I SA/Wa 640/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania B. N., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] – Kolonia [...] o pow. [...] jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] przedstawiono następujący stan sprawy. Postępowanie w sprawie nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] – Kolonia [...], pierwotnie opisanej w księdze wieczystej nr [...], a następnie włączonej do księgi wieczystej nr [...] prowadzone było na wniosek M. N. z dnia 8 stycznia 1992 r. Jego spadkobierczyni B. N. wystąpiła z wnioskiem z dnia 17 lutego 2003 r. o załatwienie rekompensaty za bezprawnie zabraną działkę. W dniu 27 kwietnia 2005 r. B. N. sprecyzowała treść żądania i wniosła o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Powyższa nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej W. znak [...] z dnia [...] lipca 1953 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych na terenie [...] w granicach [...] Rady Narodowej W. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1953 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej w W. orzekło o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości położone na terenie kolonii [...] ([...]) między ul. [...] a szosą [...] w granicach administracyjnych [...] Rady Narodowej W. Prezydent Miasta W. umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. uzasadnił rozstrzygnięcie tym, iż sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość została rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem administracyjnym zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a żądanie B. N. stanowi w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] B. N. wniosła odwołanie żądając uchylenia decyzji i przekazania sprawy do rozpoznania właściwemu organowi i we właściwym trybie. Zarzuciła organowi pierwszej instancji niewłaściwą ocenę zgłoszonego żądania jako żądania rozstrzygnięcia sprawy poprzednio rozstrzygniętej ostatecznie, podczas, gdy intencją jej oświadczenia z dnia 27 kwietnia 2005 r. było wzruszenie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1953 r., jako rażąco sprzecznego z prawem i doprowadzenie w ten sposób do ustalenia należnego odszkodowania za rzeczywistą szkodę poniesioną na skutek jego wydania. Jednocześnie, w odwołaniu, z ostrożności procesowej cofnęła swoje oświadczenie woli z dnia 27 kwietnia 2005 r. i wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość z dnia [...] lipca 1953 r. Wojewoda [...], w wyniku rozpoznania odwołania i materiałów dowodowych znajdujących się w aktach sprawy uznał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie umarzające postępowanie o przyznanie odszkodowania za powyższą nieruchomość jest prawidłowe. Skoro sprawa odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości uregulowana została ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 1953 r., to ponowne jej rozpatrywanie jest niedopuszczalne, a więc wszczęte ponownie w tej sprawie postępowanie jest bezprzedmiotowe i na podstawi art. 105 § 1 k.p.a. podlega umorzeniu. Stosownie bowiem do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy byłoby dotknięte wadą nieważności, jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w części ustalającej odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość Wojewoda [...] wskazał, że wniosek ten nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu odwoławczym pouczając jednocześnie stronę o konieczności odrębnego wystąpienia do właściwego organu nadzorczego, tj. Ministra Transportu i Budownictwa. Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] skargę wniosła B. N. wskazując, że podjęte w jej sprawie powyższe decyzje są niesprawiedliwe i wnosząc o ustalenie odszkodowania lub zwrot działki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W ocenie sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2005 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] – Kolonia [...] o pow. [...] m2 jako bezprzedmiotowe, nie narusza prawa. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W razie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek obowiązkiem organu jest ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Żądanie strony należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek M. N., w którym zwrócił się on o "ostateczne załatwienie rekompensaty za bezprawnie zabraną działkę". Treść tego żądania została powtórzona przez następczynię prawną M. N. – B. N. w piśmie z dnia 29 czerwca 2004 r., a w oświadczeniu z dnia 27 kwietnia 2005 r. – treść żądania została sprecyzowana jako wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły treść żądania strony jako żądanie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Podkreślić należy, że również w skardze strona domaga się ustalenia odszkodowania lub zwrotu nieruchomości. W toku postępowania organy administracyjne ustaliły też, że orzeczeniem z dnia [...] lipca 1953 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej w W. orzekło o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości położone na terenie kolonii [...] ([...]) między ul. [...] a szosą [...] w granicach administracyjnych [...] Rady Narodowej W.– w tym między innymi za przedmiotową nieruchomość. Wspomnieć należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z nią przypadki zmiany, uchylenia albo stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych muszą wynikać wprost z kodeksu postępowania administracyjnego lub z przepisów szczególnych, do których kodeks ten odsyła. W sytuacji zatem, gdy odszkodowanie za nieruchomość zostało ustalone na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), to poprzednim właścicielom takiej nieruchomości nie przysługuje normalny tryb dochodzenia odszkodowania za tę samą nieruchomość na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero wzruszenie decyzji o odszkodowaniu doprowadzić może do ponownego ustalenia odszkodowania. Ustalenie odszkodowania na podstawie przepisów obecnie obowiązującej ustawy bez wzruszenia decyzji o odszkodowaniu wydanej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., spowodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jako wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że skoro postępowanie dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, organy prawidłowo orzekły o umorzeniu postępowania. Zwrócić uwagę należy, że organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odszkodowaniu zawarty w odwołaniu nie mógł być skuteczny skoro został złożony w trakcie postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy prawidłowo poinformował stronę, że wniosek taki może zostać wniesiony do organu nadzorczego – obecnie Ministra Budownictwa. Tym bardziej, że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie nie zamyka stronie drogi do dochodzenia odszkodowania – po uprzednim stwierdzeniu nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1953 r. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.