I SA/Wa 648/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2011 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K.J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] orzekającą o odmowie przyznania R.S. zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 4 września 2009 r. R.S. wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb bytowych rodziny w miesiącach wrzesień i październik 2009 r., w tym m.in. na opłacenie energii elektrycznej. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2009 r. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy ze środków pomocy społecznej na opłacenie energii elektrycznej we wrześniu i październiku 2009 r. wskazując, że w trakcie postępowania ustalone zostało, iż łączny dochód rodziny wynosi [...] zł, dochód na osobę w rodzinie zaś [...] zł. Organ pierwszej instancji podkreślił, że rodzina wnioskodawcy regularnie zwracała się o pomoc na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny, w tym na zakup energii elektrycznej i pomoc tą otrzymywała. Łącznie od maja do sierpnia 2009 r. na zakup energii elektrycznej R.S. otrzymał pomoc finansową w wysokości 540 zł, a wydatki na ten cel (na podstawie załączonych faktur za okres od maja do sierpnia 2009 r.) udokumentował w kwocie 364,16 zł. Zatem z łącznej kwoty pomocy finansowej na opłacenie energii elektrycznej udzielonej ze środków pomocy społecznej w poprzednich okresach (od maja do sierpnia 2009 r.), do wykorzystania pozostaje kwota 175,84 zł, która - zdaniem organu - winna zabezpieczyć zakup energii elektrycznej w nadchodzącym okresie, tj. w miesiącu wrześniu i październiku 2009 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.S. wskazując na trudną sytuację materialną rodziny i podkreślając, że pieniądze za zużytą energię elektryczną otrzymuje po przedstawieniu rachunków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w tym art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4 oraz art. 39 ust. 1, określające ogólne zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło, że rodzina R.S. otrzymuje systematycznie wsparcie Ośrodka Pomocy Społecznej, który zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby rodziny wnioskodawcy, jednakże nie ma obowiązku spełnić każdego żądania o przyznanie pomocy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R.S.. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał swoją trudną sytuacje materialną i rodzinną oraz zaznaczył, że organ nie uwzględnił wszystkich złożonych przez niego dokumentów. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 12 września 2011 r., wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez dopuszczenie do niedokładnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która polega na pominięciu dokumentów, które wskazują, że środki przyznane przez organ pomocy społecznej w okresie od maja do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 540 zł dotyczyły okresu rozliczeniowego (fakturowego) od kwietnia do lipca 2009 r., a nie od maja do sierpnia 2009 r. i przyjęcie wskutek tego błędnego zestawienia wpływów względem wydatków, a także naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie decyzji poza zakresem uznania administracyjnego i naruszając słuszny interes skarżącego wskutek dokonania arbitralnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego podkreślił, że nie jest prawdziwe twierdzenie, iż R.S. otrzymał za rzeczywiście zużytą energię od maja do sierpnia 2009 r. kwotę 540 zł, gdyż kwota dotyczy w istocie okresu od kwietnia do lipca 2009 r. Pełnomocnik przedstawił zestawienie wpływów i wydatków strony w okresie od marca do sierpnia 2009 r. podkreślając, że rzeczywiste wpływy nie zbilansowały wydatków oraz że w miesiącu lipcu i sierpniu (które miała pokryć zaskarżona decyzja, o ile nie byłaby negatywna) wystąpił niedobór w wysokości 121,38 zł. Zdaniem pełnomocnika skarżącego R.S. otrzymał efektywnie od maja do sierpnia 2009 r. kwotę 300,70 zł, a zatem nieprawdziwe są ustalenia jakoby wpływy na pokrycie rachunków za okres od maja do sierpnia 2009 r. wyniosły 540 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2009 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym, wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Zaznaczyć ponadto trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno być podjęte na podstawie całego materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego przez organy administracji obu instancji w toku postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy pomocy społecznej odmawiając R.S. przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej we wrześniu i październiku 2009 r. uznały, że wnioskodawca nie wykorzystał w całości przyznanej wcześniej na ten cel pomocy w wysokości 540 zł. Organy obu instancji przyjęły, że R.S. udokumentował wydatki na zakup energii elektrycznej w wysokości 364,16 zł i dotyczyły one okresu od maja 2009 r. do sierpnia 2009 r. Z przyznanej wcześniej kwoty 540 zł do wykorzystania pozostała zatem jeszcze kwota 175,84 zł. W piśmie procesowym z dnia 12 września 2011 r., podobnie jak w złożonej skardze, skarżący zakwestionował powyższe ustalenia organów podnosząc, że przyznana kwota 540 zł dotyczyła okresu rozliczeniowego od kwietnia do lipca 2009 r. Zdaniem skarżącego wskazana kwota została zaliczona na pokrycie rachunków obejmujących okres od marca 2009 r. do lipca 2009 r., a wydatki przedstawiały się następująco: marzec 2009 r. – 203,58 zł, kwiecień 2009 r. - 93,64 zł, maj 2009 r. – 0,00 zł, czerwiec 2009 r. - 182,08 zł, lipiec 2009 r. – 0,00 zł, sierpień 2009 r. – 182,08 zł. W rzeczywistości więc - zdaniem skarżącego - nie tylko nie wykorzystał on w całości przyznanej kwoty, lecz przyznana kwota nie zbilansowała faktycznych wydatków i za miesiące lipiec 2009 r. oraz sierpień 2009 r. wystąpił niedobór w wysokości 121,38 zł. Twierdzenia skarżącego podważają zatem przyjęte przez organy pomocy społecznej ustalenia dotyczące wykorzystania przez wnioskodawcę przyznanej mu pomocy finansowej w wysokości 540 zł z przeznaczeniem na opłacenie energii elektrycznej. Przy czym zaznaczyć trzeba, że skarżący nie kwestionuje zarówno wysokości przyznanej pomocy, jak i celu na jaki wskazana pomoc została przyznana. R.S. nie zgadza się jedynie z przyjętym przez organy stanowiskiem, że przyznana pomoc dotyczyła okresu rozliczeniowego od maja 2009 r., a tym samym, że przyznane środki nie zostały wykorzystane w całości. Zauważyć tymczasem należy, że z analizy zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż w aktach administracyjnych przekazanych wraz ze skargą R.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie ma dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby za jaki faktycznie okres udokumentowane zostały wydatki związane z zakupem energii elektrycznej oraz jakiego faktycznie okresu dotyczyła przyznana pomoc w wysokości 540 zł. Innymi słowy w aktach sprawy nie ma dokumentów wskazujących czy poniesione przez wnioskodawcę wydatki na energię elektryczną dotyczyły okresu od maja 2009 r., jak twierdzą organy administracji publicznej, czy też od marca 2009 r., jak twierdzi skarżący, a tym samym wskazujących czy przyznana wcześniej kwota 540 zł wykorzystana została w całości, czy też nie. W znajdującym się w aktach sprawy wywiadzie środowiskowym wspomina się jedynie o udokumentowanych wydatkach na energię elektryczną za miesiąc lipiec 2009 r. i sierpień 2009 r. Okoliczności powyższe - zdaniem Sądu - stanowią wystarczającą przesłankę uzasadniającą uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji. Brak w aktach sprawy wskazanych wyżej dokumentów uniemożliwia bowiem ocenę czy prawidłowo organy administracji publicznej uznały, że skarżący nie wykorzystał w całości pomocy finansowej w wysokości 540 zł przyznanej na zakup energii elektrycznej. Innymi słowy brak przedmiotowych dokumentów – z uwagi na treść powołanego wyżej art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, uniemożliwia Sądowi ocenę zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji. W świetle powyższego stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i dokona oceny istnienia lub nieistnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy i po wyjaśnieniu wszystkich wskazanych okoliczności. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.