I SA/Wa 668/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Monika Nowicka Protokolant Nina Beczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania złożonego przez W. K. od decyzji MOPR [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna P. K. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że W. K. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie oświadczenie, w którym wyraził zgodę na objęcie syna P. K. specjalistycznymi usługami opiekuńczymi w liczbie [...] godzin tygodniowo, jednocześnie zobowiązując się do ponoszenia odpłatności za te usługi. Z wywiadu środowiskowego wynika, że rodzina jest trzyosobowa, prawidłowo funkcjonuje w środowisku lokalnym, rodzice pracują zawodowo, syn P. jest dzieckiem [...], wymagającym szczególnej opieki i troski, w związku z czym wskazana jest dalsza pomoc w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych. Odmawiając przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla P. K., organ pierwszej instancji powołał w uzasadnieniu decyzji pismo z [...] Urzędu Wojewódzkiego zawierające wykładnię Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z którą specjalistyczne usługi opiekuńcze dla dzieci powinny być świadczone jedynie w wyjątkowych przypadkach, jeżeli dzieci nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć [...]. A zatem, zdaniem organu, specjalistyczne usługi opiekuńcze dla dzieci z zaburzeniami [...] świadczone są w ramach pomocy społecznej w ostatniej kolejności, jedynie w przypadkach faktycznej niemożności skorzystania z usług na podstawie przepisów o ochronie zdrowia [...]. Z uwagi na fakt, że P. K. uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr [...] w S., gdzie ma zapewnione zajęcia [...], odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. odmówił przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla P. K., powtarzając argumenty przytoczone w załączniku z dnia 28 grudnia 2006 r. do wywiadu środowiskowego. Po rozpatrzeniu odwołania W. K., w którym odwołujący się podniósł, że w swoim wniosku nie występował o usługi w formie zajęć [...], a wytyczne Ministerstwa dotyczą tej właśnie formy pomocy, organ pierwszej instancji nie znajdując podstaw do zastosowania art. 132 kpa, przesłał odwołanie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W odpowiedzi na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., Dyrektor Szkoły Podstawowej w S. wyjaśniła, że w każdej klasie integracyjnej na lekcjach oprócz nauczyciela obecny jest pedagog [...]. Ponadto w szkole pracują dodatkowo specjaliści: [...], [...], [...], [...]; placówka nie jest w stanie zapewnić każdemu dziecku niezbędnej ilości zajęć [...], a zajęcia w szkole mają charakter wspomagający, uzupełniający pozostałe formy terapii, z których dziecko korzysta poza szkołą – tak jest w przypadku P. K., który poza zajęciami dydaktycznymi korzysta [...] w tygodniu z terapii [...] w wymiarze [...] godziny tygodniowo, i w takim samym wymiarze zajęć [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło, że organ pierwszej instancji odmowę przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych oparł na wykładni Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2006 r., zgodnie z którym, specjalistyczne usługi opiekuńcze dla dzieci powinny być świadczone przez ośrodki pomocy społecznej jedynie w wyjątkowych przypadkach, jeżeli dzieci nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć [...] w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo – wychowawczych. Z powyższego zatem wynika, zdaniem organu, że usługi opiekuńcze dla dzieci z zaburzeniami [...] zgodnie z art. 50 ustawy o pomocy społecznej są świadczone w ostatniej kolejności, w przypadkach faktycznej niemożności skorzystania z usług na podstawie przepisów o ochronie zdrowia [...]. Skoro zatem P. K. korzysta w szkole z pomocy w postaci udziału w zajęciach [...] i zajęć z [...], a ponadto na lekcjach oprócz nauczyciela obecny jest pedagog, to, zdaniem Kolegium, obowiązek wynikający z art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego jest w przedmiotowym przypadku realizowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło również, że interpretacja nadesłana przez Wydział Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego jest wiążąca dla organów zajmujących się tą problematyką, a z zapisów w niej zawartych wynika, że specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone na podstawie art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przewidziane są w ostatniej kolejności, jedynie w przypadkach niemożności skorzystania z takiej pomocy w szkołach, przedszkolach i innych placówkach opiekuńczo – wychowawczych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożył W. K.; zarzucając naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, art. 7, 9 i 77§ 1, 80 oraz art. 8, 9 i 10 kpa, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem skargi jest odmowa przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla małoletniego P. K. Zgodnie z art. 50 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić; specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. W § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 50 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustalono następujące rodzaje specjalistycznych usług dostosowanych do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy w formie specjalistycznych usług, wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym: (1) uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, zwłaszcza a) kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspierania, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych, (...) (2) pielęgnacja – jako wspieranie procesu leczenia, (...) (3) rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, (...) b) współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno – pedagogicznego i edukacyjno – tarapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług, (4) pomoc mieszkaniowa, (...) (5) zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno – wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2002 r. wynika, że małoletni P. K. został zaliczony do osób niepełnosprawnych, a uzasadnienie tego orzeczenia wskazuje, że stan zdrowia dziecka uzasadnia konieczność zwiększonej w stosunku do wieku opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto, orzeczenie zawiera wskazania dotyczące konieczności korzystania z usług [...], [...], [...] i [...] świadczonych przez sieć instytucji, m.in., pomocy społecznej, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, które ogranicza się wyłącznie do przywołania § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, który dotyczy zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno – wychowawczych, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, oraz do zacytowania fragmentu wykładni Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej – lecz nie wiadomo, jakiego przepisu ta wykładnia ma dotyczyć. Uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jest nieco bardziej obszerne, ale również odnosi się do zajęć rewalidacyjno – wychowawczych, a nie usług, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a oraz 3 lit. b rozporządzenia z dnia 22 września 2005 r., o przyznanie których wnosił skarżący W. K. Również zatem uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 kpa. Ponadto należy stwierdzić, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły należycie stanu zarówno faktycznego jak i prawnego sprawy, nie ustosunkowały się do zaleceń wskazanych w orzeczeniu o niepełnosprawności, a zatem naruszyły również art. 7, 77 i 80 kpa. Powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi oraz uchyleniem zaskarżonej oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.