I SA/Wa 651/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA - Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sprawy ze skarg Miasta [...], K. S., J. B. i U. P. na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. U Z A S D N I E N I E K. S. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] wydanych z naruszeniem prawa (Komisja) z [...] września 2017 roku w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, sygn. akt [...]. Na mocy powołanej decyzji Komisja uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2010 roku nr [...] i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oraz nadała swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że wykonanie decyzji będzie prowadziło do powstania trudnych do odwrócenia skutków prawnych. Wyjaśniła, że Komisja zabezpieczyła już toczące się przed nią postępowanie poprzez dokonanie wpisu ostrzeżenia w dziale III księgi wieczystej [...]. Podniosła, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji. Zaznaczyła, że Komisja utożsamia interes społeczny z interesem lokatorów budynku, tymczasem interes społeczny to interes dający się potencjalnie odnieść do wielu, niezindywidualizowanych adresatów. Podkreśliła że wykonanie decyzji godzi w jej wyjątkowo ważny interes, który nie został zabezpieczony przez Komisję. Na powyższą decyzję Komisji wniesiona skargę wniósł również pełnomocnik Skarżącej, wnosząc o wtrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dokonanie na podstawie decyzji Komisji czynności wykreślenia przysługującego Skarżącej prawa użytkowania wieczystego gruntu prowadzi do sytuacji, w której właściciel nieruchomości, to jest Miasto [...], może nią swobodnie dysponować. Dodatkowo, wykreślenie wpisu użytkowania wieczystego prowadzi do sytuacji, w której w obrocie pozostaje umowa cywilnoprawna o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste a mimo to doszło do wykreślenia tego prawa. Podniesiono, że Skarżąca została w sposób bezprawny pozbawiona możliwości korzystania z nieruchomości, która została przejęta w zarząd przez [...]. W konsekwencji, Skarżąca utraciła jedynie źródło dochodów. Wskazano, że konieczne jest wykonywanie w budynku znajdującym się na nieruchomości prac remontowych, których nie będzie wykonywać [...]. Dodatkowo powołano się na możliwość zbycia przez [...] lokali znajdujących się w budynku. Wskazano, że lokatorzy budynku wielokrotnie podkreślali, iż ich intencją jest wykup mieszkań na preferencyjnych warunkach. Zaznaczono również, że nie bez znaczenia jest fakt, iż wraz z wykreśleniem prawa użytkowania wieczystego wygaśnie ustanowiona na tym prawie służebność gruntowa polegająca na prawie przejścia i przejazdu przez działkę nr [...], polegającą na zapewnieniu działce nr [...] dostępu do drogi publicznej celem zapewnienia dostępu dla straży pożarnej, pogotowia ratunkowego, policji i innych podobnych służb, na rzecz każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Do skargi dołączone zostało zawiadomienie z [...] marca 2018 roku o wykreśleniu wpisu prawa użytkowania wieczystego. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła, że o ile decyzja nieostateczna co do zasady nie podlega wykonaniu, o tyle zasadą jest, że każda decyzja ostateczna podlega niezwłocznemu wykonaniu. Wskazała, że na skutek nowelizacji ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718) dokonanej ustawą z 26 stycznia 2018 roku, która weszła w życie 14 marca 2018 roku, postępowanie przed Komisją stało się jednoinstancyjne. Zgodnie z art. 10 ust. 4 znowelizowanej ustawy, decyzje i postanowienia Komisji są ostateczne. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 40b ust. 1 ustawy, decyzje o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy mają rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności określony został w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." i ma on charakter zamknięty. Zgodnie ze zdaniem pierwszym powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że podstawą do wstrzymania wykonania decyzji są wskazane przez ustawodawcę okoliczności. Jednakże instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności przede wszystkim ma uchronić stronę przed skutkami wykonania tego aktu lub czynności. Skoro więc postanowienie sądu administracyjnego o wstrzymaniu wykonalności ma uchronić stronę przed skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, to fakt wykonania decyzji niweczy cel zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., II OZ 621/08). Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do sytuacji, gdy będący przedmiotem skargi akt nie został jeszcze wykonany (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2004 r., OZ 26/04). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Do skargi wniesionej przez pełnomocnika skarżącej dołączone zostało zawiadomienie Sądu Rejonowego dla [...] w W. [...] Wydział [...] z [...] marca 2018 roku, z którego wynika, że wpis skarżącej jako użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości został wykreślony. Podstawą wykreślenia wpisu była decyzja z [...] września 2017 roku. Dodatkowo, do skargi dołączone zostały dokumenty potwierdzające przejęcie przez [...] zarządu przedmiotową nieruchomością. Sąd przed wydaniem zaskarżonego postanowienia zapoznał się z treścią księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości dostępnej na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl. Wynika z niej, że do wpisu polegającego na wykreśleniu prawa użytkowania wieczystego wniesiona została w dniu 16 kwietnia 2018 roku skarga a następnie, 9 lipca 2018 roku, apelacja. Oznacza to wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Jednocześnie, w ocenie sądu rozpoznającego sprawę, skutkuje koniecznością przyjęcia, że decyzja Komisji nie została jeszcze wykonana, co uzasadnia merytoryczne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Argument dotyczący możliwości rozporządzenia nieruchomością przez [...] a co za tym idzie wywołania nieodwracalnych skutków prawnych na obecnym etapie postępowania uznać należy za niezasadny. Okoliczność ta – jako zdarzenie przyszłe i niepewne - nie stanowi przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku. Argument dotyczący pozbawienia skarżącej na skutek decyzji przysługującego jej prawa własności nieruchomości nie może stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dotyczy on bowiem merytorycznej kontroli decyzji, która nie jest dokonywana na tym etapie postępowania. Twierdzenia skarżącej dotyczące utraty przez nią na skutek decyzji Komisji jedynego źródła utrzymania oraz faktu, że członkowie jej rodziny zamieszkujący na nieruchomości nie mają innych lokali do których mogą się przenieść nie zostały poparte żadnymi dowodami, w związku z czym sąd nie ma możliwości oceny ich zgodności ze stanem faktycznym. Skarżąca nawet nie uprawdopodobniła, że jej jedynym źródłem utrzymania jest przedmiotowa nieruchomość, ani też by jej dzieci zamieszkiwały na przedmiotowej nieruchomości i by nie miały się gdzie wyprowadzić. Na marginesie wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania nie wiadomo jeszcze, czy rzeczywiście, Miasto [...] podejmie jakiekolwiek czynności mające na celu odjęcie dzieciom skarżącej posiadania lokali w nieruchomości. Kwestia nakładów poniesionych na nieruchomość również pozostaje bez wpływu na możliwość wtrzymania wykonania decyzji. Skarżąca nie uprawdopodobniła rozpoczęcia remontu w jednym z lokali, nie wyjaśniła również dlaczego uznaje, że [...], które przejęło zarząd nad nieruchomością, nie będzie czyniło na nią żadnych nakładów. Odnosząc się do argumentu dotyczącego wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego polegającego na prawie przejścia i przechodu przez działkę [....], objętą księgą wieczystą [...] sąd wskazuje, że z zawiadomienia o dokonanym wpisie do księgi wieczystej z [...] marca 2018 roku nie wynika, by wraz z wykreśleniem prawa użytkowania wieczystego dokonano wykreślenia owego ograniczonego prawa rzeczowego. Kwestia niepewności prawnej w zakresie umów, opisana w punkcie 10 uzasadnienia wniosku o wstrzymanie decyzji również nie może być podstawą do wtrzymania wykonania decyzji, podobnie jak opisane w punkcie 11 uzasadnienia wniosku okoliczności dotyczące wpływu sytuacji niekorzystnych dla majątku skarżącej na jej stan rodzinny i zdrowotny. Te ostatnie twierdzenia również nie zostały nawet uprawdopodobnione. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.