I SA/Wa 653/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-29

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Magdalena Durzyńska, Kamil Kowalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa PKP S.A. bez udokumentowanego tytułu prawnego, mogła zostać z mocy prawa nabyta przez gminę?
Ratio decidendi
Nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa PKP S.A. bez udokumentowanego tytułu prawnego (np. decyzji administracyjnej o oddaniu w zarząd lub umowy), mogła zostać z mocy prawa nabyta przez gminę. Samo faktyczne władanie nieruchomością nie kreuje prawa do niej, a przepisy prawa z tamtego okresu wymagały formalnego udokumentowania tytułu prawnego do gruntu.
Stan faktyczny
Spółka PKP S.A. wniosła skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę nieruchomości, która w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa. Spółka twierdziła, że posiadała prawo zarządu do nieruchomości, co wykluczałoby komunalizację. Organy administracji uznały, że PKP nie udokumentowało prawa zarządu do nieruchomości w sposób wymagany przepisami prawa, a jedynie faktycznie ją władało.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nabycia nieruchomości z mocy prawa przez gminę oddala skargę. Przedmiotem skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] (dalej również jako "skarżąca") była decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 31 stycznia 2023 r. (prawidłowo 2024 r.) nr KKU-157/23, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [....] z 24 kwietnia 2023 r. nr NWXVa.7532.389.1.2013 - którą stwierdzono nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...], z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ew. Miasta [...] oznaczonej geodezyjnie jako działka [...] o powierzchni [...] ha. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Pismem z 27 czerwca 2005 r. Spółka PKP S.A. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Spółkę, z dniem 5 grudnia 1990 r., na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543), prawa użytkowania wieczystego szeregu nieruchomości, w tym nieruchomości położonej w jednostce ew. Miasta [...] oznaczonej geodezyjnie jako działka [...] o powierzchni [...] ha. Załącznik do wniosku stanowiła decyzja o ustaleniu opłat, która - według skarżącej -potwierdzała jej prawo zarządu do tej nieruchomości oraz oświadczenie, że przedmiotowa działka zajęta jest pod infrastrukturę kolejową. Wojewoda [...] zawiadomieniem z 27 czerwca 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Następnie decyzją z 24 kwietnia 2023 r. nr NWXVa.7532.389.1.2013 stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę [...], z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ew. Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...], [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [....]. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Dowodzą tego: treść prowadzonej dla tej nieruchomości dawnej księgi wieczystej [...] Tom [...] Wykaz [...] oraz treść działu pierwszego ww. księgi dawnej. Skarb Państwa wpisany został w tej księdze jako właściciel nieruchomości w dniu 23 marca 1938 r. W 1998 r. księga została zamknięta i widnieje na niej adnotacja "cały stan w [...]". Ustalił również, że w dniu 27 maja 1990 r. w ewidencji gruntów i budynków jako władająca działką nr [...] wpisana była [....] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Następnie Prezydent Miasta [...] decyzją z 17 grudnia 2001 r. nr AGG-7410/12384/1535/01 dokonał zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta [...], polegających na wpisaniu Kopalni [...] "[...]" S.A. jako władającą m.in. działką nr [...] w miejsce dotychczasowej władającej Polskich Kolei Państwowych S.A. Zaś decyzją Prezydenta Miasta [...] z 29 maja 2007 r. nr AGG-7410-707/07 wprowadzono zmianę w ww. operacie, polegającą na wpisaniu Prezydenta Miasta [...] jako władającego powyższą działką w miejsce [...] S.A. (następca prawny Kopalni [...]"[...]" S.A.). W decyzji tej stwierdzono także, iż grunt ten jest niezabudowany, a ww. podmiot nie prowadził na nim żadnej działalności gospodarczej. Również z zamieszczonych w Geoportalu zdjęć satelitarnych wynika, że faktycznie działka jest zlokalizowana w pewnej odległości od torów kolejowych i porośnięta drzewami. W dalszej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby działka nr [...] była w dacie komunalizacji obciążona prawem zarządu na rzecz PKP lub jakiegokolwiek innego podmiotu. Potwierdza to w szczególności pismo PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] z 13 kwietnia 2023 r., w którym potwierdzono, że PKP S.A. nie legitymuje się dokumentem przekazującym nieruchomość w zarząd lub użytkowanie przed 27 maja 1990 r. W tym samym piśmie wyjaśniono również, że nie znajdują się na niej żadne elementy infrastruktury kolejowej, o których mowa w ustawie o transporcie kolejowym. Następnie powołał przepisy mające zastosowanie w sprawie podkreślając, iż nie przewidywały one uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od dnia 1 sierpnia 1985 r. zarządu - w sposób dorozumiany. Dodał, że kwestie dokumentowania prawa władania nieruchomością jako negatywnej przesłanki komunalizacyjnej w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. nr 32 poz. 191), dalej jako "ustawa komunalizacyjna lub ustawa z dnia 10 maja 1990 r.", były także przedmiotem analizy dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowania prawa oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W związku z powyższym wskazał, że w niniejszym postępowaniu decyzja o ustaleniu opłat z tytułu zarządu gruntem nie stanowi dowodu potwierdzającego istnienie prawa zarządu lub przekazania nieruchomości w użytkowanie przed dniem 27 maja 1990 r. zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami - ponieważ z akt sprawy nie wynika, by w odniesieniu do niej została uprzednio wydana decyzja właściwego organu o przekazaniu terenu w użytkowanie lub zarząd. Na zakończenie Wojewoda przywołał brzmienie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a także art. 34 Kodeksu cywilnego w brzmieniu wówczas obowiązującym wskazując, że wobec tego - iż w niniejszym postępowaniu nie stwierdzono dokumentów potwierdzających, aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - uznać należy, że należała ona do podmiotów wyszczególnionych w jej art. 5 ust. 1 pkt 1. W niniejszej sprawie - do Gminy [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka PKP S.A. Po rozpoznaniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 31 stycznia 2023 r. (prawidłowo 2024 r.) nr KKU-157/23, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z 24 kwietnia 2023 r. nr NWXVa.7532.389.1.2013. Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie, organ odwoławczy powtórzył ustalenia dokonane przez Wojewodę [...], jednocześnie podkreślając niemożność uzyskania na podstawie obowiązujących w relewantnym czasie przepisów prawa przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (zarządu) w sposób dorozumiany. Przy czym akta sprawy nie wskazują na istnienie negatywnych przesłanek do komunalizacji spornych działek - określonych w art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W ocenie Komisji, w toku postępowania Wojewoda [...] prawidłowo stwierdził, iż w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa oraz że Spółka PKP S.A. nie dysponuje decyzją administracyjną ustalającą zarząd na nieruchomości, jak również nie dysponuje umową cywilnoprawną zawartą w formie aktu notarialnego, ani też pisemną umową zawartą za zgodą właściwego organu administracji publicznej. Komisja podkreśliła również, iż powstanie określonego rodzaju prawa do gruntu nie może być też wywiedzione wyłącznie z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "PKP". Zaznaczyła, że tytuł ten nie wynika w szczególności bezpośrednio z Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", bądź z ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Wskazała ponadto, że prawo zarządu PKP do przedmiotowej nieruchomości nie powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie - na co wskazuje ukształtowana linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podsumowując Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że organ I instancji w sposób należyty podjął działania w kierunku rzeczywistej weryfikacji ustaleń co do przesłanek komunalizacji w odniesieniu do spornej nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika żeby, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki PKP S.A., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreśliła też, iż żadnego z tytułów prawnych wskazanych w art. 38 ustawy o gospodarce gruntami skarżąca nie przedstawiła. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. - polegający na nie podjęciu przez organ pierwszej instancji wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Zarzut ten należy ocenić jako bezpodstawny, gdyż stan faktyczny oraz ocena materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości co do zgodności z prawem. Wojewoda nie naruszył art. 7 k.p.a. - bowiem należycie ustalił i rozważył wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, przy czym stanowisko swoje prawidłowo uzasadnił. Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka Polskie Koleje Państwowe S. A. w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności Nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd Nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust . 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. W uzasadnieniu skargi przytoczyła argumenty na poparcie swoich zarzutów. Mając na uwadze powołane zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z 24 kwietnia 2023 r. nr NWXVa.7532.389.1.2013 oraz o rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia Nieruchomości przez Gminę [...], a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Wniosła również o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia, stanowiąc w istocie polemikę z argumentami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i jako takie nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 31 stycznia 2023 r. (prawidłowo 2024 r.) nr KKU-157/23, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z 24 kwietnia 2023 r. nr NWXVa.7532.389.1.2013 - którą stwierdzono nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...], z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ew. Miasta [...] oznaczonej geodezyjnie jako działka [...] o powierzchni [...] ha. Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja, znajdują podstawę w przepisach ustawy komunalizacyjnej, w trybie określonym art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Decyzje wydawane w tym trybie mają charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdzają stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zasadniczym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było więc ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. Spółka PKP dysponowała tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez PKP było jedynie władztwem faktycznym. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, Lex nr 595433, wyrok WSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10, Lex nr 750573). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. W rozpoznawanej sprawie Spółka nie dysponowała indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości - czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd, czy użytkowanie. Dokumentów kreujących prawo zarządu nie odnaleziono, a tym samym uprawniony był wniosek, że PKP władała nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Skoro Spółka nie dysponowała decyzją administracyjną ustalającą zarząd na nieruchomości lub innym aktem, który potwierdzałby taki zarząd, a jedynie przedstawiła decyzję o ustaleniu opłat z tytułu zarządu gruntem, to zasadnym było przyjęcie że prawo to Spółce nie przysługiwało. Powyższe potwierdza również oświadczenie zawarte w piśmie Spółki z 13 kwietnia 2023 r. Zważyć też należy, iż zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości - co do zasady tego prawa nie kreuje. Obowiązująca w tym czasie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami Spółka PKP, jak już zaznaczono, nie dysponowała. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 1295/05). Jednocześnie stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r. nr 2, poz. 27; Lex nr 3959). Takich cech nie posiada decyzja przedstawiona przez Spółkę. Komisja w rozpatrywanej sprawie zasadnie przyjęła, że na dzień 27 maja 1990 r., a zatem dzień z którym ustawa wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, PKP nie legitymowała się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje w sposób jednoznaczny, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w jednostce ew. Miasta [...], oznaczona geodezyjnie jako działka [...] o powierzchni [...] ha, stanowiła własność Skarbu Państwa - co wynika m. in. z treści dawnej księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości (tj. [...] Tom [...] Wykaz [...]). Przy czym ponownie należy podkreślić, że w sprawie nie odnaleziono dowodu na to, aby nieruchomość ta znajdowała się w zarządzie Spółki w dacie 27 maja 1990 r. Dowodu takiego nie przedstawiła także sama Spółka. Wartym zatem przywołania jest fragment uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/17, w której stwierdzono, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.).". Wyjaśnić przy tym należy, że moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego polega na tym, że we wszystkich sprawach składy orzekające sądów administracyjnych (Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych) są związane zapadłymi uchwałami. Odnosząc się natomiast do zarzutów Spółki - dotyczących naruszenia przepisów postępowania, na podstawie których organ administracji publicznej był obowiązany do zgromadzenia materiału dowodowego - wskazać należy kluczowe dla tej oceny przepisy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. Stosownie do treści ww. przepisów, to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo zbiera materiał dowodowy z własnej inicjatywy, jeżeli uważa to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Tak ukształtowana zasada ciężaru dowodu doznaje przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza, gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 603/16). Realizacja przez organ administracji obowiązków z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie sprawia, że strona jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. W szczególności nie jest obowiązany do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń Spółki, w sytuacji, gdy ona sama takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji, spoczywa na tych organach. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu, zgodnie ze uwagami poczynionymi powyżej, Komisja zasadnie przyjęła, że na dzień 27 maja 1990 r. - z którym ustawa wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy (w tym przypadku Miasta [...]) prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy -PKP nie legitymowała się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie wszechstronnie i rzetelnie ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wobec powyższego, nie można skutecznie im zarzucić naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Również Sąd z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego. Uwzględniając wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło