I SA/Wa 622/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz - Kluj WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Kołtuniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2020 r. sprawy ze skargi E. K., B. K. i M. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 52/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. K., B. K. i M. L. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. B., B. K. i M. L. pismem z [...] lutego 2020 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 17 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 52/19. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 18 września 2019 r. Wobec niewykonania wyroku E. B., B. K. i M. L pismem z [...] lutego 2020 r. wezwały organ do jego wykonania. Wobec bezskuteczności tego wezwania wniosły wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zwłoki stosownie do art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", przyznania sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W motywach skargi powołały się na bezskuteczność uprzednio zastosowanego środka służącego zdyscyplinowaniu organu oraz wezwania do wykonania wyroku. Jeśli zaś chodzi o uzasadnienie przyznania sumy pieniężnej, podniosły, że Prezydent nie wykonał wyroku objętego skargą jak i nie podejmował przez długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. W ich ocenie bezsprzecznym uznać należy, iż jest to drastyczny przypadek zwłoki organu, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. Wskazały, że w perspektywie dotychczasowego zachowania Prezydenta koniecznym jest stwierdzenie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie sankcji na organ na rzecz skarżących spowoduje, iż w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z [...] września Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] wystąpiło do Centralnego Archiwum Wojskowego o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość z 1958 r. celem ustalenia daty utraty posiadania ww. nieruchomości przez byłego właściciela. Podniósł, że stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a. pismem z [...] września 2018 r. pełnomocnik stron został zawiadomiony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy oraz poinformowany o nowym terminie załatwienia przedmiotowej sprawy. Podał, że przy piśmie z [...] października 2018 r. Wojskowe Biuro Historyczne przesłało zdjęcia lotnicze z lat 1953-1960. Wskazał także, że oryginały akt postępowania administracyjnego dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostały zwrócone przez [...] Urząd Wojewódzki w dniu [...] lutego 2020 r. Podał, że pismem z [...] marca 2020 r. zawiadomiono, w trybie art. 10 k.p.a. pełnomocnika stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Wyjaśniając, że akta zostaną przesłane do Sądu niezwłocznie po upływie terminu na zapoznanie się z przedmiotowymi aktami przez strony i ich pełnomocnika. W dniu [...] czerwca 2020 r. organ nadesłał akta administracyjne przedmiotowej sprawy wraz z decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], którą Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. K. z [...] sierpnia 1965 r. (ponowionego wnioskiem E. B., B. K. i M. L. z [...] sierpnia 2016 r.) odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. [...], stanowiącą obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz działki ew. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w części w jakiej zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 17 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 52/19 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wpłynęły do organu [...] września 2019 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] grudnia 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również, że do dnia wniesienia skargi tj. [...] lutego 2020 r. (data stempla pocztowego) – mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżące do wykonania prawomocnego wyroku, organ w dalszym ciągu nie rozstrzygną przedmiotowej sprawy W tym stanie rzeczy skoro Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, ani nie podjął w tym czasie aktu o charakterze procesowym wstrzymującym bieg terminów określonych kodeksie postępowania administracyjnego, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów godzi bowiem w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Fakt wykonania przez Prezydenta [...] wyroku Sądu – decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], którą organ rozpatrzył wniosek Z. K. z [...] sierpnia 1965 r. (ponowiony wnioskiem E. B., B. K. i M. L. z [...] sierpnia 2016 r.) i odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. [...], stanowiącą obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz działki ew. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] – nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż nastąpiło po wniesieniu skargi do Sądu w dniu [...] lutego 2020 r. (data stempla pocztowego). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 500 złotych. Ten jej wymiar uwzględnia przede wszystkim nieznaczną, na tle analogicznych spraw rozpoznawanych przed tutejszym Sądem, skalę przekroczenia terminu wyznaczonego wyrokiem. W dacie wnoszenia skargi przekroczony on został bowiem o dwa miesiące, a decyzja odszkodowawcza przerwała zwłokę trwającą niespełna 5 miesięcy, przy czym uwzględnić należy, że w tym okresie, tj. od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r., w którym - z mocy art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) - nastąpiło wstrzymanie biegu terminów administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Miarkując grzywnę uwzględniono także okoliczność, że pismem z [...] lutego 2020 r. organ poinformował skarżące, że z uwagi na wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Jednocześnie poinformował, że przygotowany jest projekt decyzji oraz wskazał nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2020 r. Jak również okoliczność, że w dniu [...] czerwca 2020 r. Prezydent wydał decyzję nr [...] odmawiającą odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i na dzień podjęcia niniejszego orzeczenia zawisłą przed nim sprawę administracyjną rozstrzygnął. Mając zatem na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zaistniałą obecnie zwłokę w wykonaniu wyroku kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa. Z takim bowiem mielibyśmy do czynienia w sytuacji gdzie nie tylko nie został dochowany termin załatwienia sprawy administracyjnej wyznaczony wyrokiem (wówczas bowiem każdy przypadek niewykonania wyroku oceniany musiałby być jako mający miejsce z rażącym naruszeniem prawa), ale przede wszystkim gdy jest to powodowane intencjonalnym unikaniem podjęcia w niej decyzji, mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, a sam okres zwłoki jest znaczny. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi. Dla oceny charakteru bezczynności w wykonaniu wyroku nie ma przy tym znaczenia relewantnego akcentowana w skardze długotrwałość postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność organu (tu wyroku I SAB/Wa 52/19). Istotny bowiem pozostaje wyłącznie sposób procedowania sprawy po wydaniu tego wyroku. W tej sytuacji nie jest także zasadnym przyznanie na rzecz skarżących na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. żądanej sumy pieniężnej i z tego względu w powyższej części skarga została oddalona. Tym bardziej, że suma ta ze względu na jej kompensacyjny charakter, stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za realną krzywdę jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, której w tym przypadku w skardze nie wskazano. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art.202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).