I SA/Wa 641/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r. nr KOC/6884/Op/22 w przedmiocie uchylenia decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 30 stycznia 2023 r. nr KOC/6884/Op/22 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 października 2022 r. nr 4637/2022 orzekającą o uchyleniu z dniem 12 września 2022 r. własnej decyzji z 22 listopada 2018 r. nr 4047/2018/N o umieszczeniu I. P. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Zaskarżona decyzja została wydana przy następujących ustaleniach stanu sprawy. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 10 października 2022 r. orzekł o uchyleniu własnej decyzji z 22 listopada 2018 r. o umieszczeniu I. P. w DPS przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano m.in., że decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 5 lutego 2021 r. nr 313/2021 orzeczono o uchyleniu decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 19 marca 2021 r. nr KOC/1201/Op/21 utrzymało w mocy tę decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1034/21 oddalił skargę na decyzję Kolegium. W dniu 13 września 2022 r. Dom Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. poinformował, że 12 września 2022 r. odwołująca opuściła placówkę, została wyprowadzona w asyście Policji do zakładu karnego celem odbycia kary pozbawienia wolności na okres 6 miesięcy. Tym samym w ocenie organu I instancji należało uchylić decyzję z 22 listopada 2018 r., którą orzeczono o umieszczeniu odwołującej w domu pomocy społecznej. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Kolegium rozpatrując powyższe odwołanie, zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w dacie wydawania decyzji o umieszczeniu skarżącej w DPS przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej były spełnione. Jednakże aktualnie skarżąca nie spełnia już przesłanki braku możliwości samodzielnego funkcjonowania w życiu oraz braku możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Dodatkowo jak wynika z akt sprawy skarżąca przebywa od września 2022 r. w Zakładzie Karnym, a zatem nie korzysta w żaden sposób z pomocy domu pomocy społecznej. Ponadto fakt braku spełnienia przesłanek do skierowania do DPS został potwierdzony już na etapie wydawania decyzji uchylającej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Co następnie zostało potwierdzone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1034/21 oddalającym skargę wniesioną na decyzję Kolegium z 19 marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta z 5 lutego 2021 r. o uchyleniu decyzji Prezydenta z 22 listopada 2018 r. o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej. Kolegium przywołując treść art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa wskazało, że w sprawie bezspornie materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i wyczerpująco. Niesporne są te ustalenia organu I instancji, które wskazują, że skarżąca nie zamieszkuje już od września 2022 r. w domu pomocy społecznej. Skoro skarżąca nie zamieszkuje w DPS, to brak jest podstaw do pozostawienia decyzji o umieszczeniu w DPS w obrocie. Fakt wniesienia skargi kasacyjnej od powołanego wyżej wyroku Sądu z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1034/21 oraz wstrzymanie wykonania decyzji Kolegium z 19 marca 2021 r. (o uchyleniu decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej), nie powoduje automatycznie zdaniem Kolegium, że nie można procedować w sprawie decyzji orzekającej o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, w szczególności mając na względzie fakt, że skarżąca od kilku miesięcy nie przebywa w tym domu pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, wobec zmiany sytuacji osobistej skarżącej zostały spełnione przesłanki do zastosowania przez organ art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej polegającego na uchyleniu ostatecznej decyzji z 22 listopada 2018 r. o umieszczeniu skarżącej w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Kolegium, I. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy. W skardze skarżąca przyznała, że ma świadomość tego, że na czas pobytu w zakładzie karnym nie przysługują jej świadczenia z pomocy społecznej. Jednakże brak możliwości powrotu do domu pomocy społecznej, po zakończeniu odbywania kary, skazuje ją na bezdomność. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a także analizując materiał aktowy zawarty w aktach administracyjnych sprawy, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z 10 października 2022 r. Powodem uchylenia decyzji z 22 listopada 2018 r. orzekającej o umieszczeniu skarżącej do domu pomocy społecznej była zmiana jej sytuacji osobistej polegająca na niezamieszkiwaniu przez skarżącą w domu pomocy społecznej, gdyż od września 2022 r. skarżąca przebywa w zakładzie karnym odbywając karę pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy. Za podstawę prawną uchylenia decyzji własnej organ pierwszej instancji przyjął art. 106 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 11 ust. 1 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Zgodnie z przepisem art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zawarty w art. 106 ust. 5 ustawy katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji ma charakter zamknięty. Z racji zaś tego, że przepis art. 106 ust. 5 ustawy stanowi wyjątkową podstawę zmiany lub uchylenia decyzji na niekorzyść strony, to przesłanki weryfikacji decyzji powinny być interpretowane ściśle. Powołany przepis art. 106 ust. 5 ustawy stwarza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej i jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie. Postępowanie to nie jest zatem kontynuacją czy rozpatrywaniem na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Zakres nowej sprawy administracyjnej wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy, co oznacza, że organ administracji powinien w pierwszej kolejności ustalić zaistnienie którejś z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie zbadać jaki ma ona wpływ na ostateczną decyzję przyznającą świadczenie z zakresu pomocy społecznej, tj. czy należy ją uchylić czy też zmienić oraz w jakim zakresie. Przesłanką weryfikacji decyzji na niekorzyść strony jest m.in. zmiana sytuacji osobistej strony. Stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie wyżej wskazanych warunków w art. 54 ust. 1 ustawy. Powyższe warunki odnoszą się nie tylko do momentu skierowania i umieszczenia do domu pomocy społecznej, ale muszą być aktualne w czasie pobytu umieszczonej osoby w takiej placówce. Oznacza to, że zmiana sytuacji osobistej osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej poprzez np. osadzenie jej w zakładzie karnym w celu odbycia kary pozbawienia wolności – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – uzasadnia zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy, tj. uchylenie decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Zdarzenie to, tj. umieszczenie skarżącej w zakładzie karnym w celu odbycia kary pozbawienia wolności, przesądza o tym, że utrzymanie przyznanego skarżącej świadczenia w postaci umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, rozminie się z funkcją przypisaną temu świadczeniu przez ustawodawcę. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego okoliczność zmiany sytuacji osobistej skarżącej, w dacie wydania zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, została w sposób dostateczny wykazana. W świetle ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego, że skarżąca od 12 września 2022 r. na okres 6 miesięcy została umieszczona w zakładzie karnym, uzasadnia stwierdzenie, że żadna z przesłanek, uzasadniających pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej, nie zachodziła na dzień wydania inkryminowanej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Nie należy tracić z pola widzenia również wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1034/21 oddalającego skargę I.P. wniesioną na decyzję Kolegium z 19 marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta z 5 lutego 2021 r. o uchyleniu decyzji Prezydenta z 22 listopada 2018 r. o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej. Skoro decyzja o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej została wyeliminowana z obrotu prawnego, to również konieczne stało się usunięcie z obiegu prawnego decyzji o umieszczeniu skarżącej w domu pomocy społecznej, zwłaszcza, że skarżąca nie przebywa w domu pomocy społecznej, gdyż została pozbawiona wolności na okres 6 miesięcy i została umieszczona w zakładzie karnym. Ziściła się zatem przesłanka do zastosowania przez organ art. 106 ust. 5 ustawy. Natomiast podnoszony w skardze argument oparty na braku możliwości powrotu skarżącej do domu pomocy społecznej i tym samym skazujący skarżącą na bezdomność, nie jest okolicznością, która - w świetle art. 54 ust. 1 ustawy - uzasadniałaby w chwili obecnej dalszy pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej. Zasadnie zatem organy orzekły o uchyleniu wcześniejszej decyzji umieszczającej skarżącą w domu pomocy społecznej. W świetle zgromadzonego w aktach postępowania materiału dowodowego brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do uznania, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie stwierdza również naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone orzeczenie zostało zatem wydane w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).