I SA/Wa 630/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia przez Powiat [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. K. B. wnioskiem z dnia 28 grudnia 2005 r. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej, że część jego nieruchomości położonej w miejscowości P. gmina G. została zajęta przed dniem 1 stycznia 1999 roku pod budowę drogi relacji [...]. W uzasadnieniu podniósł, że w 1959 roku została rozpoczęta budowa drogi wiodącej od [...] do [...], która częściowo zlokalizowana jest na nieruchomości stanowiącej jego własność i za którą to nieruchomość do tej pory nie otrzymał odszkodowania. Dodał, iż nie została dokonana zmiana właściciela w księdze wieczystej ani w rejestrze gruntów, co jest konieczne, aby mógł on domagać się przyznania odszkodowania za tę nieruchomość. Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku - na podstawie art. 73 ust.1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zm.) - własności nieruchomości gruntowej zajętej pod drogę publiczną, położonej w miejscowości P. gmina G., oznaczonej jako działka nr [...]. Wojewoda stwierdził, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art. 73 ust. 1 uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: - pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego, - braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego, - zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną. Zgodnie natomiast z art.28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc z wnioskiem o nabycie prawa własności w trybie w/w art.73 ust.1 może wystąpić osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, że sprawa własności przedmiotowej działki nr [...] została uregulowana w postępowaniu sądowym. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] stwierdził zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1985 r. przez Skarb Państwa działki nr [...]. Działka ta powstała z połączenia działek odłączonych z gospodarstw rolnych, między innymi działki nr [...], co potwierdzają dokumenty geodezyjne. Wobec tego K. B. od dnia [...] stycznia 1985 r. nie był już współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości - skoro od tego dnia działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa. Wojewoda uznał zatem, że K. B. - nie mając uprawnień do żądania wydania decyzji w trybie w/w art.73 ust. 1 - nie miał tym samym uprawnień strony w rozumieniu art.28 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe i dlatego należało je umorzyć. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem K. B. złożył odwołanie, w którym kwestionował prawo własności Skarbu Państwa do działki nr [...] podnosząc, że dalszym ciągu to on jest właścicielem działki. Po rozpoznaniu odwołania Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...]. Minister stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Natomiast art. 105 § 1 kpa stanowi, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje w szczególności, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w drodze postępowania administracyjnego, albo gdy brak jest przedmiotu i podmiotu sprawy lub stosownych przepisów prawa materialnego, a także gdy z wnioskiem nie występuje strona - w rozumieniu art. 28 kpa. Z akt sprawy wynika, iż K. B. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej, że jego nieruchomość położona w miejscowości P. została zajęta przed dniem 1 stycznia 1999 r. pod budowę drogi [...]. W aktach znajduje się także postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2003 r. sygn. akt [...] stwierdzające, iż Skarb Państwa nabył z mocy prawa przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1985 r. własność przedmiotowej nieruchomości. Sąd stwierdzając zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa odjął tym samym prawo własności poprzednim właścicielom. Oznacza to, że K. B. - zarówno w dniu 31 grudnia 1998 r. jak i w dniu składania wniosku o zastosowanie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - nie posiadał praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i zajętej pod drogę, a zatem nie posiadał uprawnień strony w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie administracyjne należało zatem umorzyć. Ponadto Wojewoda zauważył, że w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe kwestionowanie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2003 r. o stwierdzeniu zasiedzenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. B. Kwestionował w niej postanowienie Sądu o zasiedzeniu jego nieruchomości przez Skarb Państwa jako - jego zdaniem - niezgodne z prawem, a zatem nie posiadające "mocy sprawczej". Wobec tego w dalszym ciągu uważa się za właściciela tej nieruchomości, a zatem również za osobę uprawnioną do żądania za nią odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Zgodnie z treścią w/w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października. 1998 r. - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Tak więc - jedną z przesłanek - musi być fakt, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, że w dniu 31 grudnia 1998 r. K. B. nie służyło prawo własności do nieruchomości położonej w miejscowości P. gmina G., oznaczonej jako działka nr [...], ponieważ już od dnia [...] stycznia 1985 r. właścicielem tej nieruchomości - na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie sygn. akt [...] - jest Skarb Państwa. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i nie mogą kwestionować ustaleń wynikających z prawomocnych orzeczeń sądów. Natomiast skarżący ewentualnie może to kwestionować, ale na drodze postępowania cywilnego. Skoro skarżący w dniu 31 grudnia 1998 r. nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, to nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek określona w art. 73 ustawy z dnia 13 października. 1998 r. Wobec tego K. B. nie ma podstawy prawnej do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nabycia własności tej nieruchomości przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku na podstawie w/w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. W takiej sytuacji Wojewoda [...] zobowiązany był do wydania decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, bowiem brak było materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie było dopuszczalne. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl którego, za bezprzedmiotowe uważa się postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Organ administracji władny jest bowiem rozstrzygać w sprawie prawnie uregulowanej, a nie istniejącej w przekonaniu wnioskodawcy (wyrok NSA z dnia 23.01.2003r. II SA 428/01). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.