I SA/Wa 62/18

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. i W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. i W. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia : I. przyznać J. K. i W. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym J. K. i W. K. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi na to, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i wspólnie wypełnili i podpisali jeden formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosek ich postanowiono rozpoznać łącznie. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawcy są osobami starszymi ([...] lat) razem prowadzącymi jedno gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawców są otrzymywane emerytury o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom jednorodzinny o powierzchni [...] m ² wybudowany w latach [...] –tych oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] h [...] m ² ,której nie uprawiają i nie uzyskują z tytułu jej posiadania żadnego dochodu. Wnioskodawcy podali, że posiadają [...] - letni samochód osobowy marki [...] o wartości [...] zł oraz [...]- letni samochód osobowy marki [...] o wartości [...] zł. Innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają. Wnioskodawcy podali ponoszone miesięcznie wydatki stałe z tytułu utrzymania domu w wysokości [...] zł, zakupu żywności – [...] zł oraz zakupu lekarstw dla dwóch osób w wysokości [...] zł, co w sumie stanowi kwotę w wysokości [...] zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawcy nie wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponują oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem domu, leczeniem oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego nie są oni w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to ich obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawców nie jest na tyle trudna, by nie byli oni w stanie przy posiadanym stałym dochodzie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego ewentualnym kosztem jaki wnioskodawcy mieliby ponieść w sprawie będzie wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100,00 zł. Wskazać należy, że jest to wpis w najniższej wysokości przewidzianej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003 r., nr 221, poz. 2193). Ponadto, także ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, które zaznaczyć należy mogą się pojawić, bądź też nie wystąpić w ogóle nie będą wyższe od wysokości wpisu sądowego od skargi. Stwierdzono zatem, że wnioskodawcy przy wysokości posiadanych środków finansowych i ograniczeniu niektórych wydatków nie będących niezbędnymi będą w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.