłankami przyznania tego prawa. Ocena ta wykazała, że składający wniosek o przyznanie prawa pomocy objął swoim żądaniem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, niemniej jednak żądanie to zostało uznane za uzasadnione jedynie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca jest w sytuacji finansowej, którą obiektywnie można ocenić jako trudną. Jest to spowodowane przede wszystkim tym, że uzyskiwane dochody ze świadczenia rentowego, które ma ograniczoną wysokość, nie przeważają znacząco nad wydatkami gospodarstwa domowego prowadzonego jednoosobowo. Wymóg uiszczenia kosztów sądowych mógłby zostać uznany w tej sytuacji za nieproporcjonalny w stosunku do stwierdzonych możliwości płatniczych strony skarżącej. Trudna sytuacja finansowa skarżącego nie może być jednak utożsamiana ze stanem skrajnego ubóstwa, co stanowi bezpośrednią przyczynę odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w pozostałym zakresie. Nie jest bowiem tak, by za poprawne - w świetle złożonych wyjaśnień - traktować ustalenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest ustawowym warunkiem przyznania prawa pomocy, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym wskazuje, że skarżący uzyskuje stałe (comiesięczne) dochody, których wysokość jest wystarczająca, by mogły z nich zostać poczynione niezbędne oszczędności po opłaceniu wszystkich wymaganych wydatków. Oszczędności te nie mogą co prawda pozwolić na jednoczesne ustanowienie pełnomocnika, jak i uiszczenie jednorazowo kwoty 200 zł (z tytułu wpisu sądowego od skargi), niemniej jednak ich wysokość pozwala na chociażby częściowe partycypowanie przez stronę w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie w tym zakresie przyjęto, że z uwagi na to, iż skargę na decyzję z [...] stycznia 2010 r. skarżący wniósł w lutym 2010 r., do momentu złożenia wniosku o prawo pomocy i orzekania o jego zasadności, wnioskodawca miał możliwość w nadwyżce dochodów nad wydatkami szukać źródła sfinansowania udziału profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu (w charakterze zastępcy procesowego), jeżeli jego udział uznał za konieczny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło