I SA/Wa 619/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy materialnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. S. wnioskiem z dnia 6 czerwca 2006 r. zwrócił się o udzielenie pomocy materialnej. W dniach 7, 10 i 11 lipca 2006 r. pracownik socjalny podjął próby przeprowadzenia wywiadu rodzinnego z wnioskodawcą. Pismem z dnia 12 lipca 2006 r. wezwano M. S. do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu rodzinnego. Pismo to zostało odebrane przez stronę w dniu 29 lipca 2006 r. Wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie organu. Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] odmówił M. S. przyznania pomocy materialnej ze względu na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S. stwierdzając, że "wszystkie twierdzenia autorki decyzji są fałszywe". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 257/07 z tego względu, że organ odwoławczy nie ustalił, czy odwołanie zostało złożone w terminie. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kolegium ustaliło, że termin do złożenia odwołania przez wnioskodawcę został zachowany, o czym świadczy dowód doręczenia mu decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że M. S. jest uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Świadczenie to wynosi miesięcznie [...] zł netto, przy czym M. S. odmówił jego przyjmowania. Łączna kwota brutto zgromadzonego świadczenia, od dnia nabycia uprawnień, tj. od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 21 czerwca 2006 r. wynosi [...] zł. Wysokość przyznanej M. S. renty przekracza kryterium dochodowe ustalone ustawą o pomocy społecznej. W ocenie organu, wnioskujący ma zatem możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków - nie czyni tego jednak z własnej woli. Ponadto Kolegium wskazało, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest konieczną przesłanką do udzielenia świadczeń ze środków pomocy społecznej. Skarżący zaś uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu, co jest traktowane jako brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym i stanowi także przyczynę wydania decyzji odmownej w rozpoznawanej sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykonało wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 257/07. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, bowiem oba rozstrzygnięcia nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), na podstawie której wydano zaskarżone decyzje, w art. 2 i 3 stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przepisy ustawy o pomocy społecznej w sposób jednoznaczny regulują tryb ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 powołanej ustawy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl art. 107 tej ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 tej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...) może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W ocenie sądu, odmowa przyznania skarżącemu pomocy ze środków pomocy społecznej została wyczerpująco uzasadniona przez organy orzekające w rozpoznawanej sprawie. Organy orzekające wyjaśniły skarżącemu skutki prawne braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, wskazując, że może to stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Wskazano, że sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, a w szczególności miejsce i terminy jego przeprowadzania, wzór kwestionariusza wywiadu oraz dokumenty niezbędne do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, wzór oświadczenia o stanie majątkowym wynikają z rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672). Ustalenia dokonane przez ograny orzekające zostały potwierdzone przez materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy w zakresie braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Z akt sprawy wynika, że pracownicy socjalni wielokrotnie usiłowali przeprowadzić aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego, który – zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego - odbywa się w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, w terminach ustalonych wcześniej z wnioskodawcą. W ocenie sądu, sposób zachowania skarżącego uniemożliwił ocenę, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, przy uwzględnieniu tego, że jest on uprawniony do świadczenia rentowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy, jest na tyle trudna, że należy mu pomóc w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb. Brak możliwości dokonania rzetelnej oceny sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego uniemożliwił pracownikom socjalnym analizę i ocenę sytuacji skarżącego i sformułowanie wniosków z niej wynikających stanowiących podstawę planowania pomocy, jej rodzaju i zakresu. Z powyższych względów nie można postawić organowi zarzutu, że powierzchownie rozpatrzył sprawę i nierzetelnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, co mogłoby prowadzić do przekroczenia granicy uznania administracyjnego. To z kolei prowadzi do wniosku, iż zarówno ta decyzja jak i decyzja organu drugiej instancji nie naruszyły prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.