I SA/Wa 672/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 672/04 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2004r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...].04.2003 r odmawiającą przyznania odszkodowania M. S., H. L., I. G. i A. H. za grunt o pow. [...] m2 oznaczony hip [...] położony w W. przy dawnej ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że nieruchomość [...] położona przy daw. ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dn. 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem wymienionego dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. 2000 Nr.98 poz. 1071/ Zgodnie z ust. 2 tego artykułu "przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. l mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958r.". Przyznanie odszkodowania w trybie obowiązujących przepisów jest więc możliwe tylko w razie spełnienia warunków przewidzianych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pojęcie domu jednorodzinnego wprowadzały przepisy ustawy z 28 maja 1957r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowej (Dz. U. Nr 31 póz. 131 z późn. zm.). Stosownie do art. art. 3 i 4 tej ustawy domem jednorodzinnym jest dom albo samodzielna część domu bliźniaczego lub szeregowego o łącznej powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych nie przekraczającej 110 m2 lub w pewnych przypadkach 140 m2, ponadto domy wybudowane przed wejściem w życie ustawy (tj. przed 11 czerwca 1957r.) obejmujące nie więcej niż 6 izb mieszkalnych bez względu na ich powierzchnię użytkową. Jest oczywiste, że z punktu widzenia art. 215 ust. 2 istotne są tylko parametry tych domów, które były wzniesione przed 11 czerwca 1957r. Skoro bowiem ustawa traktuje jako jednorodzinne domy, które były wzniesione przed tą datą to odnosi się to również do domów wzniesionych przed wejściem w życie dekretu czyli 21 listopada 1945r. Akta sprawy zawierają pismo Archiwum Państwowego W. z dnia 22.03.1994r. ,z którego wynika, iż "Ogólny plan zabudowania W." zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych przewidywał dla omawianej nieruchomości zabudowę zwartą o 4 kondygnacjach do wysokości 15 m i 50 % powierzchni zabudowania. Zatem jest oczywiste, iż zlokalizowany na przedmiotowym terenie o pow. [...] m2 budynek przekraczał by rozmiarami wyżej wskazane ustawowe normy przewidziane dla budynków jednorodzinnych. Nie zostaje tym samym spełniony jeden z ustawowych warunków przyznania odszkodowania. Z tego względu odmowa przyznania odszkodowania za grunt jest uzasadniona. W tym stanie rzeczy, wobec konieczności spełnienia łącznie obu wskazanych wyżej warunków stało się zbędne badanie wystąpienia drugiej przesłanki t.z. faktycznej możliwości władania działką przez dawnego właściciela po dniu 5 kwietnia 1958r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. S.. W skardze domaga się uchylenia decyzji obu instancji wskazując: art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uzależnia przyznanie odszkodowania za działką od możliwości przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu. W związku z tym dokonując oceny możliwości przeznaczenia działki na w/w cel należy brać pod uwagą stan prawny obowiązujący do dnia wejścia w życie dekretu, a nie przepisy, które weszły w życie po dniu 21 listopada 1945 roku. Możliwość przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne ocenić należy na podstawie istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu, planu zabudowania. Na poparcie żądań skargi powołano orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga jest zasadna. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, o którym stanowi przepis art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. 2000 Nr.98 poz. 1071/ stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. l mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958r.". W sprawie niniejszej ustalono niespornie, że działka przy ul. [...] była niezabudowana w dniu wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz. U. Nr. 50 poz. 279/ W tej sytuacji rzeczą organów było ustalenie dwóch przesłanek wynikających z cytowanego powyżej art. 215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami: grunt mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nim po dniu 5 kwietnia 1958r. Spełnianie bowiem obu wymienionych przesłanek łącznie jest warunkiem przyznania odszkodowania. Brak pierwszej przesłanki wpłynął na wydanie decyzji niekorzystnej dla następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości [...]. Organy uznały, opierając się na informacji zawartej w piśmie Archiwum Państwowego z dnia 22 marca 1994r , że przedmiotowa działka nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, bowiem "Ogólny plan zabudowania W." – plan strefowy zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931r. przewidywał dla omawianej nieruchomości zabudowę zwartą o 4 kondygnacjach do wysokości 15 m i 50 % powierzchni zabudowania. Ocena możliwości, przeznaczenia gruntu przy ul. [...] pod budownictwo jednorodzinne, na wspomnianym piśmie Państwowego Archiwum, narusza zasady wyrażone w art.7 i 77 kpa. Brak w aktach zarówno części graficznej ogólnego planu zabudowania W." a także jego części opisowej, nie pozwala w sposób nie budzący wątpliwości, ocenić przeznaczenia przedmiotowej działki przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Dopiero szczegółowa analiza części opisowej i graficznej ogólnego planu zabudowania W. pozwoli stwierdzić czy plan ten nie wymienia budownictwa jednorodzinnego, co samo przez się nie wyklucza zabudowy budownictwem jednorodzinnym, czy wręcz przewidywał zakaz budownictwa jednorodzinnego. Wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się rysunek planu, jednak brak jakiegokolwiek opisu nie pozwala Sądowi ocenić czy dotyczy on przedmiotowej nieruchomości. Rację ma skarżąca podnosząc, że brak jest definicji domu jednorodzinnego tak w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami jak również w regulacjach prawnych z przed daty wejścia w życie cytowanego dekretu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 1998r. sygn. IV S.A. 167/97 wyraził pogląd że, - zarówno rozporządzenie z 1928 r. o Prawie budowlanym, jak również przepis art. 215 ustawa o gospodarce gruntami ani żaden inny przepis tej ustawy nie definiują pojęcia "budynki" czy "budownictwa jednorodzinnego". Stąd też skoro art. 215 ust.2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami wyraźnie odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z dnia 26.X.1945 r., należy pojęcie "dom jednorodzinny" rozumieć w znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano - budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń jakie wprowadzono w późniejszym okresie. Pogląd ten w pełni popiera skład orzekający w niniejszej sprawie. Odnosząc się do drugiej przesłanki organy stwierdziły, że pozbawienie właścicieli możliwości faktycznego władania działką nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Jednakże uszedł uwadze organów fakt, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W., z dnia [...] grudnia 1965r. z którego wynika, że działka o nr hip. [...] o pow. [...] m2 użytkowana była poprzednio jako skład przemysłowy a na jej terenie znajdowały się baraki przy czym brak jest dokumentów stwierdzających podział tej parceli na działki na pod budownictwo jednorodzinne. Organy z naruszeniem art. 7 i 77 kpa nie wyjaśniły w jakim przedziale czasowym przedmiotowa działka była wykorzystywana jako składowisko oraz kiedy wybudowano na niej baraki. Nie ustosunkowały się także do podanej w tym dokumencie powierzchni działki nr hip. [...]. Tymczasem z materiału dowodowego nie wynika w jaki sposób władztwo nad nieruchomością przy ul. [...] sprawowali jej dotychczasowi właściciele skoro działka będąca przedmiotem niniejszej sprawy była nie zabudowana i przeszła z mocy prawa na własności państwa. Konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu wyjaśnienia sprawy i ponowne dokonanie oceny prawnej w świetle przepisów art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).