I SA/Wa 634/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Krystyna Kleiber (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę oddala skargę I SA/Wa 634/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Decyzją tą Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r, z mocy prawa, przez Gminę Miejską W., własności nieruchomości w części zajętej pod ciąg pieszy, położonej we W. przy ul. [...], objętej Księgą wieczystą nr [...]. Wojewoda [...] w uzasadnieniu wskazał: M. i U. K. są właścicielami opisanej zabudowanej nieruchomości na podstawie aktów notarialnych z dnia [...] października 1991 r., oraz z dnia [...] października 1995 r. Z treści ich wynika, iż będąca przedmiotem wniosku część nieruchomości określona jako podcienia została wykonana kosztem budynku. Potwierdza to zapis § 6 umowy. Zgodnie z pismem Zarządu Dróg i Komunikacji z dnia [...] października 2003 r. będącego jednostką organizacyjną gminy, uprawnioną do sprawowania zarządu drogami publicznymi na terenie miasta, linie rozgraniczające drogę przebiegają po rzucie ściany frontowej budynku, nie obejmując podcieni. Ponadto wzdłuż tej ściany przebiega chodnik o szerokości ok. 2 m, który stanowi część składową drogi krajowej. Zgodnie z treścią art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. I SA/Wa 634/04 Zatem, aby zastosować tryb wynikający z tego przepisu, muszą być spełnione następujące warunki - drogi te muszą mieć ustaloną kategorię wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. i w dniu 1 stycznia 1999 r. nadal być zaliczane do odpowiedniej kategorii, przesądzającej o tym, która jednostka samorządu terytorialnego stała się ich właścicielem. Należy stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość zarówno w dniu 31 grudnia 1998 r. jak i w dniu 1 stycznia 1999 r. stanowiła ciąg pieszy wykonany kosztem budynku, który nie leży w liniach rozgraniczających drogi. Nie zostały zatem spełnione wymagane przesłanki art. 73 ust. 1 wymienionej ustawy. Minister Infrastruktury odnosząc się do zarzutów odwołania właściciela nieruchomości wyjaśnił, że nabywca własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art.73 ust. 1 uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia1998 r. następujących przesłanek - zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego, brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. Natomiast przebieg drogi określony jest poprzez ustalenie linii rozgraniczających, co wynika również z treści art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15 poz. 139 z późn. zm.). Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż granica pomiędzy pasem drogowym ul. [...] i przyległymi nieruchomościami (m. in. przedmiotową nieruchomością stanowiącą część działki nr [...]) przebiega po rzucie pionowym ścian frontowych budynków, a przedmiotowa działka nie leży w granicach ul. [...], a zatem znajduje się poza pasem drogowym, co skutkuje niemożliwością zastosowania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. M. K. nie godząc się z decyzją organu centralnego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie tej decyzji. W skardze podniósł zarzut naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przejście z mocy prawa własności terenu zajętego pod drogę publiczną, następuje nie według kryterium funkcjonalnego - to jest faktycznego przeznaczenia danego I SA/Wa 634/04 pasa terenu położonego wzdłuż jezdni, a na podstawie niezgodnych z tym stanem faktycznym dokumentów, przewidzianych w przepisach o zagospodarowaniu przestrzennym oraz naruszenie art. 7 kpa poprzez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony oraz art. 77 § 1 kpa w związku z art. 75 § 1 kpa poprzez brak zebrania i rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego w sprawie, a to przez pominięcie dowodu z oględzin ulicy [...] we W. na odcinku od pl. [...] do ul. [...]. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że decyzje o odmowie stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na mocy powołanej ustawy organy obu instancji oparły na wspólnej przesłance - braku zajęcia ciągu komunikacji pieszej leżącego w obrębie przedmiotowej działki pod drogę publiczną. Przepis art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną powiązał władanie cudzą nieruchomością przez określone podmioty z zajęciem tej nieruchomości na konkretny cel "pod drogi publiczne". Cechą wyróżniającą drogę publiczną jest między innymi możliwość korzystania z drogi przez każdego zgodnie z jej przeznaczeniem (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2002 r., II SA/Po 297/2001). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że chodnik będący częścią drogi publicznej - ul. [...] strony skarżącej i rozmów prowadzonych z Gminą W. na temat wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości, przez ogól przechodniów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Ustalenie faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej obu instancji są niesporne i nie są kwestionowane przez skarżącego. Z ustaleń zaś wynika, że podcienie budynku należącego do skarżącego M. K., a położonego na gruncie stanowiącym jego własność są wykorzystywane przez przechodniów W. jako ciąg uliczny. Tymczasem z danych faktograficznych miasta nie wynika, aby ta część nieruchomości została zaliczona do drogi krajowej, na tym odcinku służącej komunikacji miejskiej. Kwestią sporną pomiędzy organami obu instancji, a skarżącym M. K. jest sposób interpretacji przez każdą ze stron przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zmianami). Przepis ten w ustępie 1-szym w dacie wydania decyzji posiadał następujące I SA/Wa 634/04 brzmienie "Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem". Pojęcie władania użyte jest w tej ustawie również w art. 60 i art. 68 i w rozumieniu ustawy to nie tylko faktyczne dzierżenie tej rzeczy (możliwość władania nią) ale również posiadanie tej rzeczy i dysponowanie nią jak właściciel w ujęciu kodeksu cywilnego. Za taką interpretację opowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. III RN 206/01 OSND2003/24/585/. Natomiast stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2001 r. I SA 513/00/ Lex 54529/ "Zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r." W ten sposób bowiem ujawnione zostało władztwo nad gruntem, stanowiącym własność osoby trzeciej. Zaliczenie drogi do kategorii dróg publicznych mogło nastąpić jedynie w trybie obowiązującej w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r, ustawy z dnia 31 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14 poz. 60) Przepisy ustawy przewidywały, że zaliczenie drogi do kategorii dróg krajowych następuje w drodze Rozporządzenia Rady Ministrów, do kategorii dróg wojewódzkich w drodze uchwały Sejmiku Wojewódzkiego, a do dróg gminnych oraz lokalnych w drodze uchwały Rady Gminy. Pas nieruchomości stanowiący podcienia budynku, przylegający do linii rozgraniczających drogę publiczną z tą nieruchomością, nie został do dnia 1 stycznia 1999 r. objęty uchwałami właściwych jednostek, zaliczającym go do drogi w wymienionej kategorii dróg publicznych. Z tego też względu pas nieruchomości należący do U. i M., małżonków K. nie podlega przepisowi art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. W tym stanie Sąd nie podzielił poglądu skargi, iż organy w cytowanych decyzjach niewłaściwie zastosowały przepisu jak też, że nie wyjaśniły istoty sprawy. Zarzut naruszenia art. 7 kpa nie znajduje uzasadnienia w materiale sprawy. Z podanych względów Sąd, nie znajdując podstaw faktyczno-prawnych do uwzględnienia skargi - oddalił ją. Wyrok ten nie narusza praw właścicielskich I SA/Wa 634/04 skarżącego, którego chronią stosowne przepisy kodeksu cywilnego, które mogą być realizowane przed sądem powszechnym. Podstawą wyroku jest art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270).