I SA/Wa 63/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. A. M., wnioskiem z dnia 23 stycznia 2013 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną A. Źródłem utrzymania rodziny jest renta skarżącego w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący zaznaczył, że stopień skomplikowania sprawy oraz niemożność - ze względu na stan zdrowia - czynnego udziału w postępowaniu stanowią przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniosku i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, pismem z dnia 1 lutego 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej, w tym wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym żonę wnioskodawcy, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanej renty, oświadczenia wskazującego czy żona wnioskodawcy osiąga jakikolwiek dochód, a jeżeli tak - to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości oraz dokumentów potwierdzających powyższe, dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem, oświadczenia wskazującego czy posiadane gospodarstwo rolne przynosi jakikolwiek dochód, jeżeli tak - to w jakiej wysokości oraz wskazania charakteru prowadzonej na nim działalności, oświadczenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat bezpośrednich z funduszy unijnych lub z innych form pomocy ze środków wypłacanych z budżetu Unii Europejskiej, a jeżeli tak - to jaka jest ich wysokość. Wezwanie doręczone zostało w dniu 7 lutego 2013 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 14 lutego 2013 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał przedmiotowego wezwania. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że A. M. nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 1 lutego 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych oświadczeń i dokumentów pozwalających na faktyczną ocenę sytuacji materialnej skarżącego, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał wezwania - nie nadesłał żądanych oświadczeń i dokumentów, co uniemożliwia rzeczywistą i pełną ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brana jest pod uwagę sytuacja finansowa strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter, czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.