I SA/Wa 659/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2005 r. sprawy ze skargi J. B. oraz działającego na jego rzecz [...] Biura Prawnego przy Polskim [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 659/04 UZASADNIENIE W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. oraz działające w jego imieniu i na rzecz [...] Biuro Prawne przy Polskim [...] wnosili o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w sprawie nabycia przez Gminę P. prawa własności gruntów położonych w P. obręb [...], oznaczonych numerami działek [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha a także w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości w wysokości [...],- zł za działkę nr [...] oraz [...],- zł za działkę nr [...], należnego od Gminy P. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] uchylającej powyższą decyzję w części objętej odwołaniem Miasta P. tj. odnoszącym się do wysokości przyznanego odszkodowania i w tym zakresie przekazującą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jak wynika z uzasadnienia w/w decyzji Wojewody [...] w wyniku realizacji wniosku Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] maja 2002 r. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do gruntów położonych w P. w obrębie [...], stanowiących działkę nr [...] o powierzchni [...] ha i działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, dla ich wykorzystania pod budowę ulicy [...]. W jego wyniku Starosta P., stojąc na stanowisku, że stan prawny w/w nieruchomości nie jest uregulowany, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm./, wydał w dniu [...] listopada 2003 r. decyzję, w której rozstrzygnął o wszystkich zasadniczych kwestiach związanych z wnioskiem. W tym przede wszystkim kwestię nabycia własności gruntów oraz ustalił wysokość należnego odszkodowania za wywłaszczone grunty określonego na kwotę [...],- zł za działkę nr [...] oraz na kwotę [...],- zł za działkę nr [...], należnego od Gminy P. Ponadto rozstrzygnął także pozostałe kwestie, stosownie do przepisów cytowanej ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Burmistrz Miasta P., w którym zakwestionował wysokość ustalonego w niej odszkodowania twierdząc, że została ona zawyżona. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Wojewoda [...] stwierdził poprawność postępowania prowadzonego przez Starostę odnośnie kwestii proceduralnych określonych przepisami ustawy. Natomiast uznał, że nie można zaakceptować przyjętych rozstrzygnięć w kwestii podniesionej w odwołaniu. Uznanie bowiem przez organ I instancji obu operatów szacunkowych, wykonanych dla potrzeb wyceny przedmiotowego gruntu, za prawidłowy i będące równorzędnymi dowodami w sprawie, w sytuacji gdy wykonane w nich wyceny w zasadniczy sposób różniły się między sobą organ odwoławczy uznał, za wadliwe. W zaistniałej sytuacji – zdaniem Wojewody - właściwym byłoby wykorzystanie zapisu art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, iż "w razie istotnych rozbieżności w opiniach o wartości tej samej nieruchomości, sporządzonych przez rzeczoznawców majątkowych, oceny prawidłowości tych wycen dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych ". Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż Starosta P. orzekł w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w sposób niewłaściwy i z tego powodu uchylił w/w decyzję w zakresie objętym odwołaniem, przekazując w tej części sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odwołanie zatytułowane "skarga" od decyzji Starosty wnieśli także: H. i S. B., I. i C. J. oraz J. B. Odwołanie to nie zostało rozpoznane, gdyż Wojewoda nie uznał w/w osób za strony niniejszego postępowania, choć osobom tym doręczył swoją decyzją z dnia [...] lutego 2004 r.- "do wiadomości". Doręczenie w/w aktu nastąpiło w dniu 3 marca 2004r. W dniu 2 kwietnia 2004 r. zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. B. i [...] Biuro Prawne przy Polskim [...] jako działające na rzecz w/w, skargi na obie decyzje wydane w przedmiocie wywłaszczenia. Skarżący w szczególności podnieśli, że wywłaszczony grunt stanowił własność J. B., który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym i nikt nie przeprowadzał z nim – przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu - wymaganych prawem rokowań. Sprzeciwiali się także – co do zasady – samemu wywłaszczeniu. W uzasadnieniu swego stanowiska stwierdzili, że istnieje akt notarialny na podstawie, którego rodzina B. nabyła w P. nieruchomości w 1969 r. od rodziny S. a sporny grunt dzielący nieruchomości B., mających urządzoną księgę wieczystą, stanowił ich wewnętrzną drogę prywatną. Powołując się na stanowisko Sądu Rejonowego w skardze podniesiono także, że wpis w ewidencji gruntów Skarbu Państwa - jako podmiotu uprawnionego do w/w działek – był bezpodstawny. W tych warunkach – jak wspomniano – skarżący wnosili o stwierdzenie nieważności obu decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W piśmie podniesiono, że organy czyniły poszukiwania właścicieli wywłaszczanego gruntu, jednak z informacji z Sądu wieczystoksięgowego wynikało, iż w archiwum Sądu nie odnaleziono księgi wieczystej ani zbioru dokumentów dotyczących w/w działek, zaś osoby o nazwiskach J. S., H. G., R. S., K. S., S. W., S. B., H.K., A. i M. W. były jedynie samoistnymi posiadaczami spornego gruntu. Ponadto wskazano także, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2003 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] został oddalony wniosek m. in. J. B. o zasiedzenie działki nr [...] i postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez sąd odwoławczy (postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] kwietnia 2004 r. [...]). Nadto organ także zauważył, iż podniesione w skardze wielowątkowe aspekty – zostały już wcześniej rozstrzygnięte w innych, odrębnych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że Sąd władny jest stwierdzić nieważność bądź uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych w przepisie art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli organ administracyjny dopuścił się naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa i to uczynione przez organy obu instancji. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga status prawny w niniejszym postępowaniu J. B., H. i S. B. oraz I. i C. J. jak również H. B. Osoby te wprawdzie nie brały udziału w postępowaniu przed pierwszą instancją, ale ponieważ Wojewoda [...] doręczył im zaskarżoną decyzję (z wyjątkiem S. B., która zmarła [...] grudnia 2003 r. i H. B., wezwanej przez Sąd do udziału w sprawie), którą to decyzję w przewidzianym ustawowo terminie i trybie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. B. oraz działająca na jego rzecz organizacja społeczna, Sąd uznał, że osoby te brały udział w postępowaniu drugoinstancyjnym a tym samym przysługuje im prawo do uczestniczenia w postępowaniu sądowym na prawach strony. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego twierdzenie przeciwne na tym etapie sprawy byłoby przedwczesne. Z uwagi na zgon w dniu [...] listopada 2004 r. H. B. prawa jego w postępowaniu sądowym reprezentował syn J. B. i córka H. B., którzy byli również jedynymi dziećmi S. B. Skargę należało uznać za uzasadnioną w części, w której odnosiła się ona do działki oznaczonej nr [...].Wniesienie bowiem przez skarżącego wniosku do sądu powszechnego o stwierdzenie zasiedzenia gruntu stanowiącego działkę (dawniej nr [...]) obecnie nr [...] i wydanie przez sąd postanowienia oddalającego powyższy wniosek samo w sobie świadczy o braku tytułu J. B. do tej nieruchomości. Gdyby przysługiwało by mu do niej prawo własności, wnoszenie wniosku o zasiedzenie byłoby zbędne. Nadto z ustaleń zawartych w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w P. wynika, że J. B. nabył własność swojej nieruchomości od rodziny S., ale w skład nabytych przez niego działek nie wchodziła działka nr [...] (dawniej nr [...]). W postępowaniu administracyjnym skarżący ustaleń tych skutecznie nie podważył. Natomiast uszło uwagi organów, że rodzina B. złożyła do akt sprawy postanowienie działowe Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 1976 r. sygn. akt [...], które stanowi tytuł prawny do wymienionych w nim nieruchomości. Z postanowienia tego wynika, że S. B. w wyniku zniesienia współwłasności i działu spadku po małżonkach W. nabyła na własność część działki nr [...] o obszarze [...] ha. Treść pism wymienianych pomiędzy urzędami a znajdujących się w aktach wskazuję, że były trudności z dokładnym określeniem miejsca położenia tego gruntu w terenie, w szczególności wskazania jego granic i postępowanie wyjaśniające w tym zakresie zostało zaniechane. Na uwagę przy tym zasługuje bliskość dawnych numerów działek. Działka o numerze obecnie [...] dawniej oznaczona była numerem [...]. Działka przyznana S. B. nosiła zaś dawniej numer [...]. Bez wyjaśnienia dokładnego jakiej obecnie działce odpowiadał w/w grunt nie można przesądzić o braku tytułu prawnego skarżącego do działki nr [...]. Na ten temat brak jest jakichkolwiek ustaleń w aktach sprawy. Z tego powodu Sad stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane bez wyczerpującego wyjaśnienia sprawy a orzekające organy przedwcześnie odmawiały statusu strony skarżącemu i jego rodzinie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien – uzupełniając materiał dowodowy - zobowiązać skarżącego do złożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po S. i H. B., ustalić właścicieli działki o numerze [...], posiłkując się treścią postanowienia Sądu Rejonowego w P. zapadłego w w/w sprawie o zasiedzenie oraz zlokalizować działkę nabytą w wyniku działu przez S. B. i zbadać czy grunt ten nie odpowiada nieruchomości oznaczonej numerem [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.