I SA/Wa 665/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia Kolegium z [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy M. z [...] marca 2011 r. nr [...], zatwierdzającej połączenie i ponowny podział nieruchomości położonych w obrębie ew. [...], Gmina M., oznaczonych jako dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na działki ew. nr [...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...], utrzymało w mocy postanowienie z [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wydaną na wniosek P. [...] Sp. z o.o., A. K., R. P., P. K., K. i W. K., J. i P. K., M. S., Wójt Gminy M. zatwierdził połączenie i ponowny podział nieruchomości położonych w obrębie ew. [...], Gmina M., oznaczonych jako dz. ew. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], na działki ew. nr [...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 98b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 zpoźn. zm.). Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił J. K., podnosząc, że "podziału terenu na mniejsze działki dokonano niezgodnie z prawem, nie okazano nowych granic nieruchomości sąsiadom (nasze działki [...] i [...] graniczą z tym terenem (...), podzielony teren nie posiadał wcześniej zgody na budownictwo wielorodzinne". Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło J. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na to, że jako właściciel sąsiednich działek w stosunku do działek objętych podziałem, nie miał w rozumieniu art. 98b ustawy o gospodarce nieruchomościami przymiotu strony w postępowaniu podziałowym i nie ma takiego przymiotu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Od postanowienia tego J. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że podział jest dokonywany na granicy sąsiadujących działek ewidencyjnych nr [...] i [...], a więc naruszony został interes prawny ich właścicieli. Stwierdził, że wspólna granica została naruszona, nie wskazano sąsiadom nowych granic, a podział został dokonany niezgodnie z prawem. Ponadto J. K. wskazał, że: "(...) należy również uwzględnić fakt, że nowym podziałom towarzyszą zwykle nieprawidłowości w zakresie zmiany powierzchni gruntów sąsiednich, czego dowodem jest postanowienie [...] z [...] grudnia 2011 r., w którym orzeczono, że działki nr ew. [...] i [...] nie graniczą z terenem, który został podzielony. Czyli działki o nr ew. [...] i [...] w orzeczeniach SKO raz graniczą, a raz nie graniczą z podzielonym terenem co jest dodatkową koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy". Ponadto w piśmie z 7 lutego 2012 r. skierowanym do SKO J. K. stwierdził braki w aktach sprawy, gdyż brak było postanowienia SKO nr [...]. Ponadto podniósł, że w aktach sprawy nie ma decyzji nr [...] z [...] marca 2008 r., która jest przytaczana w treści dokumentów jako prawomocna, a została uchylona w całości prawomocnym postanowieniem [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę na wstępie wskazało, że postanowienie Kolegium z [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie SKO z [...] listopada 2011 r. nr [...] odmawiające J. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy M. z [...] października 2008 r. nr [...] o warunkach zabudowy dla zespołu budynków jednorodzinnych na dz. ew. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w N., Gmina M., dotyczy innej sprawy i innych działek niż niniejsze postępowanie. Natomiast decyzja Wójta Gminy M. z [...] marca 2008 r. nr [...] dotycząca warunków zabudowy dla zespołu budynków jednorodzinnych na działkach w niniejszej sprawie, została uchylona decyzją Kolegium z [...] lipca 2008 r. nr [...]. Zatem zarzuty strony w tym zakresie organ uznał za bezprzedmiotowe. W ocenie Kolegium nie było w związku z tym konieczności połączenia akt niniejszej sprawy i akt sprawy zakończonej decyzją (nie postanowieniem) [...]. Kolegium wskazując na przepis art. 98b ust. 1 ustawy stwierdziło, że J. K. jako osoba nie posiadająca żadnych praw do nieruchomości objętych decyzją podziałową z [...] marca 2011 r. nr [...] nie ma legitymacji strony do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Organ nadzoru wyjaśnił, że brak tytułu prawnorzeczowego do działki podlegającej podziałowi, nie wyłącza możliwości uznania właściciela działki sąsiedniej za stronę postępowania podziałowego, gdy w jego wyniku nowa działka ma powiększyć działkę sąsiednią, a dostęp do jednej z wydzielonych działek ma być zapewniony poprzez ustanowienie służebności dojazdu przez nieruchomość sąsiednią, powiększoną na skutek podziału (por. wyrok NSA z 14 września 2010 r. II OSK 1343/09 LEX 74/6477). Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Organ powołując przepis art. 61a § 1 kpa wskazał, że w przypadku, gdy podmiot żądający wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia nie ma przymiotu strony należy postanowieniem odmówić wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że nawet jeżeli nie ma przymiotu strony, to obowiązkiem organu jest zbadanie, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie skarżącego, decyzja Wójta Gminy M. z [...] marca 2011 r. jest niezgodna z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 r., gdyż podział nieruchomości nastąpił na podstawie decyzji z [...] marca 2008 r., która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2008 r. w sprawie [...]. Skarżący podniósł, że nowy podział nie spełnia warunków określonych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ nie jest zapewniony dostęp do drogi publicznej ze wszystkich działek. Zdaniem skarżącego, scalenie gruntu oraz wytyczenie nowych granic bez okazania granic sąsiadom jest rażącym naruszeniem prawa. Na skutek decyzji z [...] marca 2011 r. powstała po scaleniu jedna większa działka sąsiednia, a dostęp do powiększonych działek odbywa się przez ustanowienie służebności dojazdu. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2010 r. w sprawie II OSK 1343/09, lex 746477. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. skarżący oświadczył, że decyzja podziałowa nie utrudnia mu korzystania z nieruchomości, ale narusza prawo, chociaż nie ingeruje w jego własność. Wskazał, że na skutek jej wydania obniżyły się wody gruntowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 157§ 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który wykaże, że kwestionowana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 kpa). W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy M. z [...] marca 2011 r. zatwierdzającej połączenie i ponowny podział nieruchomości, w którym to postępowaniu nie brał udziału. Podstawą materialnoprawną tej decyzji był przepis art. 98 b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651). Powyższy przepis w ustępie 1 stanowi, że właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości ukształtowanych w sposób uniemożliwiający ich racjonalne zagospodarowanie mogą złożyć zgodny wniosek o ich połączenie i ponowny podział na działki gruntu, jeżeli przysługują im jednorodne prawa do tych nieruchomości. Do wniosku należy dołączyć, złożone w formie aktu notarialnego, zobowiązanie do dokonania zamiany, o której mowa w ust. 3. Zgodnie z art. 98 b ust. 2 w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 93, art. 94, art. 96, art. 97 ust. 1-2, art. 98, art. 98a oraz art. 99 ustawy. Natomiast art. 98b ust. 3 stanowi, że podziału nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się pod warunkiem, że właściciele albo użytkownicy wieczyści dokonają, w drodze zamiany, wzajemnego przeniesienia praw do części ich nieruchomości, które weszły w skład nowo wydzielonych działek gruntu. W razie nierównej wartości zamienianych części nieruchomości stosuje się art. 15. Przepis art. 98 b ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, kto jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie tego przepisu. Otóż są nimi jedynie właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości ukształtowanych w sposób uniemożliwiający ich racjonalne zagospodarowanie. Skarżący nie jest właścicielem żadnej działki objętej decyzją z [...] marca 2011 r. Jak wynika z akt sprawy i co skarżący oświadczył na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r., decyzja ta nie ingeruje w prawo własności jego nieruchomości, nie utrudnia mu korzystania z niej. Na skutek jej wydania nieruchomość skarżącego nie została obciążona. Prawidłowo więc organ nadzoru uznał, że skarżący nie mając praw rzeczowych do nieruchomości objętych wyżej wskazaną decyzją, a także wobec tego, że na skutek jej wydania nieruchomość skarżącego nie została obciążana służebnością drogową, nie ma on interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 98b ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy M. z [...] marca 2011 r. zatwierdzającej połączenie i ponowny podział nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że stroną postępowania w sprawie o podział nieruchomości może być jedynie osoba, której przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością podlegającą podziałowi ma przymiot strony tylko wtedy, gdy w wyniku podziału powstałe działki miałyby powiększyć nieruchomość sąsiednią lub gdy podziałowi towarzyszy zapewnienie tworzonym działkom dostępu do drogi publicznej poprzez ustanowienie na nieruchomości sąsiedniej służebności drogowej. Jak wyżej wskazano, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, co sam skarżący potwierdził na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. Wobec tego powoływanie się w skardze na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2010 r. w sprawie II OSK 1343/09, jest nieuprawnione, gdyż wyrok ten dotyczył innego stanu faktycznego. Mianowicie nieruchomość sąsiednia została obciążona służebnością drogi koniecznej na rzecz właścicieli działek wydzielonych z nieruchomości podlegającej podziałowi. Wobec tego sytuacja prawna właściciela sąsiedniej nieruchomości w stanie faktycznym ze sprawy II OSK 1343/09, była diametralnie odmienna od sytuacji skarżącego, którego to nieruchomość nie została obciążona, a podział nie miał wpływu na granice nieruchomości skarżącego. Natomiast podniesiony na rozprawie zarzut, że podział nieruchomości spowodował obniżenie wód gruntowych na działce skarżącego jest o tyle niezasadny, że jest to podział prawny, geodezyjny, a więc nie ingerujący w strukturę gruntu w sensie fizycznym. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że nie ma racji skarżący, iż bez względu na to czy ma on przymiot strony czy też go nie ma, to organ powinien zbadać legalność decyzji z [...] marca 2011 r. Otóż taka sytuacja mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby organ wszczął postępowanie z urzędu lub na wniosek strony postępowania. Skoro jednak wniosek został złożony przez podmiot nie będący stroną postępowania, a więc nie mający skutecznej legitymacji do domagania się przeprowadzenia takiej kontroli, to obowiązkiem organu było odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Zważyć należy, że wszczęcie postępowania i wydanie decyzji nadzorczej na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania skutkowałoby, że taka decyzja bez względu na kierunek rozstrzygnięcia dotknięta byłaby wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine i pkt 4 kpa. W związku z tym poza oceną organu nadzoru i Sądu pozostają merytoryczne zarzuty skierowane przeciwko decyzji z [...] marca 2011 r. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.