I SA/Wa 659/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 659/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w piśmie z [...] czerwca 2016 r. skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości powołując się na trudną sytuację życiową oraz odmowę wyrażenia zgody na ratalną spłatę należności z faktur [...] na łączną kwotę [...] zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca wskazała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w całości tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z dochodów w wysokości [...] zł netto miesięcznie, pozyskiwanych z trzech źródeł dochodów: emerytury – [...] zł, diety radnego (od grudnia 2014 r.) – [...] zł, wynagrodzenia członka komisji GKRPA – [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada dom o pow. [...] m2 i wartości ok. [...] zł, nieruchomość rolną – [...] ha o wartości [...] zł oraz [...] ha gruntów pod domem (wartość [...] zł). Uzasadniając wniosek strona wskazała, że od 2009 r. pozostaje w trudnej sytuacji życiowej powodującej "ciągle braki finansowe". Do wniosku załączyła zestawienie transakcji kartą kredytową z [...] maja 2016 r. wskazujące na limit na karcie w wysokości [...] zł oraz kwotę do spłaty w wysokości [...] zł. Postanowieniem z 29 lipca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że posiadanie przez skarżącą trzech źródeł dochodu, przynoszących jej środki na utrzymanie na poziomie prawie dwukrotnie wyższym niż przyjmowanym jako niezbędny dla prawidłowego prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego (średnioroczne minimum socjalne dla tego rodzaju gospodarstwa domowego, według danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych, wynosiło w 2015 r. - 1080 zł) oraz majątku w postaci nieruchomości o znacznej wartości (ok. [...] zł) nie pozwala uznać, że skarżąca nie posiada możliwości pokrycia we własnym zakresie kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego oraz kosztów sądowych, ograniczających się na obecnym etapie do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Skarżąca nie przedstawiła przy tym wykazu stałych miesięcznych wydatków koniecznych związanych z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego oraz dokumentów, z których wydatki te wynikają, a tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki te kształtują się na ponadstandardowym poziomie. W ocenie referendarza sądowego, okoliczności uzasadniającej uwzględnienie wniosku, nie stanowi również informacja o zadłużeniu na karcie kredytowej. Ujawniona wysokość limitu na karcie ([...] zł) świadczy o tym, że wnioskodawczyni posiada zweryfikowaną przez instytucje finansowe zdolność kredytową. Zdolność kredytowa osób obiektywnie ubogich uniemożliwia im natomiast posiadanie kart kredytowych pozwalających na tak wysoki limit zadłużenia. Na stabilną sytuację finansową skarżącej, posiadającej płynność finansową i niewykazującej zobowiązań finansowych o wartości powyżej 10 000 zł wskazują również złożone przez stronę oświadczenia majątkowe radnego gminy za lata 2014-2016, upublicznione na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w [...] (Biuletyn Informacji Publicznej). Skoro zatem skarżąca nie przedstawiła uzasadnionych powodów przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie, referendarz sądowy orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", o odmowie przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżąca pismem z [...] sierpnia 2016 r. złożyła sprzeciw. Zarządzeniem z 13 września 2016 r. Sąd zobowiązał G. K., na podstawie art. 255 P.p.s.a. do złożenia, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z leczeniem i utrzymaniem (w tym rachunki za energię elektryczną, telefon, gaz, itp.); dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą - celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawczyni. W piśmie z [...] października 2016 r., w odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca poinformowała, że jej sytuacja finansowa jest trudna od wielu lat, jednak uiszcza wpis sądowy w wysokości 200 zł, aby dalej nie rozliczać jej sytuacji osobistej. Do pisma nie dołączono żadnych dokumentów, o które wzywał skarżącą Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1-3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie przyjął, że wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata. Zauważyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie, który przeznacza wyłącznie na potrzeby własne, a ponadto posiada nieruchomości o znacznej wartości (ok. [...] zł). Nie można więc uznać, że skarżąca jest osobą zupełnie pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy, tym bardziej w zakresie całkowitym. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść koszty sądowe w sprawie. Skarżąca ponadto, mimo stosownego wezwania Sądu, nie przedłożyła żadnych dokumentów na okoliczność ponoszonych wydatków (wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z leczeniem i utrzymaniem (w tym rachunków za energię elektryczną, telefon, gaz, itp.), czy dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów), czym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Podkreślić jeszcze raz należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Zdaniem Sądu, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem, wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych dochodów wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie ograniczają się w istocie do wpisu od skargi w wysokości 200 zł (który z resztą został przez skarżącą uiszczony). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą zaś kwoty 100 zł, a ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.