I SA/Wa 653/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie sędzia WSA Monika Nowicka asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2007 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w C. w likwidacji na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz [...] Spółdzielni [...] w C. w likwidacji kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni [...] w C. (zwanej dalej skarżącym) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1995 r. nr [...] stwierdzającej, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] sierpnia 1961 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] stanowiącej własności E. i J. S. i ustaleniu odszkodowania w części dotyczącej prawa będących przedmiotem aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 22 grudnia 1992 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzającej nieważność tego orzeczenia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 23 czerwca 1996 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1995 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności z uwagi na to, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 Kpa. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] maja 1997 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 1999 r. sygn. IV SA 1214/97 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1997 r. oraz poprzedzającą ją decyzję wskazując, że w ramach decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności organ nie może dokonywać merytorycznej oceny wniosku przez pryzmat przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania nadzorczego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności powołanej decyzji z dnia [...] kwietnia 1995 r. uznając, że nie jest ona dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nadzoru decyzją z dnia [...] września 2001 r. utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Likwidatora [...] Spółdzielni [...] w C.. W skardze zarzucono, że organ nie wykazał na jakich dowodach oparł się stwierdzając nieważność decyzji. Ponadto skarżący wskazał, że powołane orzeczenie wywłaszczeniowe wywołało nieodwracalne skutki prawne. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich o oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest o tyle uzasadniona, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności. Wprawdzie szczegółowe zarzuty skargi są chybione, to jednak w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku osoby, która podaje się za stronę, nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 Kpa, ponieważ zgodnie z art. 157 § 3 Kpa organ może odmówić wszczęcia postępowania. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zależy zatem od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Należy do nich w pierwszej kolejności ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Natomiast w przedmiotowej sprawie po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności przez skarżącą, organ w ogóle nie wyjaśnił kwestii legitymacji skarżącego do żądania stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Kwestia ta ma natomiast pierwszoplanowe znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ wpływa na dopuszczalność wszczęcia postępowania nadzorczego. Brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, wyłącza dopuszczalność prowadzenia tego postępowania. Według art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, a więc podmiotu, który spełnia w oparciu o przepisy prawa materialnego przesłanki określone w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego "Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, następuje w drodze decyzji". Art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego ma zastosowanie do sytuacji gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie. Dlatego w przedmiotowej sprawie organ musi w pierwszej kolejności wyjaśnić czy skarżący ma interes prawy do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, i dopiero po tych ustaleniach zdecydować o dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 02002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.