I SA/Wa 645/24

WyrokWSA w Warszawie2024-06-20

Skład orzekający: Monika Sawa, Bożena Marciniak, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy członek rodziny (matka) jest zatrudniony w jednym państwie członkowskim UE, a drugi rodzic (ojciec) nie pracuje w kraju zamieszkania dzieci, świadczenie wychowawcze powinno być przyznane na podstawie przepisów państwa, w którym matka jest zatrudniona, a Polsce może przysługiwać jedynie dodatek dyferencyjny, jeśli świadczenie zagraniczne jest niższe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy matka dzieci była zatrudniona w innym państwie członkowskim UE, a ojciec dzieci nie pracował w Polsce, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z zasadą pierwszeństwa, państwem właściwym do wypłaty świadczeń jest państwo zatrudnienia matki. Ponieważ świadczenie rodzinne w państwie zatrudnienia matki było wyższe niż polskie świadczenie wychowawcze, dodatek dyferencyjny w Polsce nie przysługiwał.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze. Po przyznaniu świadczenia okazało się, że skarżąca była zatrudniona w innym państwie UE, a ojciec dzieci nie pracował w Polsce. Organy uznały, że zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a państwem właściwym do wypłaty świadczeń jest państwo zatrudnienia skarżącej. Ponieważ świadczenie zagraniczne było wyższe niż polskie świadczenie wychowawcze, odmówiono przyznania dodatku dyferencyjnego w Polsce. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 19 stycznia 2024 r., znak : [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powoływany dalej jako: "Minister" po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Wojewody [...] z 27 lipca 2022 r., znak: [...] odmawiającej prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci: Z. K. i D. K. w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : W dniu 5 sierpnia 2019 r. K. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: Z. K. i D. K. na okres świadczeniowy 2019/2021. W treści wniosku wskazała, że żaden członek rodziny, w tym współmałżonek lub drugi rodzic dziecka, nie przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Polska) w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Burmistrz Miasta [...] informacją z 26 września 2019 r., nr [...], przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci Z. K. i D. K. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. w kwocie po 500 zł miesięcznie na każde dziecko. W dniu [...] września 2020 r., K. K. złożyła oświadczenie, w którym poinformowała, że od 21 sierpnia 2020 r. do 15 listopada 2021 r. była zatrudniona na terytorium [...] (dalej: [...]). Wobec przekazanej informacji o aktywności zawodowej na terytorium [...], w dniu 8 września 2020 r. Urząd Miejski w [...] przekazał wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wraz z aktami sprawy, zgodnie z właściwością, do [...] Urzędu Wojewódzkiego [...], dalej jako : "[...]UW [...]" w celu ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dniu 30 kwietnia 2021 r. K. K. poinformowała, że po utracie zatrudnienia na terytorium [...] zaczęła "pobierać świadczenie chorobowe na okres zwolnienia lekarskiego do dnia 3 maja 2021 r." z [...] Instytucji Ubezpieczeniowej. Ponadto, oświadczyła, że od września 2020 r. do kwietnia 2021 r. pobierała [...] świadczenia rodzinne ([...]). Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego Wojewoda [...] postanowieniem z 3 grudnia 2021 r., ustalił, że w sprawie K. K. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021. W związku z powyższym Burmistrz Miasta [...] decyzją z 7 grudnia 2021 r., nr [...] uchylił w całości na wniosek i za zgodą strony od dnia 1 września 2020 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci Z. K. i D. K. ustalone Informacją z 26 września 2019 r. Powodem uchylenia świadczenia było zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem ww. okresie właściwym organem do wydania rozstrzygnięcia jest Wojewoda [...]. Wojewoda [...] decyzją z 27 lipca 2022 r., znak: [...] odmówił K. K. świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci: Z. K. i D. K. w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że w związku z aktywnością zawodową K. K. na terytorium [...] oraz brakiem aktywności zawodowej ojca dzieci na terytorium Polski, to [...] są krajem właściwym do wypłaty świadczeń na zasadach pierwszeństwa. Natomiast ze względu na fakt, że świadczenia przewidziane w ustawodawstwie [...] są wyższe od świadczenia przewidzianego w ustawodawstwie polskim, nie przysługuje wnioskodawczyni prawo do dodatku dyferencyjnego w Polsce. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. K. wskazując, iż nie zgadza się z wydaną decyzją. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że wydając decyzję Wojewoda [...] działał w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.), powoływanego dalej jako: "rozporządzenie 883/2004" oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z 30 października 2009 r., z późn. zm.), powoływanego dalej jako: "rozporządzenie 987/2009" oraz na podstawie § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1177) oraz ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 poz. 810 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa". Organ wskazał, że stosownie do przepisów art. 4 ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka przysługuje m.in. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Stosownie do art. 16 ust. 4 i 5 ustawy w przypadku, gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 2 pkt 15 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009. Wymienione przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. W odniesieniu do przepisów unijnych organ wskazał, że zgodnie z art. 67 rozporządzenia 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji świadczeń rodzinnych mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzeń) już ze względu na sam fakt zamieszkiwania członka rodziny w drugim Państwie Członkowskim. Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a wyżej wspomnianego rozporządzenia, w przypadkach w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności prawa udzielone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na podstawie miejsca zamieszkania. Organ wyjaśnił, że działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 rozporządzenia 883/2004. Wskazał, że zgodnie z art. 67 rozporządzenia 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji świadczeń rodzinnych mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzeń) już ze względu na sam fakt zamieszkiwania członka rodziny w drugim Państwie Członkowskim. Zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Stosownie do art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004 jeżeli zgodnie z przepisami art. 67 ww. rozporządzenia, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów art. 68 ust. 1 i 2 tego artykułu, to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne dodatek dyferencyjny. Instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na aktywność zawodową wnioskodawczyni na terytorium [...], a z uwagi na brak aktywności zawodowej ojca dzieci na terytorium Polski to instytucja [...] jest właściwa do wypłaty świadczeń na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Organ wskazał, że w myśl art. 68 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, mógłby przysługiwać wnioskodawczyni dodatek dyferencyjny, w przypadku gdyby wysokość świadczenia wychowawczego przysługującego w Polsce była wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego w [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo organ I instancji wskazał, powołując się na informację zawarte w tabelach porównawczych MISSOC (Mutual Information System on Social Protection), które stanowią podstawowe źródło informacji o wysokości przysługujących w państwach UE, EOG oraz Szwajcarii świadczeń rodzinnych, że wysokość [...] świadczenia rodzinnego jest wyższa od świadczenia wychowawczego w Polsce. W [...] świadczenia rodzinne wynoszą odpowiednio: 204 euro miesięcznie - na pierwsze i drugie dziecko. Zgodnie z decyzją Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego H12 z 15 października 2021 r. dotyczącą daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 kurs wymiany oznacza "w przypadku, gdy zgodnie z krajowymi przepisami, dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę jedną kwotę - kurs wymiany opublikowany dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany", tj. na dzień 3 sierpnia 2020 r. Mając na uwadze powyższe, przy przeliczeniu wysokości świadczenia rodzinnego z euro na złotego wynosi ono odpowiednio: 901,84 złotych miesięcznie na dziecko (204 euro x 4,4201=901,84 zł). Odnosząc się do argumentów wnioskodawczyni zawartych w odwołaniu Minister wskazał, że ze względu na brak aktywności zawodowej w Polsce to ustawodawstwo [...] jest właściwe do wypłacenia świadczeń w pełnej kwocie na dzieci. Dlatego też w związku z pierwszeństwem ustawodawstwa [...] wniosek z 5 sierpnia 2019 r. zgodnie z art. 68 ust. 3a rozporządzenia 883/2004 został przesłany przez Wojewodę [...] do [...] instytucji właściwej. Organ wyjaśnił, że po otrzymaniu powyższych informacji ww. instytucja powinna dokonać weryfikacji wysokości świadczeń wypłacanych na terytorium [...]. Skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 19 stycznia 2024 r. wniosła K. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie : 1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 1 ust. 2 i ust. 3, art. 2 pkt 15, art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 11 ust. 1 pkt 2, art. 16 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 810, z późn. zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie na skutek uznania, iż skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na małoletnie dzieci Z. K. oraz D. K., w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r., a w konsekwencji nie przyznanie skarżącej prawa do świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego, b) art. 1 lit. I oraz lit. Z, art. 67, art. 68 ust. 1-3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.), w zw. z art. 60 ust 3 oraz art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r., z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wskutek uznania, iż to ustawodawstwo [...] jest właściwe do wypłacenia świadczeń w pełnej wysokości dla małoletnich Z. K. oraz D. K., a w konsekwencji nie przyznanie skarżącej prawa do świadczenia dyferencyjnego za powyżej wskazany okres, c) § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019 poz. 1177), poprzez ich zastosowanie, podczas gdy zostały one uchylone w dniu 1 stycznia 2022 r., a w konsekwencji wydanie decyzji, w oparciu o przepisy prawne nieobowiązujące w dniu wydania decyzji, 2. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: f) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, a w konsekwencji oparcie wydanej decyzji nie uwzględniając wszystkich okoliczności, zawartych w oświadczeniach, składanych przez skarżącą przed organem I instancji, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej, wyrażające się w zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędne, odbiegające od treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalenie, iż strona w okresie od dnia 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. otrzymywała świadczenia wychowawcze w pełnej kwocie, na podstawie ustawodawstwa [...], dla małoletnich Z. K. oraz D. K., a w konsekwencji nie przyznanie skarżącej prawa do świadczenia dyferencyjnego za powyżej wskazany okres, co spowodowało, że organ I instancji wydał decyzję odmowną, a organ II instancji utrzymał przedmiotową decyzję w mocy, bez uwzględnienia interesu społecznego strony skarżącej, g) art. 80 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w dokonaniu przez organ II instancji wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem kwestii istotnych dla uznania zasadności wydania decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego, h) art. 7, 75, 77 i 86 k.p.a. - poprzez ich niezastosowanie oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie w postaci nie przeprowadzenia dowodu z załączonych do pisma pełnomocnika z 30 maja 2023 r. dokumentów w tym tłumaczeń decyzji [...] organów, i) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - przez jego zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. j) art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i pominięcie pełnomocnika skarżącej w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji uniemożliwienie skarżącej czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 19 stycznia 2024 r., w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Wojewody [...] z 27 lipca 2022 r., oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła zarzuty skargi i podała argumentację na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Stosownie do regulacji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej jako: p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego (z wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego) wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, gdyż przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik tej sprawy. Kontrolowane decyzje nie są wadliwe, a zarzuty skargi są niezasadne. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 19 stycznia 2024 r. którą organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 27 lipca 2022 r. odmawiającą Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci: Z. K. i D. K. w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm.), powoływanego dalej jako : "rozporządzenie Nr 883/2004", a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z 30 października 2009r., z późn. zm.) powoływanego dalej jako : "rozporządzenie Nr 987/2009", oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i świadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1177) oraz przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r., poz. 810 ze zm.). Wspomniane rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi tych państw. Wspomniane akty prawne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania ich na tego samego członka rodziny, w tym samym czasie w różnych krajach, przez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Zgodnie z art. 68 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne ustalane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym, jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Z kolei art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowi, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej. Art. 67 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 stanowi, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Zgodnie z art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia osoby, do których stosuje się rozporządzenia, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. W myśl art. 11 ust. 3 lit. a tego rozporządzenia osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. W niniejszej sprawie Skarżąca 6 sierpnia 2019 r. złożyła w Urzędzie Miejskim w [...] wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci: D. K. i Z. K. na okres zasiłkowy 2019/2021. Informacją z 26 września 2019 r., nr [...], Burmistrz Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku poinformował Skarżąca o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dzieci w kwocie 500 zł na każde dziecko na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że od dnia 21 sierpnia 2020 r. do 3 lutego 2021 r. była zatrudniona na terytorium [...]. Po utracie zatrudnienia na terytorium [...] od 4 lutego 2021 r. do 3 maja 2021 r. pobierała świadczenie chorobowe w [...]. Ponadto, od września 2020 r. do kwietnia 2021 r. Skarżąca pobierała [...] świadczenie rodzinne ([...]). Ojciec dzieci w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. nie pracował w kraju i za granicą. Nie pobierał także zasiłku dla osób bezrobotnych. W konsekwencji, jak prawidłowo wskazały organy obu instancji, we wskazanym okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. w stosunku do wniosku Skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego ustawodawstwo [...] ma zastosowanie według zasady pierwszeństwa. Zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, który w zakresie istotnym dla sprawy stanowi, że w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania (...). W kontrolowanej sprawie, z uwagi na to, że na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane były Skarżącej świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny (dzieci) to instytucja [...] jest właściwa do wypłaty świadczeń na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Skarżącej przyznane zostało przez organ polski prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., podczas gdy Skarżąca od 21 sierpnia 2020 r. była zatrudniona na terenie [...] i to [...] instytucja jest właściwa do wypłaty świadczeń zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004 za okres od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. z uwagi na brak aktywności zawodowej ojca dzieci na terytorium Polski. W konsekwencji wbrew twierdzeniom skargi w sprawie bezsprzecznie znajdował zastosowanie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis ten dotyczy bowiem świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie z różnych tytułów. Stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie wychowawcze nie przysługuje jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W niniejszej sprawie skarżącej przysługiwało za granicą (w [...]) świadczenie rodzinne na dzieci ([...]) a zatem świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, które skarżąca pobierała od września 2020 r. do kwietnia 2021 r. Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa wynikającą z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004 rozpoznanie wniosku skarżącej należało do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego – tu organu właściwego w [...] – tak jakby został on złożony do niej bezpośrednio. W kompetencji polskich organów pozostało podjęcie rozstrzygnięcia co do przysługiwania dodatku dyferencyjnego (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004), który jest przyznawany w kwocie stanowiącej różnicę w wysokości świadczenia przyznanego na podstawie przepisów Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma pierwszeństwo, względem świadczenia, jakie przysługiwałoby uprawnionemu na gruncie przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby nie wchodziła w grę koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] podjął postępowanie w sprawie przyznania Skarżącej uprawnień do dodatku dyferencyjnego. Wskazać należy, że dodatek dyferencyjny to różnica pomiędzy wysokością świadczeń określonych w ustawodawstwie polskim, a kwotą świadczeń określoną w państwie, którego ustawodawstwo ma zastosowanie w pierwszej kolejności (w niniejszej sprawie [...]). Istotą dodatku dyferencyjnego jest natomiast wyrównanie różnicy między świadczeniem przewidzianym w konkurencyjnym ustawodawstwie, a świadczeniem jakie przysługuje w tym samym czasie danej osobie w kraju, w którym zamieszkują jej dzieci. Ustalanie i wypłata dodatku dyferencyjnego ma wyłącznie na celu uniknięcie sytuacji pogorszenia pod względem poziomu zabezpieczenia społecznego sytuacji członków rodziny przemieszczającego się wewnątrz wspólnoty pracownika (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1242/21). Niemniej decyzja o wypłacie lub odmowie wypłaty tego dodatku musi być poprzedzona nie budzącym wątpliwości ustaleniem, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz że świadczenie to w kraju pierwszeństwa jest wyższe i zostanie przyznane. Celem przepisów normujących instytucję koordynacji systemów świadczeń zabezpieczenia społecznego jest bowiem eliminacja sytuacji, w której będą pobierane świadczenia tego samego rodzaju z dwóch różnych państw za ten sam okres. Jak wskazał Wojewoda [...] zgodnie z informacjami zawartymi w tabelach porównawczych MISSOC (Mutual Information System on Social Protection), które stanowią podstawowe źródło informacji o wysokości przysługujących w państwach UE, EOG oraz Szwajcarii świadczeń rodzinnych wysokość [...] świadczenia rodzinnego jest wyższa od świadczenia wychowawczego w Polsce. W [...] świadczenia rodzinne wynoszą odpowiednio: 204 euro miesięcznie - na pierwsze i drugie dziecko. Zgodnie z decyzją Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego H12 z 15 października 2021 r. dotyczącą daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 kurs wymiany oznacza "w przypadku, gdy zgodnie z krajowymi przepisami, dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę jedną kwotę - kurs wymiany opublikowany dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany", tj. na dzień 3 sierpnia 2020 r. Mając na uwadze powyższe, przy przeliczeniu wysokości świadczenia rodzinnego z euro na złotego wynosi ono odpowiednio: 901,84 złotych miesięcznie na dziecko (204 euro x 4,4201=901,84 zł). W Polsce natomiast świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2019/2021 wynosiło 500 zł miesięcznie na dziecko. W związku z tym, że kwota przewidziana przez ustawodawstwo [...] przekracza kwotę świadczeń jaką przewiduje ustawodawstwo polskie dodatek dyferencyjny na dzieci nie przysługiwał Skarżącej w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że brak jest podstaw do przyznania Skarżącej świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021, gdyż kwota przewidziana przez ustawodawstwo [...] przekracza kwotę świadczeń wychowawczych jaką przewiduje ustawodawstwo polskie. Wobec powyższego nie było podstaw do przyznania przez organy polskie dodatku dyferencyjnego bowiem miesięczna wysokość świadczenia adekwatnego do świadczenia rodzicielskiego przysługującego w [...] przekracza wysokość świadczenia możliwego do przyznania w Polsce. Bez znaczenia dla sprawy jest zatem podnoszona przez Skarżącą w skardze okoliczność, że kwota wypłacona przez odpowiednie organy ustawodawstwa [...], tytułem świadczenia wychowawczego nie przewyższała wysokości świadczeń przysługujących Skarżącej w Polsce na małoletnie dzieci, gdyż otrzymywała zasiłek wynikający z różnicy świadczeń w wysokości 111 EUR miesięcznie na każde dziecko. Wskazać należy, że z dołączonej do skargi decyzji Federalnej Agencji Pracy z 22 grudnia 2020 r. wynika, że została ona wydana na wniosek Skarżącej z 20 listopada 2020 r., na który organ odpowiedział tylko częściowo. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że ostateczna decyzja o wysokości świadczenia rodzinnego zostanie podjęta przez organ po dostarczeniu zaświadczenia o wysokości przysługującego Skarżącej w Polsce świadczenia. Organ zwrócił się do Skarżącej o dostarczenie takiego zaświadczenia przed kolejnym rozpatrywaniem prawa Skarżącej do pobierania świadczenia rodzinnego w [...]. Z akt sprawy nie wynika, czy Skarżąca dostarczyła żądane zaświadczenie. Natomiast decyzja Federalnej Agencji Pracy z 6 sierpnia 2021 r. uchyla wcześniejszą decyzję z 22 grudnia 2020 r. tylko za marzec 2021 r. i od czerwca 2021 r. w związku z niespełnieniem przez Skarżącą żadnego z punktów wskazanych w § 1 ust. 1 federalnej ustawy o zasiłku wymienionych w decyzji. Zaznaczyć należy, że utrata prawa do zasiłku rodzinnego w [...] od czerwca 2021 r. wynika z faktu, iż Skarżąca nie była już zatrudniona w [...]. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 68 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, mógłby przysługiwać Skarżącej dodatek dyferencyjny, w przypadku gdyby wysokość świadczenia wychowawczego przysługującego w Polsce była wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego w [...]. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Prawidłowo zatem organy dokonały analizy okoliczności faktycznych w sprawie i wydały orzeczenie o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego zastosowania przez Ministra § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019 poz. 1177), poprzez ich zastosowanie, podczas gdy zostały one uchylone w dniu 1 stycznia 2022 r., a w konsekwencji wydanie decyzji, w oparciu o przepisy prawne nieobowiązujące w dniu wydania decyzji, wskazać należy, że rację ma Skarżąca, że przepisy te zostały uchylone w dniu 1 stycznia 2022 r. Podkreślić jednak należy, że błędne powołanie ich w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły bowiem przepisy rozporządzenia Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenia Nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 oraz przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepisy Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego dotyczą jedynie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania w ocenie Sądu okazały się one niezasadne. Organom nie można zarzucić naruszenia wymienionych w skardze przepisów k.p.a., tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, oraz art. 80 kpa., ponieważ stan faktyczny sprawy został ustalony w prawidłowy sposób, a organy miały na uwadze wszelkie okoliczności stanu faktycznego sprawy. Istotne w sprawie jest, że w rozpatrywanym okresie Skarżąca była zatrudniona na terenie [...] , a ojciec dzieci zamieszkiwał na terytorium Polski i nie wykonywał pracy zarobkowej. Sąd nie stwierdził również naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż wszystkie istotne kwestie dla uznania zasadności wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego zostały uwzględnione. W ocenie Sądu, również pozostałe zarzuty skargi nie mogły doprowadzić do jej uwzględnienia. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 7, art. 75, art 77 i art. 86 kpa organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i zbadały wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, a działaniu organów nie można zarzucić naruszenia zasad ogólnych kpa. Stanowisko organów zostało rzeczowo i wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniach decyzji wydanych w toku postępowania, sporządzonych zgodnie z art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa. To, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do załączonych do pisma pełnomocnika Skarżącej z 30 maja 2023 r. dokumentów, w tym tłumaczeń decyzji [...] organów nie oznacza, że nie rozpatrzył i nie uwzględnił całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Natomiast podzielenie przez organ odwoławczy stanowiska organu I instancji niekorzystnego dla Skarżącej nie może stanowić wystarczającej przesłanki do zarzucenia organowi naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ art. 40 § 2 kpa. w zw. z art. 10 § 1 kpa. poprzez pominięcie pełnomocnika skarżącej w postępowaniu administracyjnym stwierdzić należy, że zarzut ten jest zasadny. Organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa procesowego jednak naruszenie to nie miało żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2529/19). Zaznaczyć należy, że samo uczestnictwo pełnomocnika skarżącej w postępowaniu nie gwarantuje wydania decyzji o treści odmiennej niż ta, która zapadłaby bez jego udziału. Nawet argumentacja podnoszona w postępowaniu nie zawsze przemawia za wydaniem innej decyzji. Rozstrzygnięcie sprawy zależy bowiem od tego, czy podnoszone argumenty są słuszne i czy mają istotny wpływ na wydawane rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1123/17). W niniejszej sprawie skarżąca osobiście pismem z 26 sierpnia 2022 r. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody [...] z 27 lipca 2022 r. Pełnomocnik skarżącej wstąpił do sprawy dopiero w dniu 25 maja 2023 r., gdy sprawa została już przekazana do organu odwoławczego. Pełnomocnik brał czynny udział w postępowaniu, gdyż złożył pismo procesowe z 30 maja 2023 r. wraz z dołączonymi do niego dokumentami. Pomimo błędnego doręczenia zaskarżonej decyzji skarżącej zamiast jej pełnomocnikowi Skarżąca w terminie wniosła skargę do Sądu sporządzoną przez jej pełnomocnika. Stwierdzić zatem należy, że naruszenie przez organ odwoławczy prawa procesowego tj. art. 40 § 2 w zw. z art. 10 § 1 kpa. poprzez błędne doręczenie zaskarżonej decyzji Skarżącej zamiast do jej pełnomocnika nie miało żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia oraz na uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowaniu. Tym samym uchybienie to nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Reasumując, należy przyznać rację organom, że w okresie objętym rozstrzygnięciem miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na aktywność zawodową Skarżącej na terytorium [...]. Prawidłowo zatem organy ustaliły, że zgodnie z art. 68 ust. 1 lit a rozporządzenia 883/2004 pierwszeństwo zastosowania ma ustawodawstwo [...] (w związku z brakiem aktywności zawodowej w Polsce). To ustawodawstwo [...] jest właściwe do wypłacenia świadczeń w pełnej kwocie na dzieci Skarżącej. W związku z tym, iż kwota przewidziana przez ustawodawstwo [...] przekracza kwotę świadczeń jaką przewiduje ustawodawstwo polskie prawidłowo organy uznały, że Skarżącej nie przysługuje na dzieci dodatek dyferencyjny w okresie od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło