I SA/Wa 663/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] czerwca 2007 r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...] , oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 zapisanej w księdze wieczystej nr hip.[...] . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2007 r. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość ponieważ stwierdził, że byli jej właściciele utracili faktyczną możliwość władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. S. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy stanął na stanowisku, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda przywołał treść art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.). Podkreślił, że na mocy przepisów przywołanej ustawy za grunt nieruchomości objętej dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy odszkodowanie przysługuje byłemu właścicielowi wyłącznie, jeśli przed 5 kwietnia 1958 r. grunt był w jego faktycznym władaniu i przedmiotowa działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy w oparciu o treść pisma Biura [...] z 12 stycznia 1949 r. (k-11 akt [...] przy ul.[...] ) i pisma Prezydium Zarządu Miejskiego z 16 kwietnia 1949 r. (k-6 tych akt) uznał, że faktyczne władztwo nad przedmiotową nieruchomością było sprawowane przez podmioty publiczne do 31 grudnia 1955 r. Przedmiotowa działka była przeznaczona pod zielony i sportowy teren [...] oraz pozostawała do tej daty w zarządzie i użytkowaniu Wydziału Oświaty Urzędu W.. Fakt rzeczywistego zadysponowania sporną nieruchomością na potrzeby [...] potwierdza także treść pisma Zarządu Miejskiego W. Wydziału Polityki Budowlanej (k- 16 akt [...]). Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona została jedna z przesłanek umożliwiających ustalenie wnioskowanego odszkodowania wynikająca z treści art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. S.. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji administracyjnych podjętych w sprawie przez organy obu instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że dokumenty, w oparciu o które organy przyjęły, iż byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a co za tym idzie nie została spełniona druga podstawowa przesłanka, o której mowa w art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie są wystarczające do sformułowania takiego stanowiska. Skarżąca kwestionuje zatem takie ustalenie organów. Zdaniem skarżącej przy rozpatrywaniu sprawy organy nie uwzględniły złożonych przez nią przy piśmie z 27 stycznia 2006 r. dokumentów m.in. aktu notarialnego z [...] lutego 1944 r. Z treści tego dokumentu wynika natomiast, że sprzedająca ojcu skarżącej L. H. T. przedmiotową działkę nr [...] została właścicielką tej nieruchomości [...] lipca 1942 r., po czym [...] marca 1943 r. zatwierdzony został plan podziału przedmiotowej nieruchomości na parcele budowlane. Z załączonego do wymienionego wyżej pisma skarżącej planu sytuacyjnego działki uzyskanego w 1990 r. z Archiwum Hipoteki wynika, że działka jest usytuowana przy jednej z zaprojektowanych w 1943 r. ulic prostopadłych do ulicy [...], do której, jak wynika z tego planu, po stronie przeciwnej dochodzi ulica [...]. Zdaniem skarżącej na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić, jak usytuowana była szkoła czy szkoły i tym samym czy przedmiotowa działka była w ich użytkowaniu, ponieważ dokumenty te nie stanowią przekonujących dowodów, gdyż są pobieżne i nie mają odpowiednich odniesień do planów. W tej sytuacji skarżąca uznała wniesienie skargi za konieczne, a jej żądanie za w pełni uzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi, gdyż sądowa kontrola wydanych w sprawie decyzji administracyjnych nie wykazała naruszenia przez organy publiczne przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że będąca przedmiotem rozpoznawanej sprawy nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W myśl art. 1 powołanego dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130, ze zm.) stał się własnością Skarbu Państwa. Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.). W tej sytuacji materialnoprawną postawę wydanych decyzji stanowił art. 215 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W orzecznictwie podkreśla się, że wskazany przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m. in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, LEX nr 148911). Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania. W rozpatrywanej sprawie jest niesporne, że nieruchomość położona w W. przy dawnej ul. [...], oznaczona wówczas jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, nr hip.[...] , podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i przed dniem wejścia w życie dekretu, na mocy zapisów Ogólnego Planu Zabudowania W. z 1931 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W tej sytuacji pozostaje do oceny, czy organy prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie przyznania odszkodowania prawidłowo stwierdziły, że poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości (lub ich następcy prawni) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Rozpatrując tę kwestię Sąd stanął na stanowisku, że organy opierając się o zebrany w sprawie materiał dowodowy prawidłowo przyjęły, że poprzedni właściciel i jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Jak bowiem wynika zarówno z wyjaśnień skarżącej zawartych w złożonym odwołaniu i piśmie z dnia 27 stycznia 2006 r., jak i z pozostałych zebranych przez organ dokumentów archiwalnych, przedmiotowa nieruchomość na mocy aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1944 r. nr rep. [...] stała się własnością ojca skarżącej L. H. T, który zginął [...] w dniu [...] sierpnia 1944 r. Jedyną spadkobierczynią L. T. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...] jest skarżąca. Ze względów rodzinnych, na mocy obowiązujących w dniu śmierci ojca przepisów prawa, matka skarżącej nie była jego spadkobiercą. Skarżąca zaś w chwili śmierci ojca była dzieckiem – osobą małoletnią. Skarżąca wyjaśniła w złożonym odwołaniu, że jej matka nigdy nic nie mówiła na temat zakupionej przez ojca działki, o której istnieniu skarżąca dowiedziała się dopiero po śmierci matki w 1993 r. przy porządkowaniu piwnicy przynależnej do lokalu, w którym matka mieszkała. Natomiast w aktach sprawy zgromadzone zostały urzędowe dokumenty, z których wynika, że już co najmniej od 1949 r. m.in. przedmiotowa działka została przekazana w zarząd i użytkowanie na czas do dnia 31 grudnia 1955 r. Wydziałowi Oświaty z przeznaczeniem pod teren zielony i sportowy teren [...] (k-1-7, 14 akt adm. Dotyczących [...]). Następnie teren ten został ogrodzony, zaś decyzją Naczelnika [...] z dnia [...] października 1976 r. została m.in. na tym terenie zlokalizowana baza remontowo-budowlana [...] (k-21 akt adm. Dotyczących [...]). Dokumenty te potwierdzają, że następcy prawni L. T. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Natomiast skarżąca, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z trudnością w obecnej lokalizacji przedmiotowej działki, nie przedstawiła żadnych dokumentów, które poważyłaby prawidłowość tych ustaleń. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w powołanym art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego odszkodowania. Zgodna z prawem jest zatem decyzja odmawiająca przyznania odszkodowania. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd uznał, że nie można ich uznać za uzasadnione. Ustalenia organów znajdują pełne oparcie w dokumentach zebranych aktach sprawy i są z nimi spójne. Znajdują one w szczególności potwierdzenie w znajdującej się w aktach sprawy "Mapie sytuacyjnej nieruchomości [...] Hip. Nr [...]" wykonanej na podstawie operatu ewidencji gruntów, badań hipotecznych, planu W. z 1935 r., planu zabudowy W. z 1931 r. przez uprawnionego geodetę. Mapa ta, na której pokazana jest historyczna i obecna lokalizacja przedmiotowej działki, jest w pełni zgodna ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami kartograficznymi o charakterze historycznym. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.